แท็งก์ความคิด : ‘พร้อมปัญญา’ที่33
เครือมติชนร่วมงานกับกรมราชทัณฑ์มายาวนานในฐานะเครือข่ายสนับสนุนห้องสมุดพร้อมปัญญา
ห้องสมุดพร้อมปัญญานี้กรมราชทัณฑ์ได้คิดที่จะดำเนินการ เพื่อร่วมเฉลิมพระเกียรติกรมสมเด็จพระเทพฯ เนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษา เมื่อปี 2546
ห้องสมุดพร้อมปัญญามีวัตถุประสงค์เป็นแหล่งความรู้ให้ผู้ต้องขัง ซึ่งภายหลังเรียกว่าผู้ก้าวพลาด
มีขั้นตอนและกฎเกณฑ์ที่เรือนจำแต่ละแห่งต้องดำเนินการให้ได้มาตรฐาน จึงจะได้รับพระราชทานนาม “พร้อมปัญญา”
และทุกๆ ห้องสมุดพร้อมปัญญา กรมสมเด็จพระเทพฯ จะเสด็จฯไปทรงเปิด
ต้นปี 2569 นี้ ห้องสมุดพร้อมปัญญา เรือนจำสวรรคโลก จ.สุโขทัย พร้อมแล้ว
เมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ กรมสมเด็จพระเทพฯ เสด็จฯไปทรงเปิดด้วยพระองค์เอง ท่ามกลางความปีติของผู้คนทั้งที่เป็นผู้ต้องขัง เจ้าหน้าที่ ตลอดจนประชาชนที่ทราบข่าว
วันนั้น พล.ต.ท.รุทธพล เนาวรัตน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม นางพงษ์สวาท กายอรุณสุทธิ์ ปลัดกระทรวงฯ พ.ต.ท.ประวุธ วงศ์สีนิล อธิบดีกรมราชทัณฑ์ และคณะเฝ้าฯ รับเสด็จ
พล.ต.ท.รุทธพล ถวายรายงานถึงห้องสมุดพร้อมปัญญา เรือนจำอำเภอสวรรคโลก
เรือนจำอำเภอสวรรคโลก ตั้งอยู่ในตำบลสวรรคโลก อำเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย มีพื้นที่ภายใน 3 ไร่ 2 งาน
มีหน่วยงานในสังกัด 2 หน่วยงาน
หนึ่ง คือ เรือนจำชั่วคราวหนองเรียง
อีกหนึ่ง คือ เรือนจำโครงสร้างเบาสวรรคโลก
มีอำนาจการควบคุมผู้ต้องขัง ที่กำหนดโทษจำคุกไม่เกิน 10 ปี
ปัจจุบันมีผู้ต้องขัง รวม 605 ราย เป็นผู้ต้องขังชาย 522 ราย ผู้ต้องขังหญิง 73 ราย และผู้ต้องกักขังชาย 10 ราย
ห้องสมุดเรือนจำอำเภอสวรรคโลกเป็น “ห้องสมุดพร้อมปัญญา” ลำดับที่ 33
เมื่อปี 2567 ได้รับรางวัลชนะเลิศจากการประกวดมาตรฐานห้องสมุดเรือนจำ ปี 2567 ประเภทห้องสมุดเรือนจำขนาดเล็ก
ลักษณะห้องสมุด เป็นอาคารคอนกรีตชั้นเดียว ตั้งเป็นเอกเทศ มีความโดดเด่นในการบริหารจัดการพื้นที่การเรียนรู้ภายใต้ข้อจำกัดของสถานที่
ภายในมีมุมให้ความรู้ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมท้องถิ่น มีสื่อสารสนเทศให้บริการกว่า 4,000 ชื่อเรื่อง
มีการนำระบบโปรแกรมห้องสมุดอัตโนมัติ PMB มาใช้จัดเก็บข้อมูลสื่อสารสนเทศ และให้บริการยืม-คืน
มีห้องสมุดสาขา 2 แห่ง ได้แก่ สาขาสถานกักขังชาย และสาขาแดนหญิง
มีห้องสมุดเคลื่อนที่ เพื่อให้บริการได้อย่างทั่วถึง โดยจัดทำในรูปแบบรถคอกหมู ซึ่งเป็นรถรับ-ส่ง ประจำทางที่เป็นอัตลักษณ์ของท้องถิ่น ของอำเภอสวรรคโลก และจังหวัดสุโขทัย
ห้องสมุดพร้อมปัญญา เรือนจำสวรรคโลก ยังมีการส่งเสริมการศึกษาและการเรียนรู้ให้ผู้ต้องขังได้รับโอกาสทางการศึกษา
สามารถพัฒนาศักยภาพของตนเองอย่างรอบด้าน ทั้งด้านสติปัญญา คุณธรรม และการดำรงชีวิตร่วมกับผู้อื่นในสังคมอย่างมีศักดิ์ศรี
เรือนจำอำเภอสวรรคโลก มีการจัดการศึกษาผู้ต้องขัง ตั้งแต่ระดับผู้ไม่รู้หนังสือจนถึงระดับปริญญาตรี และมีการส่งเสริมการฝึกวิชาชีพผู้ต้องขัง การทำเครื่องเรือนไม้ และการฝึกวิชาชีพด้านการเกษตรที่เรือนจำชั่วคราวหนองเรียง เพื่อให้ผู้ต้องขังมีความรู้ ทักษะ สามารถพึ่งตนเองได้ภายหลังพ้นโทษ
นอกจากนี้ ห้องสมุดพร้อมปัญญา เรือนจำอำเภอสวรรคโลก ยังเป็นศูนย์กลางแห่งการแสวงหาความรู้ และศึกษาค้นคว้าสารสนเทศ ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต และการนันทนาการสำหรับผู้ต้องขัง ตลอดจนเจ้าหน้าที่ในเรือนจำ
ห้องสมุดพร้อมปัญญาเรือนจำอำเภอสวรรคโลก เป็นเรือนจำที่ตอกย้ำให้เห็นถึงความอุตสาหะ
แม้จะเป็นเรือนจำเล็ก แต่ก็สามารถบรรลุทุกขั้นตอน กระทั่งได้รับพระราชทานนามห้องสมุดพร้อมปัญญา
เป็นแบบอย่างให้เรือนจำ หรือทัณฑสถานอื่นที่ต้องการใช้วิชาขจัดอวิชาให้แก่ผู้ต้องขัง
หากทำสำเร็จ ผู้ต้องขังจะได้รับประโยชน์จากความรู้ที่อยู่ใกล้ตัว
เมื่อพ้นโทษออกไปจะได้นำความรู้ไปใช้ในการดำรงชีวิต
กลายเป็นสมาชิกที่ดีของสังคม ไม่ต้องหวนกลับคืนสู่เรือนจำอีกต่อไป
นฤตย์ เสกธีระ
