สิรินิรันดร์ พระพันปีหลวง

น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ ผ่านพระฉายาลักษณ์ในความทรงจำอันทรงคุณค่า ที่ถ่ายทอดพระราชกรณียกิจและพระราชจริยวัตรอันงดงาม ซึ่งยังคงตราตรึงในดวงใจพสกนิกรตราบนิรันดร์

สิรินิรันดร์ พระพันปีหลวง โดย เอนก นาวิกมูล และ ธงชัย ลิขิตพรสวรรค์ ร่วมเก็บรักษาความทรงจำอันทรงคุณค่านี้ไว้ เพื่อสืบสานความสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณสืบไป โดยภายในเล่มรวบรวมพระบรมฉายาลักษณ์และพระฉายาลักษณ์อันทรงคุณค่าหลากช่วงเวลา ทั้งภาพหายากและภาพที่หลายคนอาจเคยเห็นผ่านตา แต่ยังไม่เคยมีโอกาสได้สัมผัสอย่างครบถ้วนในที่เดียว 

ทุกภาพได้รับการคัดสรรและจัดเรียงอย่างประณีต พร้อมร้อยเรียงเรื่องราวด้วยคำบรรยายทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ เพื่อถ่ายทอดความหมายของแต่ละช่วงขณะให้ชัดเจนยิ่งขึ้น และเปิดโอกาสให้ผู้อ่านได้เข้าถึงเรื่องราวเหล่านี้อย่างลึกซึ้งในทุกมิติ

เอนก นาวิกมูล ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ พ.ศ.2563 ระบุไว้ในคำนำผู้เขียน ตอนหนึ่งว่า

สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง พระราชสมภพเมื่อวันศุกร์ที่ 12 สิงหาคม พ.ศ.2475 ที่กรุงเทพมหานคร ทรงได้รับพระราชทานนามจากสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีใน พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ว่า หม่อมราชวงศ์สิริกิติ์ กิติยากร หมายถึงผู้เป็นศรีแห่ง (ราชสกุล) กิติยากร 

ทรงเป็นพระธิดาของ หม่อมเจ้านักขัตรมงคล กิติยากร ซึ่งต่อมาได้รับการสถาปนาขึ้นเป็น พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้านักขัตรมงคล กรมหมื่นจันทบุรีสุรนาถ กับ หม่อมหลวงบัว กิติยากร ผู้มาจากราชสกุล สนิทวงศ์ 

ทรงมีพระเชษฐา 2 พระองค์ ได้แก่ หม่อมราชวงศ์กัลยาณกิตติ กิติยากร และ หม่อมราชวงศ์อดุลกิติ์ กิติยากร มีพระขนิษฐา 1 พระองค์คือ หม่อมราชวงศ์บุษบา กิติยากร หรือ ท่านหญิงบุษบา สธนพงศ์

 

ทรงอภิเษกสมรสกับ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เมื่อวันที่ 28 เมษายน พ.ศ.2493 ทรงมีพระราชโอรสและพระราชธิดา 4 พระองค์

สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงพระสิริโฉม พระราชจริยาวัตรงดงาม เปี่ยมด้วยพระเมตตา ทรงทำหน้าที่ทูตทางสันถวไมตรีได้อย่างงดงาม

เมื่อโดยเสด็จพระราชดำเนินต่างประเทศ ทรงร่วมในพระราชกรณียกิจของพระบรมราชสวามีออกเยี่ยมพสกนิกรทั่วพระราชอาณาจักรด้วยพระวิริยะ เพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิต อาชีพ และความเป็นอยู่ของบุคคลผู้ยากไร้ และประชาชนในชนบทห่างไกล

หนังสือสมุดภาพ สิรินิรันดร์ พระพันปีหลวง เกิดจากความตั้งใจอย่างแรงกล้าที่จะให้มีการประมวลพระฉายาลักษณ์ในช่วงต่างๆ แห่งพระชนม์ชีพของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงผู้ทรงเป็นที่รักของปวงชน ไว้เป็นที่ระลึกในบรรณพิภพ

หนังสือสมุดภาพต่างจากหนังสือประเภทข้อเขียนตรงที่เน้นที่ภาพเป็นหลัก ต้องการให้ภาพเป็นทั้งหลักฐานเชิงประจักษ์ของเหตุการณ์อันเกิดขึ้นแล้วและเป็นเครื่องจูงใจนำไปสู่การค้นคว้าข้อมูลเพิ่มเติมต่อไป

ผู้เขียนระบุด้วยว่า ในการทำงานครั้งนี้ ธงชัย ลิขิตพรสวรรค์ ผู้ซึ่งเห็นคุณค่าของภาพเก่าเป็นผู้เสนอความคิด และลงมือประมวลพระฉายาลักษณ์สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง จากคลังภาพส่วนตัวขึ้นมาก่อน

จากนั้นจึงได้ขอให้ผู้เขียนคำนำส่งภาพถ่ายปกนิตยสารและสิ่งพิมพ์เก่ามาสมทบ รวมทั้งขอความร่วมมือจากนักสะสมภาพเก่าส่งพระฉายาลักษณ์ในคลังส่วนตัวมาเพิ่มเติมอีกทางหนึ่ง กับได้เสาะหาภาพจากแหล่งข้อมูลอื่นเพิ่มเติมอีกบ้างเล็กน้อย

พระฉายาลักษณ์เก่าเหล่านี้ ล้วนทรงคุณค่าและหาชมได้ยาก บางภาพไม่เคยตีพิมพ์หรือเผยแพร่ในที่ใดมาก่อน 

ธงชัยได้ลงมือแยกหมวดภาพ ลำดับภาพตามเวลา และทำคำบรรยายภาพเองอย่างรอบคอบตลอดกระบวนการ จากนั้นจึงส่งต้นฉบับให้กองบรรณาธิการแปลเป็นภาษาอังกฤษ 

ทั้งยังเป็นผู้ประสานงานกับฝ่ายจัดรูปเล่มให้จัดวางภาพไปตามระบบที่วางไว้ และขอให้ผู้เขียนและคณะสำนักพิมพ์มติชนช่วยกันติชม ขยับตำแหน่ง ปรับภาพ ขยายภาพเล็กใหญ่ จนลงตัว และมีการตรวจพิสูจน์อักษรอย่างถี่ถ้วน

พระฉายาลักษณ์ในสมุดภาพ สิรินิรันดร์ พระพันปีหลวง จึงมีรายละเอียดแตกต่างออกไปจากหนังสือเล่มอื่นๆ เน้นภาพคมชัดและหายาก มีข้อมูลประกอบที่ได้รับการสอบทานอย่างดีแล้ว และยังเป็นหนังสือ 2 ภาษาที่ออกแบบอย่างประณีต 

สามารถบันทึกความทรงจำและเผยแพร่พระเกียรติคุณผ่านภาพ ให้เป็นที่ประจักษ์แก่สายตาชาวไทยและชาวโลกได้อย่างสง่าภาคภูมิ