แฮชแท็ก #นับใหม่ทั้งประเทศ ที่พุ่งกระฉูด สารพัดปัญหาที่ค่อยๆ ปูดขึ้นมาในหลายจังหวัด ท่ามกลางหลักฐานอันเป็นที่ประจักษ์ ทั้งภาพ คลิป เสียง คิวอาร์โค้ด
ผลงานของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ในการจัดการเลือกตั้ง ปี 2569 ควบคู่การประชามติ ถูกต้องตรงตามสโลแกนของหน่วยงานทุกประการ หลังตัดคำว่า ‘โปร่งใส’ เปลี่ยนเป็นคำว่า ‘ชอบด้วยกฎหมาย’
ผลคะแนนที่ออกมา ก่อเกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวาง ประชาชนเห็นสารพัดข้อพิรุธในกระบวนการนับ ไล่เรียงตั้งแต่เคส ชลบุรี เขต 1 และ 3, ปทุมธานี เขต 5 ลามมาถึงขั้นนักศึกษานอนเฝ้า กกต.สารคาม
ปักหลัก เฝ้าหีบ รอคำชี้แจง
แม้ขอเวลาตรวจสอบ 2 วัน ท้ายที่สุดได้ข้อสรุปว่า ‘กกต.ไม่นับใหม่’ ไม่พบการทุจริตแต่อย่างใด
ท่ามกลางความอลหม่านฝุ่นตลบหลังการเลือกตั้ง ยังมีสิ่งดีๆ หนึ่งอย่างที่เราได้เห็น
คือแอ๊กทีฟซิติเซ่น เราเห็น ‘การตื่นตัว’ ของประชาชนคนไทยอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อนในรอบทศวรรษ
คนกรุง แห่ลุ้นผล
‘กลุ่มเปราะบาง’ ตื่นตัวกว่าทุกปี
ย้อนกลับไปในวันเลือกตั้ง 8 กุมภาพันธ์ ชาวเขตพระนคร ตื่นตัวไม่ต่างกัน
ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ตั้งศูนย์ประสานงานฯ ณ ห้องรัตนโกสินทร์
ขณะที่ด้านนอก ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร (เสาชิงช้า) กางหน้าจอขนาดเบิ้ม ฉายรายการวิเคราะห์ผลโพลสำนักต่างๆ ให้ประชาชนได้มีส่วนร่วมลุ้นผล ตามระบอบประชาธิปไตย
ตั้งแต่ก่อนปิดหีบ มีคนไร้บ้านที่อาศัยอยู่รายรอบฝั่งพระนคร หลั่งไหลมาจับจอง นั่งลุ้นเรียลไทม์ด้วยใจจดจ่อ
ผลออกมา ‘ส้ม’ ทั้งกรุงเทพฯ ส่วนการออกเสียงประชามติ เห็นชอบเป็นส่วนใหญ่ ทั้ง 33 เขตเลือกตั้ง และ 6,530 หน่วย ภาพรวมไม่พบทำผิดกฎหมาย แม้ทุลักทุเลจากฝนฟ้าคะนอง สาดให้หีบเปียกปอนตอนนับคะแนน แต่ทุกประเด็นได้รับการชี้แจง และแก้ไขให้ราบรื่น
เข็มนาฬิกาแตะที่ 17.00 น. ปลัดกทม.ขานเสียง ‘ปิดหีบ’
ผู้ว่าฯ ตบเท้าเข้าสังเกตการณ์ถึง หน่วยเลือกตั้งที่ 2 และ 3 แขวงเสาชิงช้า พร้อมถามประชาชนว่า ตื่นเต้นไหม? ลุ้นหรือเปล่า?
