เรื่องขยะ ‘ปล่อยวางไม่ได้’
ยุทธศาสตร์บัดดี้
จับคู่ 50 เขตทั่วกรุง ลุย ‘บิ๊กคลีนนิ่ง’
กล่าวได้ว่า สถานการณ์น้ำท่วมในกรุงเทพมหานครเริ่มคลี่คลายลงตามลำดับ โดยเมื่อช่วงค่ำของวันที่ 29 กันยายนที่ผ่านมา กทม.ออกประกาศปรับลดพื้นที่ประสบภัย จาก 50 เขต ครอบคลุมทั่วกรุงเทพฯ คงเหลือ 29 เขต โดยพื้นที่ซึ่งยังถือว่าหนักหน่วง คือ ลาดกระบัง โดยเฉพาะเคหะร่มเกล้าและแฟลตคลองจั่น ซึ่งอยู่ในเขตบางกะปิ
อย่างไรก็ตาม จากการคาดการณ์ของ ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร และ วิศณุ ทรัพย์สมพล รองผู้ว่าฯกทม. คาดว่าจะดีขึ้นได้ตามลำดับ
เมื่อสถานการณ์กลับสู่ภาวะปกติ สิ่งที่ไม่อาจปล่อยวางได้จากมุมมองของ พรพรหม ณ.ส. วิกิตเศรษฐ์ รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อม คือ การจัดการ ‘ขยะ’ โดยเปิดเผยถึงแนวทางการจัดการขยะและการดูแลความสะอาดในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ภายหลังสถานการณ์น้ำท่วมขังเริ่มคลี่คลายว่า อย่างแรกคือรถยนต์ที่จอดอยู่ริมถนน วันนี้เป็นวันที่เร่งเคลียร์รถที่กีดขวางการสัญจรไป-มา มีภารกิจที่ทำร่วมกับตำรวจอยู่แล้ว และสำนักเทศกิจฝ่ายเทศกิจ กทม. ก็มีรถที่สามารถลากรถยนต์ได้ประมาณเกือบ 10 คัน โดยเร่งเป้าทำแถวเพชรบุรี คลองตัน พร้อมเคลียร์จนจบ
ส่วนเรื่องของการบริหารจัดการขยะ มีการพูดคุยซักซ้อมทั้ง 50 เขตไปก่อนหน้านี้ โดยทางฝ่ายรักษาความสะอาด จะมีการจับ ‘บัดดี้คู่’ สำหรับการเคลียร์ขยะ ให้เขตที่ไม่มีวิกฤตน้ำท่วม ช่วยเขตที่ประสบภัยน้ำท่วมอยู่ อย่างเช่น เขตหลักสี่ จะมีเขตดินแดง เขตสาทรไปช่วย หรือเขตดอนเมือง จะมีเขตป้อมปราบศัตรูพ่ายไปช่วย หรือเขตบางกะปิ ก็จะมีเขตบางคอแหลมและเขตตลิ่งชันไปช่วย
“เรามีการจับคู่ โดยสำนักงานสิ่งแวดล้อมเป็นพี่เลี้ยง และมีการพูดคุยกันระหว่างเขต ส่วนเวลาจับคู่จะมีทั้งกำลังคน กำลังรถอุปกรณ์ต่างๆ ที่จะเข้าไปช่วยเขตที่ประสบภัย” พรพรหมเล่า
จากนั้นอธิบายต่อไปว่า เรื่องขยะแบ่งออกเป็น 2 ส่วนคือ 1.การจัดเก็บขยะระหว่างที่น้ำท่วมอยู่ และ 2.การจัดเก็บขยะตอนที่น้ำลดแล้ว จะต้องมีจากเขตอื่นมาช่วยด้วยเหมือนกัน ตอนนี้กำลังบริหารจัดการเป็น 2 ระดับคือ 1.ระหว่างช่วงที่มีน้ำอยู่ และ 2.ช่วงที่น้ำแห้งแล้ว
“เขตที่แห้งแล้วให้เริ่มทำ Big Cleaning ไปเลย เช่นเขตห้วยขวางมีบิ๊กคลีนนิ่งที่ถนนเส้นเพชรบุรีและบิ๊กคลีนนิ่งสวนที่อยู่ตรงคลองแสนแสบและหมู่บ้านชินเขต ระดมกำลังจากทั้งเขต อื่นๆ มาช่วย รวมถึงส่วนกลางของสำนักสิ่งแวดล้อมเองจะจัดกำลังลงไปช่วย จะเน้นเรื่องของการจัดเก็บขยะชิ้นใหญ่และขยะที่เป็นกระสอบทรายที่ค้างอยู่ รวมถึงขยะทั่วไป โดยที่สำนักงานเขตเวลาเข้าไปในพื้นที่จะไปตั้งจุดที่เป็นจุดทิ้งขยะ และเป็นรถที่เกี่ยวข้อง รถเก็บขยะ ที่จะมาช่วยในการขนขยะออก
