แท็งก์ความคิด : บารมีพระป่า

แท็งก์ความคิด : บารมีพระป่า

หนังสือชื่อ “บารมีพระป่า สายศรัทธาแห่งอำนาจเมือง” โดย สพล องค์พิเชฐเมธา เป็นหนังสือที่ปรับปรุงมาจากวิทยานิพนธ์

ศึกษาและทำความเข้าใจพระพุทธศาสนาประเทศไทย

ทำความเข้าใจกับคณะสงฆ์ไทย

และทำความเข้าใจกับสงฆ์ไทย

หนังสือเล่มนี้มุ่งศึกษา “วงศ์พระป่าสายพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต”

เท่ากับว่าได้ขีดกรอบการนำเสนอเรื่องราวของพระป่าสายพระอาจารย์มั่นในภาคอีสาน

แต่เพียงแค่นี้ก็ดูจะน่าอ่านเอามากๆ แล้ว เพราะวงศ์พระป่าสายพระอาจารย์มั่น มีพระอาจารย์ที่เป็นศิษย์มากมาย

อาทิ พระอาจารย์สิงห์ ขันตยาคโม พระอาจารย์เทสก์ เทสรังสี พระอาจารย์ฝั้น อาจาโร

พระอาจารย์แหวน สุจิณโณ พระอาจารย์ขาว อนาลโย พระอาจารย์ลี ธัมมธโร

พระอาจารย์บัว ญาณสัมปันโน และพระอาจารย์วิริยังค์ สิรินธโร

ดังนั้น “พระป่า” ในหนังสือจึงไม่ได้เป็นภาพแทนพระสงฆ์ที่อยู่วัดในป่า เน้นงานด้านวิปัสสนาธุระ ตามคำนิยามของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ประยุทธ์ ปยุตฺโต)

หากเป็นการศึกษาพระป่าหลากหลายมิติ ทั้งมิติประวัติศาสตร์ มิติของคณะสงฆ์ ที่มีฝ่ายมหายาน ฝ่ายธรรมยุต มิติที่เกี่ยวข้องกับรัฐไทย

ในการศึกษาวงศ์พระป่าสายพระอาจารย์มั่น ทำให้รู้ที่มาของคณะสงฆ์ในพื้นที่ภาคอีสาน โดยเฉพาะที่จังหวัดอุบลราชธานี

มองเห็นความสัมพันธ์ระหว่างชาวอีสานของไทยกับชาวลาว

รับทราบประวัติคณะสงฆ์ที่อุบลฯ ซึ่งกลุ่มหนึ่งเรียกว่า “พระครองลาว” กลุ่มหนึ่งเรียกว่า “พระครองไทย” และอีกกลุ่มหนึ่งเรียกว่า “พระครองมอญ”

พระครองลาว เป็นสงฆ์เดิมที่ได้รับอิทธิพลทางวัฒนธรรมจากสำนักเวียงจันทน์ สันนิษฐานว่า วัดหลวงและวัดป่าใหญ่ น่าจะเป็นศูนย์กลางของคณะสงฆ์วัดครองลาวในยุคแรก

พระครองไทย มาจากชาวเมืองอุบลฯ ที่เดินทางไปศึกษาพระปริยัติธรรมที่วัดสระเกศ

มีชื่อ พระอาจารย์สุ้ย แห่งวัดป่าแก้วมณีวัน หรือวัดป่าน้อย ที่เดินทางไปศึกษาพระธรรมในกรุงเทพฯ และเมื่อกลับไปเมืองอุบลฯ ได้รับโปรดเกล้าฯให้เป็นพระราชาคณะ

เป็น พระอริยวงศาจารย์ ญาณวิมล อุบลสังฆปาโมกข์ ตำแหน่งเจ้าคณะเมืองอุบลราชธานี

ณ จุดนั้นถือเป็นจุดกำเนิดของกลุ่มพระครองไทย

สำหรับกลุ่มพระครองมอญนั้น หมายถึงคณะสงฆ์ธรรมยุต ที่เข้ามาตั้งมั่นอยู่ในเมืองอุบลราชธานี เป็นแห่งแรกในอีสาน

หนังสือเล่มนี้ได้หยิบยกชื่อ พระอาจารย์ดี พันธุโล บวชที่อุบลฯ แล้วไปเรียนพระปริยัติธรรมที่วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ กรุงเทพฯ และกลับมาเป็นต้นธารของกลุ่มพระครองมอญที่อบุลฯ

มีวัดชื่อ วัดสุปัฏนาราม ริมแม่น้ำมูล เป็นวัดธรรมยุตแห่งแรกของอุบลฯ

ส่วนเหตุที่เรียกเป็นกลุ่มพระครองมอญ เพราะคณะธรรมยุตรับเอาธรรมเนียมจากพระอาจารย์ซาย พุทธวังโส ซึ่งเป็นชาวมอญ

สำหรับพระอาจารย์มั่น เกิดวันที่ 20 มกราคม 2413 ที่บ้านคำบง จ.อุบลราชธานี

บวชเรียนตั้งแต่เป็นสามเณร และได้ลาสิกขาไปช่วยงานทางบ้านตามคำขอของพ่อ

สุดท้ายขอกลับมาอุปสมบทอีกครั้ง ที่วัดศรีทอง เมืองอุบลฯ และไปจำพรรษาที่วัดเลียบเพื่อศึกษากับพระอาจารย์เสาร์ กันตสีโล

และได้เรียนกัมมัฏฐาน

พระอาจารย์เสาร์ พระอาจารย์มั่น และยังมีพระครูสีทา ชยเสโน พระอาจารย์หนู ฐิตปัญโญ ได้ออกธุดงค์เป็นระยะๆ

ธุดงค์ไปถึงหลวงพระบาง หวังจะพบอาจารย์สอนการปฏิบัติให้ก้าวหน้าขึ้น

แต่ก็แสวงหาไม่พบ จึงกลับมาฝั่งไทย

ที่ได้กล่าวมาข้างต้นเป็นเพียงส่วนย่อยส่วนหนึ่งในหนังสือ “บารมีพระป่า สายศรัทธาแห่งอำนาจเมือง”

แต่เพียงนี้ก็เปิดโลกคณะสงฆ์อีสานให้ได้มองเห็น

เห็นความสัมพันธ์ของสงฆ์ในดินแดนไทย ลาว มอญ

เห็นจังหวะการพัฒนาของคณะสงฆ์ไทยที่ผ่านกาลเวลามาเหมือนๆ กับคนไทยทั้งหลาย

เห็นความสัมพันธ์ของพระสงฆ์อีสานกับพระสงฆ์กรุงเทพฯ

เห็นความผูกพันของพระสงฆ์อีสานกับชนชั้นชาวบ้าน และชนชั้นสูง

มองเห็นความผูกพันของคนไทยกับสถาบันสงฆ์

ผูกพันกันทุกในดินแดนไทย และยังผูกพันระหว่างดินแดน

ความผูกพันดังกล่าวเกิดจากศรัทธาในวัตรปฏิบัติ

กลายเป็นบารมีพระป่าที่ผู้คนให้ความเคารพนับถือมาจนถึงปัจจุบัน

นฤตย์ เสกธีระ