ณรงค์ เรืองศรี ปลัดกรุงเทพมหานคร ขอบคุณพี่น้องชาวกรุงเทพฯ ซึ่งทาง กทม.เองก็คาดหวังไว้ว่า จะมีผู้ออกมาใช้สิทธิมากกว่าปี 2566 คือ 75%
“รู้สึกว่าตื่นตัวมากตั้งแต่ช่วงเช้า ในช่วงบ่ายมีเรื่องของสภาพอากาศเล็กน้อย แต่พี่น้องยังเดินทางมาใช้สิทธิออกเสียง ถือว่าปีนี้มีกลุ่มเปราะบาง ผู้สูงอายุ ใช้สิทธิเป็นจำนวนมาก ได้รับแจ้งจากหน่วยเลือกตั้งที่รายงานเข้ามา ว่าได้อำนวยความสะดวกในส่วนนี้
เรายึดถือหลักการ ความโปร่งใส่ เป็นกลาง และสุจริต เที่ยงธรรม เป็นที่ตั้ง” ปลัด กทม.เน้นย้ำ
คนไร้บ้านเฝ้าจอ ‘ลานคนเมือง’
ฝากว่าที่รัฐบาล ‘แก้จน’ ชงเลือกตั้ง ผอ.เขต
แม้ฝนจะเริ่มโปรยลงมาอย่างหนัก แต่ยังคงกางร่ม เกาะติดบัตรทุกใบอย่างแข็งขัน
ขณะที่คนไร้บ้าน ย้ายเข้าไปหลบฝนรอบชายคาศาลาว่าการฯ แต่ยังจ้องหน้าจอไม่ละสายตา
หนึ่งในพลเมืองไทย อย่าง เพชร (สงวนนามสกุล) ประชาชนวัย 68 ผู้อาศัยอยู่ในเขตพระนคร
เล่าว่า ตลอดทางเห็นคนออกมาใช้สิทธิกันเยอะมาก คนตื่นตัวกับการเลือกตั้งครั้งนี้ ทั้งคนไร้บ้านตามถนน คนเฒ่าคนแก่ รู้สึกว่าปีนี้จะมี first voter มาเลือกกันเยอะด้วย
“คนตื่นตัวเยอะนะปีนี้ มองดูแล้ว ดีใจที่ประเทศไทยมีการเลือกตั้งอีกครั้งสักที ที่รณรงค์ให้ออกมาใช้สิทธิกัน ก็ถือว่าโอเค คนออกมากันตื่นตัวจริงๆ” เพชรชี้
แอบถามถึงความคาดหวัง หลังการรวมเสียงจัดตั้งรัฐบาลชุดใหม่
อันดับแรก เพชรอยากให้ ‘แก้ไขปัญหาเรื่องปากท้องก่อน’ เป็นเรื่องเร่งด่วน เพราะคนจนกันเยอะ แม้แต่คนในต่างจังหวัดก็บ่นในเรื่องเศรษฐกิจ
“อยากให้รัฐบาลใหม่ เพิ่มรายได้ขึ้นตามค่าครองชีพในทุกวันนี้ เพิ่มค่าแรงขั้นต่ำด้วย”
“ผมรู้สึกว่าประเทศไทยตอนนี้เนื้อหอมนะ ต่างชาติเข้ามา ริมแม่น้ำเจ้าพระยานักท่องเที่ยวเยอะมาก แถวเมืองเก่า เยาวราช ฝรั่งก็มากิน มาเที่ยว รวมถึงถนนข้าวสาร ไปรษณีย์กลางบางรัก วัดมังกร สามยอด ตลาดน้อย คนเยอะมาก” คนฝั่งพระนคร คอนเฟิร์ม
นอกจากเลือกตั้งทั่วไปแล้ว มีกระแสเรียกร้องเลือกตั้งผู้ว่าฯ ทั้งประเทศ ส่วนตัวอยากให้เพิ่มเติมการเลือกตั้งในลักษณะไหน ที่มองว่าถ้าหากประชาชนได้มีสิทธิเลือกเอง น่าจะตอบโจทย์ปัญหา?
ชาวพระนครท่านนี้ เปิดใจว่า ต่อไปก็อยากให้มีการเลือกตั้งผู้อำนวยการเขต ในแต่ละเขตด้วย
“ถ้ามีการเลือกตั้งรายเขตด้วย ก็น่าจะดี ให้ประชาชนเป็นคนเลือก
ผมเชื่อว่าคนในพื้นที่เขาจะรู้ดี ว่าคนแต่ละเขตต้องการอะไร” เพชรออกไอเดีย
อัดอั้น ‘กกต.ทำงานกล่องสุ่ม?’
