สัปดาห์นี้ ทัพหน้าของ เหยี่ยวนกเขาพันธุ์จีน จะเดินทางผ่านภาคใต้กันแล้ว
เหยี่ยวนกเขาขนาดเล็กที่มีปลายปีกแหลมชนิดนี้ทำรังวางไข่ในภาคใต้ของประเทศจีน เป็นเหยี่ยวอพยพหลัก ชนิดที่ 2 ที่เดินทางมาถึงบ้านเรา ต่อจาก “เหยี่ยวนกเขาพันธุ์ญี่ปุ่น” แต่ต่างจากเจ้าแจ็พที่จะพากันยกพวกมาเป็นกองทัพ อพยพรวมตัวกันเป็นฝูง ต่างจากเหยี่ยวนกเขาพันธุ์ญี่ปุ่นที่เดินทางเดี่ยวรายตัว
ดังนั้น รูปแบบการอพยพของเหยี่ยวนกเขาพันธุ์จีนจะน่าตื่นเต้นเร้าใจ เมื่อลมร้อนหมดกำลังลง แล้วเหยี่ยวต้องบินไปหาลมร้อนก้อนใหม่ หนุนตัวให้ลอยขึ้นเพื่อเดินทางไปข้างหน้าโดยไม่ต้องกระพือปีกมากนัก ฝูงเหยี่ยวหลายร้อยตัวจะกระจายตัวกันเรียงเป็นแถวตอน บินไปข้างหน้าเป็นสาย เรียกว่า “สายธารเหยี่ยวอพยพ” หรือ River of Raptors ปรากฏการณ์นี้จะพบเห็นได้เพียงครั้งเดียวในรอบปีเท่านั้น คือ ช่วงอพยพต้นหนาวนี้ ซึ่งเหยี่ยวอพยพส่วนใหญ่จะลัดเลาะเดินทางเลียบชายฝั่งทะเลอ่าวไทยเป็นหลัก
ในขณะที่ในฤดูอพยพปลายหนาว เพื่อเดินทางกลับไปถิ่นผสมพันธุ์ตั้งแต่ปลายเดือนกุมภาพันธ์ เหยี่ยวอพยพใช้เส้นทางตะวันตก ห่างจากชายทะเลอ่าวไทย กระเถิบถัดไปทางเทือกเขาตะนาวศรี บางส่วนบินผ่านประเทศพม่าด้วยซ้ำ ทำให้ไม่ค่อยได้เห็นปรากฏการณ์สายธารเหยี่ยวอพยพ
นอกจากเหยี่ยวนกเขาพันธุ์จีนแล้ว เหยี่ยวอพยพหลักชนิดอื่นที่เดินทางเป็นฝูง ก็สามารถโชว์สายธารเหยี่ยวอพยพได้เช่นกัน อาทิ เหยี่ยวผึ้ง เหยี่ยวหน้าเทา และ เหยี่ยวกิ้งก่าสีดำ อันเป็นทัพใหญ่หรือทัพหลวง กว่า 1 แสนตัวในช่วงปลายของการอพยพ จะพบตั้งแต่สัปดาห์ที่3 ของเดือนตุลาคมไปจนถึงกลางเดือนพฤศจิกายน
ดังนั้น เหยี่ยวนกเขาพันธุ์จีนจึงนับเป็นทัพหน้าของเหยี่ยวอพยพ ที่จะแสดงความอลังการงานสร้างด้วยจำนวนหลายหมื่นตัว จำนวนของเหยี่ยวนกเขาพันธุ์จีน จะพุ่งสูงสุดต่อวันนับหมื่นตัวในสัปดาห์สุดท้ายของเดือนกันยายน
ดังนั้น สุดสัปดาห์สิ้นเดือนนี้ หากสนใจไปชมทัพหน้าของเหยี่ยวอพยพ สามารถเดินทางไป เขาเรดาร์ ตรงข้ามศูนย์บริการทางหลวงเขาโพธิ์ อ.บางสะพานน้อย จ.ประจวบคีรีขันธ์ ขับรถถึงลานชมเหยี่ยวอพยพ สะดวกต่อสมาชิกครอบครัวทุกวัย มองเห็นได้มากกว่า 180 องศา จึงมีทัศนวิสัยกว้างไกล เมื่อฝูงเหยี่ยวอพยพเคลื่อนผ่านเขาเรดาร์ จากทิศเหนือมุ่งหน้าลงใต้ มองเห็นเหยี่ยวได้หลายมุม ตั้งแต่ ระดับสายตา เงยมองบนฟ้าและแม้แต่ Bird’s eye view เมื่อเหยี่ยวอพยพบินผ่านเขาเรดาร์ต่ำกว่าจุดที่เรายืนอยู่
“เหยี่ยวนกเขาพันธุ์จีน” เป็นเหยี่ยวนกเขาสกุล Accipiter ที่ล่าแมลงกินเป็นอาหารหลัก ทำให้ประชากรมีจำนวนมากหลายแสนตัว พบในทวีปเอเชีย ประเมินว่ามีประชากร ประมาณ 5 แสนตัว โดยเส้นทางอพยพมี 2 เส้น กลุ่มที่อพยพผ่านประเทศไทย จะทิ้งถิ่นฐานในประเทศจีน บินเข้าประเทศเวียดนามและลาวเข้าสู่ประเทศไทยในภาคอีสาน เป็นเส้นทางรอง เพราะแต่ละปีจากการสำรวจจำนวนพบประมาณ 1-2 แสนตัว
ในขณะที่เส้นทางหลักนั้น เหยี่ยวจะใช้เส้นทาง “กระโดด” ข้ามเกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก จากชายทะเลประเทศจีน บินข้ามทะเลเหลือง ไปเกาะไต้หวัน แล้วข้ามทะเลอีกรอบไปประเทศฟิลิปปินส์ และหมู่เกาะสุลาเวสีและบอร์เนียวของประเทศอินโดนีเซีย ซึ่งระหว่างเดือนตุลาคม ถึงเดือนกุมภาพันธ์จะเป็นฤดูฝนในหมู่เกาะเหล่านี้ ทำให้แมลงในป่าดิบมีมากมายอย่างอุดมสมบูรณ์
เหยี่ยวเลือกเวลาการอพยพได้เหมาะเจาะ แม้จะลำบากลำบนระหว่างทางแต่ถ้าถึงจุดหมาย ก็มีรางวัลตอบแทนให้รอดชีวิตไปได้อีกหลายเดือนด้วยธรรมชาติจัดสรร
ชมคลิปฝูงเหยี่ยวอพยพที่ https://youtu.be/Z7dmDhtvAu0
เขาเรดาร์ http://www.birdsofthailand.org/content/radar-hill
