หน้าแรก ประชาชื่น ช่วงชิง ต่อรอ...

ช่วงชิง ต่อรอง ประสานประโยชน์ อนรรฆ พิทักษ์ธานิน สังคายนา ‘ประวัติศาสตร์รัฐไทยใต้เงาน้ำมัน’

22.11.26 | 11:07 น.

ช่วงชิง ต่อรอง ประสานประโยชน์
อนรรฆ พิทักษ์ธานิน
สังคายนา ‘ประวัติศาสตร์รัฐไทยใต้เงาน้ำมัน’

ไม่กี่วันที่ผ่านมาราคาน้ำมันโลกเริ่มส่งสัญญาณปรับตัวลดลง ทบวงพลังงานระหว่างประเทศ (International Energy Agency: IEA) คาดการณ์ว่าตลาดโลกกำลังกลับเข้าสู่ภาวะน้ำมันล้นตลาด ประกอบกับการขนส่งน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซและอ่าวเปอร์เซียฟื้นตัวเร็วกว่าที่คาด


คณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (กบน.) ของไทยจึงมีมติเห็นชอบปรับลดราคาน้ำมันกลุ่มเบนซินลง 0.70 บาทต่อลิตร โดยมีผลตั้งแต่วันที่ 19 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ส่งผลให้เรือด่วนเจ้าพระยาปรับลดอัตราค่าโดยสารเรือทุกประเภทลง 1 บาท เนื่องจากราคาน้ำมันดีเซลปรับตัวลดลง โดยเริ่มมีผลในวันรุ่งขึ้น

3 เหตุการณ์ในย่อหน้าข้างต้น คือภาพสะท้อนชัดถึงความสัมพันธ์ที่ไม่อาจแยกจากกันได้ ตั้งแต่ระดับโลก ระดับรัฐ จนถึงเงินในกระเป๋าของผู้โดยสารเรือด่วน

“โลกของเราไม่มีวันไหนที่เราไม่เจอสิ่งที่เป็นผลผลิตจากน้ำมันเลย เสื้อผ้าที่เราใส่อะไรก็เป็นผลผลิตจากทรัพยากรที่เกี่ยวเนื่องกับน้ำมัน ไฟฟ้า การขนส่งก็มีความเกี่ยวเนื่องกับน้ำมันหรือปิโตรเลียม ก่อนหน้านี้สักประมาณ 5-6 เดือนที่แล้ว เกิดวิกฤตตะวันออกกลาง ก็พะวงกันว่าน้ำมันจะขาดแคลน รวมถึงพลาสติกซึ่งเป็นผลผลิตตามห่วงโซ่ของปิโตรเลียม คือผลพลอยได้จากการผลิตน้ำมัน เห็นได้เลยว่าชีวิตคนเรามันจะปั่นป่วนมาก”

Advertisement

คือคำอธิบายของ อนรรฆ พิทักษ์ธานิน ผู้อำนวยการศูนย์แม่โขงศึกษา สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้เขียน ‘ประวัติศาสตร์รัฐไทยใต้เงาน้ำมัน’ ผลงานคุณภาพเล่มใหม่สุดเข้มข้น จำนวน 344 หน้า

สำนักพิมพ์มติชน พูดคุยกับผู้เขียน ย้อนสำรวจบทบาทของน้ำมันต่อการเปลี่ยนแปลงของประเทศไทย ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน พร้อมชวนมองความสัมพันธ์ระหว่างพลังงาน เศรษฐกิจ และการเมือง ที่อาจอยู่ใกล้ตัวเรามากกว่าที่คิด

