แท็งก์ความคิด : ความท้าทาย
ช่วงนี้รู้สึกโชคดีที่ได้ฟังปาฐกถาพิเศษบ่อย
วันก่อน อาจารย์เชน-ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกฯและรัฐมนตรี อว. ปาฐกถาพิเศษสัมมนาของมติชน
ต่อมาได้อ่านปาฐกถาพิเศษของ อาจารย์สมคิด จาตุศรีพิทักษ์ อดีตรองนายกฯ ที่พูดถึงอนาคตเศรษฐกิจไทย
และในงานดินเนอร์มอบรางวัลนักธุรกิจในโอกาส 50 ปีประชาชาติธุรกิจ ได้ฟังปาฐกถาพิเศษของ อาจารย์สุรเกียรติ์ เสถียรไทย อดีตรองนายกฯ
ปัจจุบันอาจารย์สุรเกียรติ์ เป็นนายกสภาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
อาจารย์สุรเกียรติกล่าวปาฐกถาพิเศษหัวข้อ “5 ทศวรรษเศรษฐกิจไทย Thailand Next”
สรุปความท้าทายที่ประเทศไทยจะต้องเผชิญหน้า 8 ประการ
หนึ่ง Technology Disruption
การเข้ามาของเทคโนโลยี AI คือความท้าทายประการแรก
ปัจจุบัน AI มีความสามารถที่ทำงานแทนคน
ความท้าทายคือ ทำอย่างไรจะดีลกับเทคโนโลยี
ใช้ภูมิปัญญา ประสบการณ์ ความคิดเชิงวิพากษ์ของคน ที่ AI ยังทำไม่ได้ในวันนี้ มาผนวกกับ AI ในการทำงาน
ไทยต้องทำให้ได้ เพราะถ้าทำไม่ได้ ประเทศอื่นจะทำแซงหน้าเรา
สอง Demographic Disruption
นั่นคือ การก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัย
ขณะนี้คนไทยอายุยืนมากขึ้น แต่สามารถดูแลตัวเองได้ไม่มาก
ความท้าทายคือ ต้องทำให้ช่องว่างระหว่าง 2 เรื่องนี้ลดลง
หากทำได้จะช่วยในเรื่องการพัฒนาธุรกิจและทรัพยากรมนุษย์ไปพร้อมๆ กัน
สาม Pandemic Disruption หรือโรคระบาด
ไทยผ่านโควิด-19 มาแล้ว แต่ก็มีข่าวโรคใหม่ๆ เกิดขึ้นเสมอ
ฉะนั้น ต้องทำให้คนทุกกลุ่มเข้าถึงบริการสาธารณสุขอย่างเสมอภาค
รัฐต้องบริหารจัดการ และนำไปสู่การรักษาพยาบาลอย่างเท่าเทียม
สี่ Environmental Disruption ที่ส่งผลกระทบทุกภาคส่วน
ไม่ว่าจะเป็น ฝุ่น PM2.5 น้ำท่วมภาคเหนือ และอื่นๆ ล้วนมีผลต่อภาคท่องเที่ยวอย่างมาก
ประเด็นนี้จึงต้องนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยรับมือความเปลี่ยนแปลงทางภูมิอากาศให้ได้
ห้า Education Disruption เป็นความปั่นป่วนของโลกที่่ส่งผลต่อการศึกษา
เป็นความท้าทายที่ต้องนั่งคิดถึงการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ว่าจะทำอย่างไร
ทำอย่างไรจึงจะผลิตคนให้ตรงกับตลาดแรงงาน
ความท้าทายของมหาวิทยาลัยคือการก้าวข้ามศาสตร์ต่างๆ การเรียนการสอนต้องเปลี่ยนใหม่ ต้องเรียนรู้จากสถานที่ทำงานจริง ไม่ใช่เรียนอยู่แต่ในห้องเรียน
ผู้สอนก็เช่นกัน ต้องเข้าใจอย่างแท้จริง เพื่อผลิตบัณฑิตให้ตรงกับตลาดแรงงาน
หก Energy Disruption ที่ถือเป็นเรื่องใหม่สุด ซึ่งรัฐบาลและเอกชนต้องปรับตัว และให้ความสำคัญ
เจ็ด ภูมิรัฐศาสตร์ทางเศรษฐกิจ-การค้าโลก ที่มีการเปลี่ยนแปลง
ผู้นำสหรัฐได้ทำลายระบบพหุภาคีการค้าโลกโดยสิ้นเชิง ไม่มีการเจรจาบนเวทีโลก 190 ประเทศ ทุกอย่างเป็นทวิภาคี การเงินได้พูดถึงดอลลาร์ลดลง เริ่มพูดถึงเงินสกุลอื่นมากขึ้น
ระบบการเงินของประเทศกำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่าน และต้องเฝ้ามองว่าจะเปลี่ยนผ่านไปเป็นอะไร
และ แปด ภูมิรัฐศาสตร์ทางการเมืองโลก การแข่งขันของมหาอำนาจที่กดดันให้ไทยเลือกข้าง
มีแรงกดดันทางการเมือง มีแรงกดดันทางเศรษฐกิจอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน เช่น กรณีภาษีของสหรัฐอเมริกา หรือมหาอำนาจเข้ามามีบทบาทต่อไทยกับกัมพูชาขัดแย้งกัน
ความท้าทายทั้ง 8 ประการ เกิดขึ้นพร้อมกัน และเกิดขึ้นมาโดยตลอด
เท่ากับว่า โลกนี้ไม่เหมือนเดิมอีกแล้ว
วิกฤตที่เกิดขึ้นคือผู้สั่งการให้เราต้องเปลี่ยน
ถ้า รัฐบาล เอกชน ประชาสังคม อุดมศึกษา อื่นๆ ยังนั่งเฉยๆ ลางร้ายจ่อเกิดขึ้น
เราต้องทำใจรับระเบียบโลกใหม่ให้ได้
ทำใจได้แล้วตอบคำถามต่อไป ว่าเรามียุทธศาสตร์ต่อระเบียบโลกใหม่แล้วหรือยัง
เราจะรับมือกับระเบียบโลกใหม่อย่างไร
เป็นคำถามจากอาจารย์สุรเกียรติ์ เป็นความท้าทายที่ทุกภาคส่วนกำลังเผชิญหน้า
และต้องค้นหาช่องทางรับมือให้ได้โดยเร็ว
นฤตย์ เสกธีระ
