‘ตัวจึงตายเพราะได้เมียฝรั่ง’ การเมืองเรื่องโศกนาฏกรรมความรัก‘พระปรีชากลการ-แฟนนี่ น็อกซ์’
คดีพระปรีชากลการ คดีความอันเป็นที่เลื่องลือในสมัยรัชกาลที่ 5 มีต้นเหตุสำคัญจากเรื่องราวความรักระหว่าง ‘แฟนนี่ น็อกซ์’ กับ ‘พระปรีชากลการ’ ภายใต้เงื่อนไขทางการเมืองและสังคมในห้วงเวลานั้น
Rubeigh James Minney ผู้กำกับ นักเขียน และนักเขียนบทละครเวทีชาวอังกฤษ ลงมือค้นคว้าเรื่องราวโศกนาฏกรรมความรัก และการกลับมาเรียกร้องความยุติธรรมให้แก่คนรัก พร้อมขจัดความอยุติธรรมให้แก่ชาวสยาม ถ่ายทอดผ่านนิยายอิงประวัติศาสตร์ไทย Fanny and the Regent of Siam
แปลเป็นภาษาไทย โดย จุมพนันท์ ในชื่อ
‘ตัวจึงตายเพราะได้เมียฝรั่ง’
ล่าสุด พิมพ์ครั้งที่ 3 โดย สำนักพิมพ์มติชน
ชวนให้ร่วมค้นหาเหตุที่แท้จริงที่ส่งผลให้ ‘พระปรีชากลการ’ ถูกประหารชีวิต ทั้งที่เคยเป็นขุนนางผู้เป็นที่โปรดปราน
พระปรีชากลการ (สำอาง อมาตยกุล) เป็นบุตรชายของพระยากษาปณกิจโกศล จบการศึกษาทางวิศวกรรมศาสตร์จากสกอตแลนด์ ประเทศอังกฤษ ได้รับมอบหมายให้รับผิดชอบดูแลบ่อทองที่กบินทร์บุรี
พระปรีชากลการเป็นขุนนางที่ทรงโปรดปรานของรัชกาลที่ 5 จนถึงได้ตามเสด็จ ในเวลาที่พระองค์ทรงม้าในยามเช้าเสมอ การที่ชอบขี่ม้าและได้มีโอกาสตามเสด็จเช่นนี้ ทำให้พระปรีชากลการมีโอกาสได้พบ แฟนนี่ น็อกซ์ ลูกสาวของ โทมัส ยอร์จ น็อกซ์ กงสุลอังกฤษประจำประเทศไทย และความสนิทสนมระหว่างพระปรีชากลการกับแฟนนี่ก็ได้พัฒนาขึ้นอย่างรวดเร็ว มิตรภาพระหว่างทั้งคู่ก็ถึงขั้นตกลงใจทำการสมรสกัน
เมื่อความรักระหว่างพระปรีชากลการและแฟนนี่ น็อกซ์ ทราบถึงสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ก็สร้างความไม่พอใจเป็นอย่างมาก โดยถูกมองว่า นอกจากจะหันไปสนิทสนมกับกงสุลอังกฤษแล้ว ยังกระทำการที่หมิ่นพระบรมเดชานุภาพและกฎหมายขนบธรรมเนียมของบ้านเมือง สะท้อนผ่าน กรณีที่พระปรีชากลการพาแฟนนี่นั่งเรือยอชต์ส่วนตัว ไปในงานฉลองพระราชวังบางปะอิน และค้างแรมบนเรือด้วยกัน นับเป็นการกระทำที่ผิดธรรมเนียมประเพณี
ข้อหาของพระปรีชากลการมีทั้งอุกฉกรรจ์ และไม่อุกฉกรรจ์ ทั้งหมด 3 ข้อหา ใหญ่ๆ ดังนี้
ข้อหาที่ 1 : หมิ่นพระบรมเดชานุภาพและกฎหมายบ้านเมือง กรณีบางปะอินและการสมรสกับหญิงต่างชาติ โดยมิได้กราบบังคมทูลขอพระบรมราชานุญาต
ข้อหาที่ 2 : บกพร่องในหน้าที่ราชการ เรื่องการควบคุมบ่อทองของรัฐที่กบินทร์บุรี
ข้อหาที่ 3 : การทุจริตฉ้อราษฎร์บังหลวง รวมถึงการใช้อำนาจของตนในทางที่มิชอบ
เมื่อมีการสอบสวนพิจารณาคดีก็สิ้นสุดลง มีข้อสรุปว่า พระปรีชากลการ มีความผิดจริง จนนำไปสู่วันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ.2422 พิพากษาให้ลงโทษประหารชีวิต
พระปรีชากลการ ถูกนำตัวไปประหารชีวิตที่ปราจีนบุรี เมื่อวันที่ 24พฤศจิกายนปีเดียวกัน ก่อนถูกประหารชีวิต พระปรีชากลการเอาผ้าเช็ดหน้า แล้วทิ้งลงดิน พร้อมกล่าวว่า โบสถ์สร้างขึ้นยังไม่ทันแล้ว เพราะได้เมียฝรั่งตัวจึงตาย