“หนังสือเล่มนี้ไม่ได้แค่เรื่องน้ำมัน ทุกท่านอ่านแล้วจะเห็นว่าชีวิตของเรามันเกี่ยวกับการเมืองโลกอย่างไร มันเกี่ยวกับเศรษฐกิจโลกอย่างไร มันเกี่ยวกับการเมืองของประเทศไทยอย่างไร และจะเห็นการต่อสู้ของบริษัทข้ามชาติกับรัฐบาลไทย กับสังคมไทยในประเด็นของพลังงานและน้ำมัน ซึ่งทุกวันนี้ก็จะเห็นในหน้าหนังสือพิมพ์และสื่อต่างๆ” อนรรฆเผย ก่อนตอบคำถามต่างๆ ที่สะท้อนว่าพัฒนาการของอุตสาหกรรมน้ำมันไทยไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของเทคโนโลยีหรือธุรกิจ หากแต่เป็นประวัติศาสตร์ของบทบาทรัฐ การขยายตัวของทุน และการต่อรองผลประโยชน์ระหว่างรัฐบาลไทยกับกลุ่มทุนภายในประเทศและบริษัทน้ำมันข้ามชาติ ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของระบบเศรษฐกิจโลก

⦁ น้ำมันสำคัญต่อการทำความเข้าใจประวัติศาสตร์ไทยอย่างไรบ้าง?

ไม่ใช่แค่ประวัติศาสตร์ไทย แต่เกี่ยวกับประวัติศาสตร์โลก เพราะเป็นแหล่งพลังงานสำคัญ ถ้าตอบแบบวิชาการคือเป็นสินค้าโภคภัณฑ์ ซึ่งมีความสัมพันธ์กับชีวิตของทุกคน และแน่นอนเมื่อมันสำคัญกับชีวิตของทุกคน มันก็เกี่ยวกับการเมือง น้ำมันถูกใช้เป็นยุทธภัณฑ์ในทางสงคราม ถูกใช้ในการเดินทาง ถูกใช้ในชีวิตประจำวัน แม้แต่ค่าครองชีพทุกวันนี้มันก็ยึดโยงกับน้ำมัน น้ำมันขึ้น ข้าวก็ขึ้น น้ำมันจึงเป็นสินค้าที่มีความเป็นการเมืองสูง

การขึ้นของราคาน้ำมันส่งผลต่อเงินเฟ้อ ส่งผลต่อความเป็นอยู่ของประเทศ บางทีส่งผลต่อเสถียรภาพของรัฐบาลด้วย เพราะฉะนั้น ถ้าเราย้อนกลับไปตลอดประวัติศาสตร์ น้ำมันจะเป็นตัวเดินเรื่องใหญ่ของประวัติศาสตร์ แม้อาจไม่ได้เป็นประเด็นที่ถูกพูดถึงแบบชัดๆ แต่ในวิกฤตแต่ละวิกฤตมันจะมีประเด็นเรื่องของทรัพยากร พลังงาน เรื่องของน้ำมันเข้ามา ยังไม่รวมช่วงที่ผ่านมา ซึ่งน้ำมันถูกใช้เป็นเครื่องมือต่อรองด้านการเมืองและเศรษฐกิจในประวัติศาสตร์ของประเทศต่างๆ กับประเทศอื่นๆ

อย่างในช่วง ค.ศ.1970 น้ำมันถูกใช้เป็นเครื่องมือของกลุ่มประเทศอาหรับในการต่อรองกับกลุ่มประเทศตะวันตก ที่มันเกี่ยวเนื่องกับสงครามและความขัดแย้งในพื้นที่ตะวันออกกลาง หรือถูกใช้เป็นผลประโยชน์ทรัพยากรในเชิงเศรษฐกิจสำคัญของประเทศตะวันตกในช่วงก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 จนถึงต้นสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นต้น

รวมถึงเกี่ยวกับมหาอำนาจโลกที่แย่งชิงทรัพยากรต่างๆ อย่างกรณีที่สหรัฐอเมริกาบุกเวเนซุเอลาเมื่อต้นปี 2026 เป้าหมายหนึ่งก็คือการไปกุมแหล่งทรัพยากรน้ำมัน

⦁ ถ้ามองภาพกว้างในประวัติศาสตร์สากล การ ‘ปฏิวัติอุตสาหกรรม’ เปลี่ยนโลกอย่างไรในด้านการใช้แหล่งทรัพยากร?