เหตุผลกา ‘เห็นชอบ’ หวังเอาผิดองค์กรอิสระ
ระหว่างที่การนับคะแนนเดินมาถึงกลางทาง
มาลี อุ่นมงคลมิตร อายุ 62 ประชาชนในเขตพระนคร ซึ่งใช้สิทธิในหน่วยที่ 3 จูงสุนัขมาร่วมลุ้นผล
ก่อนหันมาสะท้อนปัญหา ร้องเรียนชุดใหญ่ว่า กกต.รอบนี้ทำงาน ‘ระบบกล่องสุ่ม’
เนื่องจากทุกครั้ง กกต.จะต้องมีสมุด 1 เล่มที่มีทั้งรายชื่อผู้สมัครแบบเขต และ ส.ส.บัญชีรายชื่อทั้งหมด ส่งให้ประชาชนตามบ้านทุกหลังคา
“แต่ในเวิ้งบ้านดิฉัน ตรงนี้ 20 กว่าหลังไม่ได้รับ อยู่ตรงข้ามศาลาว่าการฯ นี่เอง ถามเพื่อนบ้าน ทางฝั่งนั้นได้ อีกฝั่งก็ได้รับ ดิฉันอยากถาม กกต.ว่า เอางบ 7,000 ล้าน ไปทำกล่องสุ่มหรืออย่างไร?”
ช่วงเช้าวันเลือกตั้ง มาลีได้ไปร้องเรียนที่หน่วยมาแล้ว พร้อมให้เบอร์โทรศัพท์ติดต่อกลับ เพราะอยากได้รับฟีดแบ๊ก (feedback)
“ไม่อยากให้เรื่องหายไป อยากได้รับคำตอบจาก กกต. เพราะภาษีประชาชน 7,000 ล้านบาทเนี่ย ไม่ใช่ว่าดิฉันมาเรียกร้องสิ่งที่เกินกว่าสิทธิ ดิฉันเรียกร้องในสิทธิของตัวเอง จากงบประมาณ ที่มาจากภาษีของประชาชนเอง
เพราะเลือกตั้งมาจนตอนนี้ ขอโทษนะ หัวหงอกแล้ว ได้รับเอกสารนั้นทุกครั้ง มีครั้งนี้ที่ไม่ได้รับ” มาลีส่งเสียงแสดงความไม่พอใจ
ถามถึงภาพรวมการทำงานของ กกต.? มาลีตัดเกรดว่า ‘แย่มาก’
ครั้งนี้ไม่ค่อยโปรโมตการเลือกตั้งด้วย สิ่งหนึ่งที่ทำให้ดิฉันรู้สึกไม่ดี คือคุณให้ประชาชนมีการเลือกตั้งล่วงหน้านอกเขต แต่ทำไมถึงไม่ให้ทำประชามติพร้อมกันครั้งเดียว?
“สมมุติว่าถ้าดิฉันเลือกตั้งล่วงหน้า แล้ววันนี้ติดธุระ เท่ากับว่าไม่ได้ไปลงประชามติ ต้องเสียสิทธิไปสิ? นั่นหมายความว่า หนึ่งเลย กกต.ขัดรัฐธรรมนูญ ขัดขวางการเลือกตั้ง” มาลีชี้ความผิดปกติ
ประเมินการอำนวยการใช้สิทธิ ถือว่าบกพร่อง ไม่เมกเซนส์
“คนต่างจังหวัดที่เขาอยู่แถบนี้ ไม่สามารถลงประชามติได้เลย ทำไมทำในวันเดียวกันไม่ได้ เพราะในเมื่อทำเสร็จ ก็ต้องแพคในซองเดียวกันอยู่แล้ว”
“คิดง่ายๆ เด็กแถวนี้ที่เขาเป็นเด็กต่างจังหวัด เขาลงนอกเขตไว้ แต่ไม่ได้ลงประชามติ อย่างเด็กที่อยู่ภาคอีสาน มาทำงานไกล เขาลางานไม่ได้ เงินเดือนก็น้อย ค่ารถไม่คุ้ม ลูกน้องคนงานที่เป็นเพื่อนกัน ก็ไม่สามารถไปใช้สิทธิได้หลายคน
เขาใช้สิทธิได้ แต่ทำไมคุณไปลิดรอนสิทธิเขา?”