สำหรับ แฟนนี่ น็อกซ์ ธิดาของ โทมัส ยอร์จ น็อกซ์ กงสุลอังกฤษประจําประเทศไทย เป็นหญิงรูปงามคล้ายกับชาวไอริส อุปนิสัยเป็นคนร่าเริง ชื่นชอบการสำราญไปทั่วยุโรปเพื่อเสาะหาความรู้
แฟนนี่ น็อกซ์ เข้ามาพำนักในสยาม ณ เรือนพักที่สร้างขึ้นบนพื้นที่ว่างเปล่า โดยมีบันไดจากสวนที่สามารถขึ้นถึงชั้นบน ซึ่งมิสเตอร์น็อกซ์ใช้ห้องชั้นบนเป็นห้องหนังสือคู่กับห้องรับแขก ส่วนห้องนอนอยู่เหนือขึ้นไปอีกชั้นหนึ่ง และด้านหลังของเรือนพักหลังนี้ ประกอบด้วยบังกะโลขนาดต่างๆ เพื่อเป็นที่พักของมิสเตอร์กูลด์ มิสเตอร์นิวแมน มิสเตอร์อาลาบาสเตอร์ และนักเรียนล่ามหนุ่มอีก 2 คน ถัดออกไปจากบังกะโลเป็นบ้านพักของเจ้าหน้าที่อินเดียและเสมียน และฝั่งตรงข้ามของบ้านพักเจ้าหน้าที่อินเดีย คือ ห้องขังหลังเล็กๆ เพื่อให้พวกคนใช้พักอาศัย
นอกจากนี้ เรือนพักอาศัยของ แฟนนี่ น็อกซ์ มีประตูทางเดินเป็นตรอกเล็กๆ สำหรับทะลุไปถึงถนนเจริญกรุง ซึ่งขณะนั้นเป็นถนนสายเดียวของสยาม เพราะคนส่วนใหญ่นิยมสัญจรทางน้ำ และมีที่ทำการไปรษณีย์ของสยาม ตั้งอยู่ทางด้านขวาของท่าจอดเรือในสถานกงสุล
กีฬาขี่ม้า ถือเป็นกิจกรรมที่แฟนนี่ชื่นชอบ และนิยมทำร่วมกับมิสเตอร์น็อกซ์เป็นประจำ ซึ่งมิสเตอร์น็อกซ์ได้ซื้อม้าสีน้ำตาล จากออสเตรเลียให้แก่แฟนนี่ โดยแฟนนี่และมิสเตอร์น็อกซ์จะใช้เวลาช่วงเช้าในการขี่ม้า บางครั้งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ก็เสด็จออกมาทรงม้าเช่นกัน ทำให้แฟนนี่ได้พบกับ พระปรีชากลการ ที่เป็นกลุ่มข้าราชการบริพารขี่ม้าตามเสด็จ
เมื่อแฟนนี่กับพระปรีชากลการได้พบปะกัน พระปรีชากลการจะมีท่าทีอ่อนน้อม พูดจาด้วยความสุภาพในฐานะเพื่อน เพราะขณะนั้นพระปรีชากลการมีภรรยาอยู่แล้ว ในเวลาต่อมาภรรยาของพระปรีชากลการถึงแก่กรรม ทำให้แฟนนี่ได้มีโอกาสเข้าไปแสดงความเห็นอกเห็นใจ และสานความสัมพันธ์กันจนกลายเป็นความรัก
อุปสรรคความรักระหว่างสตรีฝรั่งแฟนนี่ น็อกซ์ และขุนนางหนุ่ม พระปรีชากลการ มีส่วนเชื่อมโยงเกี่ยวกับประเด็นทางการเมืองภายในและภายนอกประเทศ รวมทั้งประเด็นการแต่งงานกับชาวต่างชาติ ประเด็นการแบ่งฝักแบ่งฝ่ายในสยาม ส่งผลให้ความรักของทั้งสองจบลงด้วยโศกนาฏกรรม เคล้าน้ำตา อันมีชีวิตพระปรีชากลการเป็นเครื่องสังเวย
มาร่วมศึกษาเรื่องราวความรักและการต่อสู้เพื่อความยุติธรรมผ่านเนื้อหา ดังนี้
– คำรำพึงของผู้แปล
– คำชี้แจง
– ประวัติย่อของผู้แปล
– คดีพระปรีชากลการ : สืบแสง พรหมบุญ
– ตอนที่ 1 : แม่น้ำสำราญ
– ตอนที่ 2 : เรือตากอากาศ
– ตอนที่ 3 : การกลับมา
เป็นอีกเล่มห้ามพลาดด้วยความครบรสในบริบทสังคมการเมืองสยามเมื่อกว่า 100 ปีที่ผ่านพ้น
ตัวจึงตายเพราะได้เมียฝรั่ง (พิมพ์ครั้งที่ 3)
ผู้เขียน : R. J. Minney | ผู้แปล : จุมพนันท์
สั่งซื้อและติดตามทุกช่องทางของสำนักพิมพ์มติชนที่
www.matichonbook.com
Line : @matichonbook
Youtube : Matichon Book
Tiktok : @matichonbook
Twitter : matichonbooks
Instagram : matichonbook
โทร 0-2589-0020 ต่อ 3350-3360