แหล่งพลังงานสำคัญของโลกมันมาพร้อมกับการปฏิวัติอุตสาหกรรม พูดง่ายๆ ว่ามันมีการปฏิวัติอุตสาหกรรม 2 ครั้ง ครั้งแรกเกิดเครื่องจักรไอน้ำ หรือ External Combustion ซึ่งแหล่งพลังงานสำคัญคือถ่านหิน ถ้าดูภาพยนตร์เรื่องไททานิคจะมีเครื่องจักรใหญ่ๆ ที่ต้องมีคนงานใส่ถ่านหินลงไป หรืออย่างรถจักรไอน้ำ ที่ต้องมีเชื้อเพลิงจากถ่านหรือฟืน ซึ่งเมื่อมันเกิดการเป็นอุตสาหกรรมในช่วง ค.ศ.1900 ต้นๆ สิ่งที่ตามมาแน่นอนคือ การนำไปสู่การใช้เครื่องจักรแทนพลังงานมนุษย์หรือพลังงานสัตว์ แต่เมื่อเกิดการปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งที่ 2 มันเกิดสิ่งที่เรียกว่า Internal Combustion คือเครื่องจักรที่เป็นสันดาปภายใน เครื่องยนต์แบบลูกสูบที่เราเห็นๆ กันอยู่ อย่างเช่น รถยนต์และเครื่องจักรโดยทั่วไป สิ่งที่เกิดขึ้นก็คือมันทำให้ตัวเครื่องยนต์มีขนาดเล็กลง ถ้าใครเคยดูภาพถ่ายเก่าจะเห็นรถไอน้ำต้องมีหม้อใหญ่ๆ เดี๋ยวนี้ไม่จำเป็นต้องมีหม้อต้มน้ำแล้ว

จากเดิมสันดาปภายนอก ทรัพยากรสำคัญคือถ่านหิน พอสันดาปภายใน น้ำมันคือตัวจุดที่ทำให้เกิดการขับเคลื่อนของเครื่องยนต์ ซึ่งทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง กองทัพใช้เครื่องสันดาปในเรือ เรือดำน้ำ เรือทั่วไป ต่อมาก็เป็นรถยนต์ต่างๆ

เราจะเห็นว่าเกิดการเปลี่ยนแหล่งพลังงานจากถ่านหินมาเป็นน้ำมันในช่วงก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 แต่อาจยังไม่ได้แพร่หลายมาก เพราะแหล่งซัพพลายน้ำมันก็เพิ่งถูกค้นพบ มันต้องมีการกลั่น ต้องใช้เทคโนโลยีขั้นสูงมาก แต่ก็มีการขุดเจาะแหล่งน้ำมันในช่วง ค.ศ.1900 ในหลายๆ พื้นที่ของโลก

แน่นอนว่าพื้นที่ที่ชัดเจนที่สุดคือ สหรัฐอเมริกา มีความคล้ายๆ Oil Boom ตะวันออกกลาง และแถบๆ บ้านเราก็มี เช่น พม่ามีบริษัทในสมัยอาณานิคมของอังกฤษ คือ Burmah Oil Company มาขุดเจาะ

⦁ ในเล่มมีการสัมภาษณ์บุคคลที่มีความสำคัญในประวัติศาสตร์น้ำมันของไทยด้วย?

ในหนังสือเล่มนี้จะพูดถึง คุณวนิช ปานะนนท์ ซึ่งเป็นคีย์แมนคนสำคัญที่มีความพยายามในการตั้งองค์กรน้ำมันแห่งชาติขึ้นมา มีความพยายามสร้างความเสถียรภาพของน้ำมัน เนื่องจากเป็นทรัพยากรสำคัญ ถ้าขาดไปประเทศชาติจะขับเคลื่อนไม่ได้ มีการติดต่อซื้อน้ำมันต่างๆ เพื่อสร้างความมั่นคงทางด้านพลังงานในประเทศ แต่ถามว่ามันแพร่หลายไหม ก็อาจจะยังไม่แพร่หลาย ยังมีแหล่งพลังงานอื่นๆ ที่เป็นพลังงานทางเลือกอยู่ เช่น พลังงานจากฟืน พลังงานจากถ่านหินที่ถ้าเราดูตัวเลขช่วงก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 รถยนต์ซึ่งเป็นพาหนะสำคัญที่ใช้น้ำมันก็ยังมีไม่เยอะ การเดินทางโดยรถไฟหรือเรือยังใช้เรือจักรกล หรือ External Combustion ยังใช้ถ่านหิน ใช้ฟืน เป็นหลัก แต่ทั้งหมดมันเปลี่ยนไปในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2

⦁ ประเทศไทยเรียนรู้อะไรจากวิกฤตการณ์น้ำมันบ้าง?