“เราสอบถามเขตที่ต้องการความช่วยเหลือ เช่น บางแห่งไม่สามารถเก็บได้ด้วยรถขยะเพราะมันลึกเกินไป ตอนนี้กำลังระดมเรื่องของเรือที่จะช่วยขนขยะออกมาจากพื้นที่ ตอนนี้เราห่วงใยเรื่องของการบริหารจัดการขยะอย่างยิ่ง และมีเจ้าหน้าที่กลุ่มหนึ่งที่เป็นผู้ประสบภัยเองเพราะขาดคน เลยต้องมีการแมตชิ่ง เรื่องของการเอาเจ้าหน้าที่จากสำนักงานเขตอื่นๆ มาช่วย เพราะเรื่องขยะเราปล่อยวางไม่ได้ แล้วเมื่อน้ำลดต้องรีบเคลียร์ขยะชิ้นใหญ่ออกมาเลยไม่ให้มีขยะตกค้าง
น้ำลดวันถัดไปต้องเริ่มบิ๊กคลีนนิ่งได้เลย หรือภายในวันนั้นได้เลยแล้วแต่กำลัง แต่ว่าต้องเคลียร์ให้หมดภายในวันนั้น รถที่เก็บขยะมี 3 ศูนย์อยู่แล้ว อ่อนนุช หนองแขม สายไหม ซึ่งตอนนี้สามารถเข้าได้ปกติ เคลียร์พื้นที่ไม่ให้มีเรื่องน้ำท่วมเข้ามากระทบ” พรพรหมกล่าว
นอกจากนี้ กทม.ยังมีปฏิบัติการเชิงป้องกัน อย่างการแจก ‘คู่มือ’ ให้ประชาชนในการทิ้งขยะระหว่างช่วงน้ำท่วม หรือหลังจากวิกฤตน้ำท่วม ทางสำนักสิ่งแวดล้อมกระจายลงพื้นที่ให้ข้อมูลแก่ประชาชน ถ้าน้ำแห้งจะมีรอบเก็บเหมือนเดิม แต่ถ้ายังมีน้ำค้างอยู่ ทุกเขตต้องไปกำหนดพื้นที่จุดทิ้งขยะให้ชัดเจน ตอนนี้เราให้เขตรายงานแผนมาเลยว่าจุดไหนเป็นจุดสำคัญที่ต้องการกำลังเพิ่มจากเขตอื่นๆ ต้องบริหารทรัพยากรให้ช่วยเขตเหล่านั้น
เมื่อถามว่า ก่อนหน้านี้ กทม.มีการจัดคิวเก็บขยะชิ้นใหญ่ไว้แล้ว ในช่วงที่เกิดสถานการณ์น้ำท่วม จะมีการยกเลิกคิวดังกล่าวไปก่อนหรือไม่
รองผู้ว่าฯพรพรหมตอบว่า คิวนั้นเป็นคิวที่สมมุติว่าปกติทุกวันเสาร์-อาทิตย์จะมีการเก็บขยะชิ้นใหญ่ในชุมชนฟรี เพราะปกติอาจจะมีค่าใช้จ่าย ถ้าไปเก็บตามบ้าน แต่เราจะมีจุดพักขยะฟรีอยู่แล้วทุกครั้ง ไม่ใช่แค่วิกฤต แต่ตอนนี้เราจะชี้แจงเป็นจุดเหมือนกันว่าจะไปจุดไหนและเป็นเก็บฟรีตลอด แต่อันนี้เป็นวิกฤตของตอนน้ำท่วม แล้วเราจะเอาข้อมูลต่างๆ รายงานไปในเว็บไซต์ Greener Bangkok https://greener.bangkok.go.th/ ประชาชนก็สามารถเข้าไปดูได้ว่าวันนี้จะมีเก็บขยะชิ้นใหญ่ที่ไหน เราพยายามให้ข้อมูลเข้าถึงได้ง่าย สำหรับประชาชน
ส่วน ‘สุขอนามัย’ ในศูนย์พักพิงชั่วคราวต่างๆ ทางสำนักอนามัย กทม. มีเจ้าหน้าที่เข้าไปตรวจในทุกศูนย์พักพิงว่าผ่านเกณฑ์หรือไม่ ในเรื่องความสะอาด และน้ำเสีย โดยเฉพาะเรื่องห้องน้ำ