มาลีขอพูดตามตรง ไม่เข้าใจ กกต. ทั้งที่มีหน้าที่อำนวยความสะดวกให้มากที่สุด แต่เที่ยวนี้กลับพยายาม ‘ให้การเลือกตั้งลำบากที่สุดหรือไม่?’ คล้ายมีความจงใจ
ถามถึงข้อที่ควรปรับปรุง? มาลีแนะว่า ให้เริ่มจาก เลือกตั้งทั่วไปและออกเสียงประชามติพร้อมกัน
“อึดอัดใจมากนะ แต่เราไม่รู้ว่าจะไปพูดกับใคร กกต.รอบนี้ทำงานแบบงงๆ เที่ยวที่แล้วก็มีบัตรเขย่ง
ดิฉันพูดเลยตั้งแต่มี กกต.จากรัฐธรรมนูญที่มาจากการรัฐประหาร องค์กรอิสระใช้งานไม่ได้เลย”
ถ้าเป็นไปได้ มาลีไม่อยากให้มี กกต.ชุดนี้แล้ว เป็นเหตุผลให้กา ‘เห็นชอบ’ เพื่อให้มีการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่
“อยากให้แก้องค์อิสระที่ทำงานในลักษณะอย่างนี้ ประชาชนสามารถเข้าชื่อ ช่วยกันตรวจสอบได้
เพราะ กกต.คือองค์กรอิสระ ในเมื่อนักการเมือง ประชาชนตรวจสอบได้ ดังนั้นองค์กรที่ใช้เงินภาษีประชาชน ก็ควรจะตรวจสอบได้เช่นกัน”
กรรมการแบบใด? ยกกฎหมายเหนือกว่ามาข่มขู่
จี้ ‘กรมการปกครอง’ อย่าลอยตัว
ขยับไปดูโซนในกลางเมือง ย่านสยาม อย่างแยกปทุมวัน
ย้อนไป 10 กุมภาพันธ์ เกิดม็อบออร์แกนิคขึ้นอีกครั้ง!
เมื่อประชาชน นักศึกษา แนวร่วมธรรมศาสตร์และการชุมนุม รวมตัวกันโดยนัดหมายกะทันหัน เขียนข้อความบนกระดาษ มายืนชูกลางลานหน้าหอศิลปฯ กทม.
#นับใหม่ทั้งประเทศ, เปิดคะแนนรายหน่วย!, กกต.หมดความเห็นชอบ, กกต.หค, ทุกคะแนนเสียงต้องโปร่งใส, Respect my vote, กกต.โกงเลือกตั้ง, รวมไปถึงนักเรียนที่ร่วมเขียนข้อความว่า ‘หยุดดูถูกเสียงของประชาชน’
พร้อมส่องไฟให้แก่ประชาธิปไตยที่มืดบอด อนาคตที่มืดมนจากกลโกง
เฝาซี ล่าเต๊ะ ในฐานะประชาชนชาว อ.จะนะ จ.สงขลา ส่งเสียงว่า ต่อให้คุณเป็นโหวตเตอร์พรรคไหน ทุกคนมี 1 เสียง 1 เสียงเท่ากัน
“แม้แต่พรรคที่ตัวเองเชียร์ ถ้าไม่โปร่งใส ผมก็ไม่ยอมรับเช่นกัน ขอให้ตรวจสอบ และถ้าเป็นไปได้ ให้นับใหม่ทั้งประเทศ” เฝาซียื่นคำขาด
ในฐานะคนที่เรียนกฎหมาย เขาเห็นว่า กฎหมายเขียนไว้ก็จริง แต่ผู้ปฏิบัติไม่ทำตาม
เช่นกรณี ‘เคเบิลไท’ กกต.แถลงว่า ยังอยู่ในช่วงขนย้าย แต่สิ่งที่ประชาชนเห็นคือทุกอย่างถูกแพคแล้ว แต่ไม่ได้แพคตามกฎหมายระบุว่า ต้องมีเคเบิลไทรัดไว้อย่างแน่นหนา
“กกต.กลับยกข้อกฎหมายที่คิดว่า ‘เหนือกว่า’ มาข่มขู่ประชาชน ผมว่าไม่ใช่แล้ว ทั้งที่ควรทำให้กระจ่าง ให้ประชาชนเข้าใจง่ายที่สุด”
“เรามีการเลือกตั้งที่ถี่มาก ควรจะมีการถอดบทเรียน ไม่ใช่งบถูกใช้ไปกับอะไรก็ไม่รู้ แต่ผลออกมาเหลวแหลกมาก เราควรมีกล้องวงจรปิดไหม? ที่ต่อให้ไม่อยู่ในหน่วย ก็ตรวจสอบได้ ให้ตาสีตาสาไปสังเกตการณ์ง่ายๆ ได้ไหม”
เฝาซีเห็นอุปสรรคจากจำนวนหน่วยที่มากเกินไป อย่างในชนบท ไม่รู้จะเกิดอะไรขึ้นบ้าง เพราะไม่มีอาสาสมัครที่มากพอไปจับตา
“ขนาดเขตที่มีอาสาสมัคร ก็ยังห้ามถ่ายรูป ทักท้วงบ้าง”
นอกจาก กกต. เขายังเรียกร้องให้ ‘กรมการปกครอง’ ซึ่งมีส่วนในการจัดการเลือกตั้ง ทั้งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน อสม. ออกมาชี้แจงด้วย ไม่อยากให้ลอยตัว
กกต.ล้าหลัง ‘อายต่างชาติ’
งบ 7 พันล้าน ‘เลือกประธานนักเรียน’ ยังโปร่งใสกว่า
“บัตรเขย่ง มายังไง?”