ถ้าดูในเล่มมันจะพูดถึงตั้งแต่ตอนสงครามโลกครั้งที่ 2 จนถึงช่วงก่อนที่จะตั้งการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย ในช่วงปี 2520 โดยประมาณ สิ่งที่เราเห็นมาตลอดก็คือ น้ำมันจะมีความสําคัญมากขึ้นเรื่อยๆ มันไม่ใช่ว่าอยู่ดีๆ คนจะหันมาใช้น้ำมัน แต่มันเกิดการเปลี่ยนแปลง อย่างเช่น การที่คนไทยใช้รถส่วนตัวมากขึ้น เพราะฉะนั้น ตั้งแต่คุณออกจากบ้านก็ต้องเกี่ยวกับน้ำมัน เรื่องของรถไฟ เครื่องบินต่างๆ ที่มีการใช้น้ำมัน ยังไม่รวมถึงการที่เราเริ่มมีการพัฒนาอุตสาหกรรมน้ำมันในประเทศ โดยการลงทุนของบริษัทน้ำมันต่างชาติ เนื่องจากน้ำมันมีข้อจำกัด เพราะเป็นเทคโนโลยีค่อนข้างสูง ไม่เหมือนถ่านหินที่ขุดแล้วไม่ต้องแปลงสภาพมาก แต่น้ำมันต้องมีการกลั่น และจำเป็นต้องมีการลงทุนที่ใช้ทรัพยากรในเม็ดเงินที่สูง

ถามว่าเราเห็นอะไรในช่วงที่ผ่านมา เราเห็นสิ่งที่สำคัญก็คือ การยื้อแย่ง ไทยไม่ใช่ประเทศที่ขุดเจาะน้ำมันได้ เรามีแหล่งน้ำมันที่ฝาง ที่ลานกระบือ ที่กำแพงเพชรก็จริง แต่ผลิตได้น้อย ไม่เพียงพอต่อความต้องการในประเทศ เราจึงเห็นสิ่งที่เรียกว่าการยื้อแย่งของบริษัทน้ำมันข้ามชาติกับสิ่งที่อาจจะเรียกว่าเป็นรัฐบาลไทย ในช่วงสักปี 2490-2500 ตอนนั้นเราเห็นความพยายามของบริษัทน้ำมันข้ามชาติที่จะเข้ามาลงทุน

เดิมเข้ามาเป็นโบรกเกอร์ขายน้ำมัน และเข้ามาลงทุนใน 3 โรงกลั่น 3 หลักของประเทศ เราเห็นความพยายามยื้อแย่งเรื่องการกำหนดราคา รัฐบาลไทยก็ต้องพยายามคุมเพื่อไม่ให้ราคามันสูงเกินไป

แน่นอนว่าช่วงต้นมันก็จะยังไม่มีประเด็น จนหลังปี 2510 เกิดวิกฤตในตะวันออกกลาง ซึ่งเรื่องราคามันสัมพันธ์กับการถูกทำให้แหล่งน้ำมันเป็นของรัฐในตะวันออกกลางด้วย

⦁ รัฐบาลไทยในแต่ละยุคแก้ปัญหาความมั่นคงทางพลังงานในกรณีของน้ำมันอย่างไร?