“เข้าใจว่าตอนนี้ผ่านหมด แต่มีการเฝ้าระวังอยู่เรื่อยๆ ตอนนี้ได้รับการสนับสนุนจากภาคเอกชนเรื่องอุปกรณ์ทำความสะอาด เราจะเอาเจ้าหน้าที่ฝ่ายรักษาเข้าไปช่วยทำความสะอาดในศูนย์พักพิง ให้เรื่องของสุขอนามัยไม่เป็นข้อกังวล” พรพรหมทิ้งท้าย
แม้น้ำท่วม (ใกล้) จบ แต่การจัดการขยะ ยังไม่จบ ต้องเดินหน้าต่อไปเพื่อเมืองสะอาด ถูกสุขอนามัย คืนชีวิตปกติสุขให้ชาวกรุงอีกครั้ง
3 ระยะบูรณาการ มาตรฐานจัดการขยะ 50 เขต
1.ระยะก่อนเกิดภัย (การเตรียมความพร้อม) ตรวจเช็กอุปกรณ์และกำลังพล จัดเตรียมชุดเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานเร่งด่วน พร้อมตรวจสอบเครื่องจักร ยานพาหนะ อุปกรณ์จัดเก็บ ขยะ และเรือท้องแบนให้อยู่ในสภาพพร้อมใช้งานทันที พร้อมเฝ้าระวังจุดเสี่ยง สำรวจจุดเสี่ยงขยะอุดตันทางน้ำไหลและกำหนดจุดรวบรวมขยะชั่วคราวในพื้นที่ปลอดภัย
2.ระยะขณะเกิดภัย (การปฏิบัติการรับมือ) กำหนดรอบการจัดเก็บชัดเจน กำหนดรอบเข้าเก็บขนขยะทุก 2-3 วัน หรือเข้าดำเนินการทันทีเมื่อถังขยะเต็ม และปรับแผนยานพาหนะตามระดับน้ำ
โดยน้ำท่วมขังระดับต่ำ ใช้รถอัดขยะ (ขนาด 2 ตัน และ 5 ตัน) หากเข้าไม่ได้ ให้ฝ่ายรักษาความสะอาดตั้งจุดจอดรถน้ำต่ำ และใช้ถังขยะ 660 ลิตร ชักลากขยะออกมายังจุดจอดรถ
น้ำท่วมขังระดับปานกลาง ใช้รถกระบะบรรทุกเทท้าย ปฏิบัติงานในพื้นที่ที่ระดับน้ำไม่สูงเกินท่อไอเสีย
น้ำท่วมขังระดับสูง ใช้เรือท้องแบนติดตั้งถังขยะ 660 ลิตร เข้าจัดเก็บถุงขยะจากประชาชน เพื่อนำมาขนถ่าย ณ จุดที่รถเก็บขยะเข้าถึง
พร้อมมาตรการจับคู่ช่วยเหลือ (Pairing System) บูรณาการระดมทรัพยากรระหว่างสำนักงานเขตที่ประสบภัยวิกฤตกับสำนักงานเขตที่ได้รับผลกระทบน้อยกว่า รวมถึงสำนักสิ่งแวดล้อม เพื่อสนับสนุนบุคลากร อุปกรณ์ และรถเก็บขนขยะเข้าช่วยเหลือพื้นที่วิกฤต และดูแลความปลอดภัยพนักงาน กำชับให้พนักงานเก็บขนขยะสวมใส่ชุดกันน้ำและถุงมือยาง เพื่อป้องกันโรคที่มากับน้ำ เช่น โรคน้ำกัดเท้าและโรคฉี่หนู
3.ระยะหลังเกิดภัย/ฟื้นฟู (Restoration & Big Cleaning) ตั้งจุดรวบรวมขยะชิ้นใหญ่ กำหนดจุดพักขยะชิ้นใหญ่ เฟอร์นิเจอร์ เครื่องใช้ไฟฟ้าที่ชำรุด และขยะฉุกเฉินให้ประชาชนนำมาทิ้งตามนัดหมาย
ระดมทำความสะอาดใหญ่ (Big Cleaning) ผนึกกำลังสำนักงานเขตจับคู่ หน่วยงานภาครัฐ และภาคเอกชน ร่วมกันเก็บกวาดดินโคลน ฉีดพ่นน้ำยาฆ่าเชื้อ บำบัดน้ำเสีย และฟื้นฟูสภาพแวดล้อมให้กลับสู่ภาวะปกติโดยเร็ว และปิดจุดพักขยะชั่วคราว เร่งนำรถเก็บขนขยะออกปฏิบัติงานและปรับปรุงพื้นที่ให้คืนสู่สภาพเดิม