“กกต.มีหน้าที่เดียว คือจัดการเลือกตั้ง ยังทำให้โปร่งใส่ไม่ได้เลย”
คือข้อข้องใจของ *พี* (นามสมมุติ) หนึ่งในพนักงานออฟฟิศ ที่เลิกงานปุ๊บ พุ่งตรงมาร่วมปลดปล่อยความอัดอั้น
เห็นชัดว่าการเลือกตั้งครั้งนี้ไม่โปร่งใส ‘กกต. ต้องรับผิดชอบ’
“นับใหม่ทั้งประเทศ ต้องมีส่วนร่วมจากภาคประชาชนเข้าไปด้วย ไม่ใช่นับกันเองแล้วบอกว่าอันนี้นับถูกแล้ว
ต้องมีหลักฐานชัด จำนวนตัวเลขมันตรงกันจริงหรือเปล่า”
ในอีกด้าน ถ้าหากกระบวนการเลือกตั้งโปร่งใส แล้วผลออกมาไม่เหมือนเดิม จะยอมรับได้หรือไม่?
พีตอบอย่างไม่ลังเลใจ ‘เรายอมรับ’ เพราะประชาธิปไตยคือการ ‘เคารพเสียงข้างมาก’ แต่ตอนนี้ประชาชนกังขา ไม่ไว้วางใจ
“เราไม่คิดที่ใครจะแพ้หรือชนะ แค่อยากได้ความโปร่งใส ประชาธิปไตย คือการเคารพเสียงคนส่วนใหญ่”
เธอเป็น 1 ในอาสาสมัครที่ไปดูการนับคะแนน จนกระทั่งปิดหน่วยเที่ยงคืน คิดมาโดยตลอดว่า งบประมาณ 7,000 ล้าน ทำไมออกมาได้แค่นี้?
“ต้องนับ ขีดฆ่าด้วยมือ บางประเทศเขายังมีเครื่องไม้เครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์ เหมือนเลือก ‘ประธานนักเรียน’ เครื่องไม่กี่บาท กดปุ๊บ รู้ผลทันที ทำไมยังต้องเขียนกระดาน ใส่กล่องพลาสติก? ล้าหลังมาก
กกต.ประเทศเราควรทำได้มากกว่านี้ อายเพื่อนบ้าน เวลาชาวต่างชาติมาถามว่า ‘อันนี้เลือกตั้งประเทศยูเหรอ?’” พีเล่าความในใจ
ถ้าเลือกตั้งใหม่ได้จริง อยากให้มี ‘ระบบ’ ที่ประชาชนสามารถตรวจสอบและมีส่วนร่วมได้ เพื่อให้การเลือกตั้งโปร่งใสอย่างแท้จริง
ขณะที่ ประชาชนหญิงอีกราย ตั้งใจบินจากญี่ปุ่นเพื่อกลับมาเลือกตั้ง แต่สุดท้ายรู้สึกว่า กลับมาเพื่ออะไร?
ถ้าปล่อยไปต้องรออีก 4 ปี คิดว่าเลือกตั้งครั้งหน้าจะโปร่งใสหรือไม่?
ด้านเยาวชนหญิงตัดพ้อ ออกไปด้วยความหวังและเจตจำนงที่จะเปลี่ยนแปลง แต่สุดท้ายก็ถูกบดขยี้
“ถ้าท่านผู้มีอำนาจไปต่อ พวกหนูก็ไม่ยอมถอย” เยาวชนหญิงย้ำเสียงหนัก เพื่อให้ระบบต้องถูกตรวจสอบ เสียงประชาชนไม่ถูกด้อยค่า
ท่ามกลางเสียงตะโกนเป็นแบ๊กกราวด์ “นับใหม่ทั้งประเทศ” “กกต.หค.” กกต.ต้องติดคุก” กึกก้องอย่างต่อเนื่อง
นับเป็นหนึ่งในความสำเร็จของ กกต.ที่ปลุกให้สังคมตื่นตัวหันมาใส่ใจสิทธิและเสียงของตัวเอง สูงที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติกาล
อธิษฐาน จันทร์กลม