เมื่อราคาน้ำมันเริ่มไม่มีเสถียรภาพ รัฐบาลไทยก็พยายามสร้างเสถียรภาพ มันจะมีกฎหมายหลายตัวในช่วงเวลานั้น แต่บริษัทน้ำมันก็ต้องการรักษาอัตรากำไรให้มันอยู่ในเสถียรภาพ จึงมีการต่อรองกัน เช่น ถ้าไม่ให้ขึ้นราคา จะหยุดผลิต คือเป็นการยื้อแย่งระหว่างกัน แม้แต่ช่วงรัฐบาลทหาร ซึ่งน่าจะมีอำนาจในการที่จะเข้าไปควบคุม แต่ยังต้องค่อนข้างแคร์บริษัทน้ำมันข้ามชาติเหล่านี้ เพราะถ้าเกิดการชัตดาวน์โรงกลั่นทั้ง 3 แห่งขึ้นมา เกิดการขาดน้ำมัน จะโกลาหลอลหม่าน

นอกจากนี้ เราจะเห็นความพยายามของรัฐบาลไม่ว่ายุคไหน ตั้งแต่สมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ จอมพล ถนอม กิตติขจร หรือแม้แต่รัฐบาลในยุคประชาธิปไตยหลัง 14 ตุลาคม 2516 ก็คือการสร้างบริษัทน้ำมันแห่งชาติ หรือองค์กรน้ำมันแห่งชาติขึ้นมา เพราะมองว่าน้ำมันควรเป็นกิจการที่รัฐเข้ามามีส่วนร่วม เพราะมีความสำคัญต่อความมั่นคง เหมือนไฟฟ้าซึ่งยุคแรกสุดเป็นของเอกชน แต่ช่วงหลังจากนั้นรัฐเข้าไปดู มีการตั้งการไฟฟ้าฝ่ายผลิต มีการสร้างเขื่อนยันฮี หรือเขื่อนภูมิพลขึ้นมา รัฐก็มองว่าน้ำมันควรมีลักษณะนั้น แต่สิ่งที่เป็นความยาก คือการไม่ได้มีแหล่งขุดเจาะน้ำมันในประเทศ ต่างจากไฟฟ้าที่สามารถสร้างแหล่งผลิตหลากหลายได้

อย่างแรกต้องใช้ทุนมหาศาลในการทำโรงกลั่น ซึ่งโรงกลั่นแห่งแรกคือ โรงกลั่นน้ำมันไทย ก็เป็นการร่วมทุนระหว่างนักธุรกิจไทยกับต่างชาติต่างๆ คือถึงที่สุดมันต้องมีการลงทุน

อย่างที่ 2 มันต้องมี Know-how คือต้องมีเทคโนโลยี ถ้าไม่มีเทคโนโลยีก็ไม่สามารถทำโรงกลั่นได้ ต่อให้มีเงิน เพราะมันเป็นเทคโนโลยีขั้นสูงในเวลานั้น

อย่างที่ 3 สิ่งที่ต้องมีคือเครือข่าย ถ้าเราดูทุกโรงกลั่นทั้ง 3 โรงในไทยตอนนั้น จะเป็นการมีส่วนร่วมของบริษัทน้ำมันข้ามชาติเกือบทั้งหมด เช่น โรงกลั่นน้ำมันไทยก็เป็นเชลล์ โรงกลั่นซัมมิทอินดัสเทรียลก็จะเป็นบริษัทซึ่งมีสายสัมพันธ์กับบริษัทน้ำมันข้ามชาติ และเอสโซ่ แน่นอน เป็นบริษัทน้ำมันข้ามชาติ

⦁ ขอย้อนกลับมาที่ความพยายามผลิตน้ำมันในประเทศ มีข้อจำกัดหรืออุปสรรคอะไรที่ทำให้ไม่สามารถเกิดขึ้นจริงได้?

ความพยายามในการสำรวจและผลิตน้ำมันในประเทศเราก็มีที่ฝาง ซึ่งมีการค้นพบตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 6 รวมถึงอีกหลายๆ ที่อย่างที่กล่าวมาแล้ว แต่ประเด็นแรกคือ Quality (คุณภาพ) ไม่ได้ ประเด็นที่ 2 กําลังผลิตไม่สูงพอ

เราเห็นความพยายามในการค้นหาและผลิตน้ำมัน แต่การสำรวจน้ำมันเหมือนเผาเงิน เผาแบงก์ทิ้ง เพราะต่อให้เทคโนโลยีสมัยนั้นหรือแม้แต่สมัยนี้ เราไม่สามารถรู้ได้เลยว่าจะเจอที่ไหน เรารู้แค่ว่าชั้นหินตรงนี้มันน่าจะมี แต่เจาะไปแล้วอาจไม่เจอก็ได้ ต่อให้ขุดเจอก็อาจมีน้อย ไม่คุ้มทุนผลิต

