กลับมาแล้วครับ
คนเขียนจรลีไปเกาะมินดาเนา 2 สัปดาห์ นำงานวิจัยเรื่องระดับตะกั่วในเลือดของเหยี่ยวด่างดำขาว ที่เก็บข้อมูลจากปางฮุ้ง เวียงหนองหล่ม จ.เชียงราย ไปนำเสนอให้นักวิชาการสายเหยี่ยวรับทราบ แลกเปลี่ยนกันในการประชุมวิชาการเรื่อง นกนักล่าแห่งทวีปเอเชีย ที่ เครือข่ายวิจัยและอนุรักษ์นกนักล่าแห่งทวีปเอเชีย จัดขึ้นเป็นประจำทุก 2 ปี คราวนี้จัดที่มหาวิทยาลัย Ateneo de Davao ที่เมืองดาบาว (ออกเสียงด้วยตัว บ.ใบไม้ แม้ว่าจะสะกดด้วยตัววี ว่า Davao) ระหว่างวันที่ 18-22 ตุลาคม ศกนี้
อย่างที่ทราบกันว่า มีการก่อความไม่สงบของผู้ก่อการร้ายไอซิสที่เมืองมาราวี ซึ่งอยู่บนเกาะมินดาเนาเช่นกัน แต่ห่างจากเมืองดาบาวไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ หลายร้อยกิโลเมตร และทางการฟิลิปปินส์ก็ปราบปรามได้สำเร็จก่อนการจัดงานไม่กี่วัน
กระนั้นก็ส่งผลให้จำนวนนักวิชาการสายเหยี่ยวโดยเฉพาะจากทวีปยุโรปและอเมริกา พากันตัดสินใจไม่มาร่วมงาน จนทำให้จำนวนผู้เข้าประชุมลดลงเกือบกึ่งหนึ่ง เหลือแค่ 100 กว่าคนเท่านั้น แต่ประเทศอื่นๆ ในเอเชียยังคงยืนหยัด บ่ยั่นเหตุการณ์ไม่สงบที่เมืองมาราวี มาร่วมงานกันคับคั่ง
ส่วนใหญ่เป็นหน้าเก่าๆ ที่คุ้นเคยกันมานานนับสิบปี เพราะจะพบกันทุก 2 ปี อาทิ ประเทศญี่ปุ่น เจ้าภาพเครือข่ายฯ ไต้หวัน จีน มองโกเลีย ไล่เรียงจากเขตอบอุ่นลงมา ในหมู่อาเซียนก็มีไทย (3 คน คือคนเขียน และนิสิตปริญญาเอก 1 และปริญญาตรีอีก 1) มาเลเซีย อินโดนีเซียและประเทศเจ้าภาพ คือฟิลิปปินส์ ยังมีจากออสเตรเลีย เคนยา และโปแลนด์อีกด้วย ดังนั้นก็นับเป็นการประชุมนานาชาติค่อนข้างใหญ่ทีเดียว
จุดเด่นของแดนตากาล็อกในเรื่อง นกนักล่า คือ พญานกอินทรีกินลิง Monkey-eating Eagle หรือปัจจุบัน ได้ชื่อใหม่ว่า Philippine Eagle เพราะเป็นนกอินทรีป่าดิบถิ่นเดียวของประเทศตากาล็อก เรียกว่า ถ้าอยากจะเห็นด้วยตาตนเองในธรรมชาติจริงๆ ก็ต้องไปเที่ยวบ้านเขากันล่ะ และก็เหมือนกับทุกๆ ที่บนโลกอันโหดร้ายใบนี้ ที่มีนักอนุรักษ์ นักวิชาการที่เอาใจใส่ต่อสรรพสิ่งรอบกายนอกเหนือตัวมนุษย์เอง แต่ก็ยังมีอีกฝ่ายที่อาจมีความจำเป็นในการดำรงชีวิตแต่จะเลือกหรือไม่เลือกก็ตาม ใช้การผลาญทรัพยากรธรรมชาติ
ปัญหาการตัดไม้ที่เกาะมินดาเนา ทำให้ถิ่นอาศัยป่าดิบชื้นของนกอินทรีลดลงเรื่อยๆ เมื่อไม้ใหญ่สูง 20-30 เมตร น้อยลง นกอินทรีก็ขาดแคลนแหล่งทำรังวางไข่ ที่นกจะสามารถทำได้เพียง 2 ปีต่อครั้ง เพราะขนาดตัวที่ใหญ่ แม้ลูกนกจะเติบโตบินได้ ออกจากรังไปแล้ว ก็ยังต้องพึ่งพาพ่อแม่อีกอย่างน้อย 1 ปีในการฝึกฝนการล่าเหยื่อที่เป็นลิง พญากระรอกตัวใหญ่ที่ยังมีอยู่ในป่าดิบเท่านั้น
ดังนั้นเมื่อป่าหมด สัตว์ป่าก็ลดลง นกอินทรีในฐานะนักล่าตัวท็อปบนห่วงโซ่อาหาร หรือระบบนิเวศนี้ย่อมได้รับผลกระทบไปเต็มๆ ลดจำนวนลงจนคาดการณ์ว่าน่าจะไม่เกิน 500 ตัว ตกอยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ขั้นวิกฤต critically endangered
วงการอนุรักษ์สัตว์ป่าตากาล็อกจึงต้องตั้งศูนย์ฟื้นฟูนกอินทรีภายใต้การดำเนินงานของมูลนิธิ The Philippine Eagle Foundation ทำหน้าที่ศึกษาวิจัยเกี่ยวกับนกอินทรีในธรรมชาติ ขณะเดียวกันก็ทำหน้าที่เหมือนหน่วยฟื้นฟูนกล่าเหยื่อเพื่อปล่อยคืนธรรมชาติ ม.เกษตรศาสตร์ ที่รับตัวนกอินทรีที่ถูกล่าโดยชาวบ้านท้องถิ่น ที่เชื่อกันว่านกอินทรีจะล่าเด็กๆ ไปกิน จนมีชื่อเรียกในหมู่คนท้องถิ่นว่า Child catcher หรือ Child snatcher กันเลยทีเดียว ทัศนคติทางลบเช่นนี้ไม่เป็น ผลดีต่อสถานภาพของนกอินทรีแน่นอน และปัจจัยหนึ่งที่ทำให้นกอินทรีลดจำนวนลงก็เพราะถูกชาวบ้านล่านี่แหละครับ
โจทย์ใหญ่ของกรณีนี้ คือทำอย่างไรให้คนและนกอยู่ด้วยกันได้อย่างสันติ คนอยู่ได้ นกอยู่ได้?