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในช่วงหลังวิกฤตน้ำมันหลังปี 2517 ตอนนั้นราคาน้ำมันในตลาดโลกมันพุ่งสูงขึ้น มันทำให้การสำรวจในทะเลมีความคุ้มค่ามากขึ้น

เพราะฉะนั้น เราจะเห็นว่าช่วงนั้นน้ำมันที่ทุกวันนี้เราเรียกว่า ทะเลเหนือ North Sea มีการสำรวจทะเลเหนือ เพราะว่ามันขุดไปแล้ว ขุดในทะเลแพงกว่าขุดบกอยู่แล้ว

ถ้าเราไปดูวารสารในไทยตอนนั้นมันมีวารสารออยล์บูม มีวารสารน้ำมันในสิงคโปร์และประเทศต่างๆ

ในอ่าวไทยที่ทุกวันนี้เป็นแหล่งแก๊ส ตอนแรกเป้าหมายคือการขุดหาน้ำมัน แต่ปรากฏว่าไปเจอแก๊ส มีเกร็ดเล็กน้อยว่า รัฐบาลไทยหรือผู้มีส่วนเกี่ยวข้องตอนนั้นงงกันอยู่ว่าเจอแก๊สแล้วจะเอามาทำอะไร ถึงที่สุดก็เอาขึ้นมาใช้ในโรงไฟฟ้าก่อน แล้วนำมาทำเป็นแก๊สหุงต้มอะไรต่างๆ

⦁ ถ้าได้อ่าน ‘ประวัติศาสตร์รัฐไทยใต้เงาน้ำมัน’ จะทำให้เรามอง ‘น้ำมัน’ เปลี่ยนไปอย่างไร?

สิ่งที่หนังสือพยายามพูดถึงและเป็นความพยายามของผมเอง คือพยายามที่จะสื่อว่า น้ำมันซึ่งเป็นสินค้าที่ดูเศรษฐกิจมากๆ กับสังคม วิถีชีวิตและการเมือง มันเชื่อมกันอย่างไร

ถ้าทุกท่านอ่านอาจไม่ต้องเอาแนวคิดใหญ่โตก็ได้ มันมีเกร็ดต่างๆ ที่น่าสนใจ เช่น เรื่องการใช้รถส่วนตัว ซึ่งเพิ่มสูงขึ้นมากในช่วงปี 2500 กราฟชันมาก ถามว่ามันเกี่ยวกับการเมืองโลกอย่างไร ก็คือการที่สหรัฐอเมริกาขึ้นมามีบทบาทในการเมืองโลก แล้วส่งผลต่อชีวิตประจำวันของเรา เพราะว่าสหรัฐโปรโมตเรื่องออโตโมบิลด้วยวิธีคิดเรื่องความสะดวกสบายและความสำเร็จในชีวิต

ทั้งหมดนี้มันย้อนกลับมาทำให้อุตสาหกรรมน้ำมันขยายตัว และทำให้เงินดอลลาร์ยิ่งมีอำนาจมากขึ้นๆ หรือถ้าใครสนใจประวัติศาสตร์การเมือง อย่างเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ในช่วงเวลานั้น วิกฤตน้ำมันโลกเริ่มก่อตัว มีการพูดเรื่องพลังงาน เรื่องของน้ำมัน ความไม่ตรงไปตรงมาของบริษัทน้ำมันข้ามชาติ ซึ่งเกี่ยวพันกับชนชั้นนำในช่วงเวลานั้น และเป็นเหตุผลที่ถูกหยิบยกมาในขบวนการเคลื่อนไหวของนักศึกษาด้วย

ในเล่มนี้ เราจะได้เห็นว่าเรื่องของน้ำมันเกี่ยวข้องกับชีวิต เศรษฐกิจ สังคม การเมือง และโลกอย่างยิ่งใหญ่ขนาดไหน

ธัญย์ชนก วัชรสินธุ์