หน้าแรก ประชาชื่น คอลัมน์ โลกสอ...

คอลัมน์ โลกสองวัย : วันรัฐธรรมนูญคิดถึงสวนลุมฯ

8.12.17 | 14:50 น.

วันที่ 10 ธันวาคม 2475 เป็นวันที่สมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก มหันตเดชนดิลกรามาธิบดี พระปกเกล้าเจ้าแผ่นดินสยาม พระราชทานรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม

การมีรัฐธรรมนูญเป็นเรื่องของระบอบประชาธิปไตย

วันรัฐธรรมนูญ 10 ธันวาคม ของทุกปี เป็นวันหยุดราชการ เมื่อก่อนมีการจัดงานฉลองรัฐธรรมนูญ เคยใช้บริเวณสวนลุมพินี

สวนลุมพินีเกิดขึ้นเมื่อหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 มีวิกฤตเศรษฐกิจทั่วโลก พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ทรงมีพระราชดำริจะจัดงานแสดงสินค้าระดับนานาชาติขึ้นเป็นครั้งแรก ด้วยพระราชประสงค์ให้คนไทยมีโอกาสได้เห็นสินค้าจากต่างประเทศที่อาจทำขึ้นเองได้ ไม่ต้องสั่งซื้อเข้ามา และแสดงสินค้าไทยให้ต่างชาติได้เห็น อาจเกิดการซื้อขาย ทำให้เกิดกระแสการเงินหมุนเวียน เพื่อแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจ

การจัดงานต้องใช้สถานที่กว้างขวาง ขณะนั้น รัฐบาลไม่มีเงินซื้อที่ดิน พระองค์จึงพระราชทานที่ดินส่วนพระองค์ที่ทุ่งศาลาแดง 360 ไร่ ให้เป็นสมบัติของชาติ และเพื่อจัดงานนี้ในฤดูหนาวปี 2468 เรียกว่า “งานสยามรัฐพิพิธภัณฑ์” และเป็นการเฉลิมฉลองการครองราชย์ครบ 15 ปีของพระองค์ที่เท่ากับรัชกาลที่ 2

Advertisement

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานนามว่า “สวนลุมพินี”

ขณะการเตรียมงานดำเนินไปด้วยดี มีการขุดสระน้ำนำดินขึ้นมาถมที่ มีเกาะลอยกลางน้ำ ปลูกพันธุ์ไม้พื้นเมืองจากทุกภาค มีร้านค้าของทางราชการและเอกชนที่สร้างใกล้เสร็จ มีการวางรางรถรางจากถนนเจริญกรุงเลียบคลองสีลม ผ่านสวนลุมพินี ไปสุดที่ประตูน้ำเพื่ออำนวยความสะดวกแก่ผู้เช้าชมงาน

แต่เมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ.2468 ปีนั้นเอง พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคต ทำให้งาน “สยามรัฐพิพิธภัณฑ์” ที่มีกำหนดเปิดวันที่ 1 มกราคม ต้องหยุดชะงักในที่สุด

หลังจากนั้น สิ่งปลูกสร้างถูกรื้อถอน ทิ้งร้างสวนลุมพินีให้เป็นพงรก กระทั่งปี 2472 นายพลตำรวจตรีพระยาคทาธรสีหราชบาลเมือง (เทียบ อัศวรักษ์) อดีตจเรตำรวจ ข้าราชบริพารใกล้ชิดพระองค์ ขอเช่าพื้นที่ 90 ไร่ จากกรมโยธาเทศบาลจัดทำเป็นสวนสนุกตั้งแต่หัวค่ำถึงดึก มีเครื่องเล่น อาทิ ชิงช้าสวรรค์ ม้าหมุน ลานสเก๊ต มีเล่นการพนันประเภทสอง เช่น บิงโก ยิงเป้า ตกเบ็ด ฯลฯ มีโรงละคร โรงหนังกลางแปลง แบบ Drive in ของฝรั่ง มีโรงเต้นรำชื่อบลูฮอลล์ พร้อมสั่งโชว์และนักดนตรีจากต่างประเทศเข้ามาแสดง

บางวันมีการแข่งขันชกมวยและฟุตบอล สั่งทีมจากต่างประเทศเข้ามาแข่งกับทีมไทย เก็บค่าผ่านประตูสวนสนุก 10 สตางค์ ค่าเข้าชมฟุตบอล 25 สตางค์

สวนสนุกเปิดบริการได้สักพักหนึ่ง ต้องถูกทิ้งร้าง บริเวณรกร้าง เกิดฆาตกรรมขึ้นบ่อย ต่อมา พ.ศ.2478 หม่อมหลวงกรี เดชาติวงศ์ นายช่างชั้น 1 กองช่างนคราธร จึงเข้าไปปรับปรุงให้เป็นสวนสาธารณะ ตามพระราชประสงค์แต่เดิมของรัชกาลที่ 6 ซึ่งเมื่อเสร็จจากงานแสดงสินค้าจะให้เป็นอุทยานสวยงามแห่งหนึ่งของพระนคร เพื่อเป็นรมณียสถานให้ประชาชนเตร็ดเตร่หย่อนใจยามว่าง

หม่อมหลวงกรีจึงติดต่อกับนายโอว บุ้น โฮ้ว เศรษฐีใหญ่แห่งสิงคโปร์มาช่วยสร้างสนามกีฬาสำหรับเด็ก และจัดตั้งสวนเพาะชำขยายพันธุ์ไม้สำหรับตกแต่งกรุงเทพฯ

จากนั้นสวนลุมพินีจึงเป็นสถานพักผ่อนของประชาชน เป็นสถานที่จัดงานระดับชาติ เช่น งานฉลองรัฐธรรมนูญ ประกวดนางสาวไทย วางรางรถไฟเล็กพาผู้โดยสารชมรอบบริเวณ เป็นสถานจัดงานลอยกระทง จัดงานวันเด็ก จัดรายการโชว์จากต่างประเทศ มีวงดนตรีซาเวียร์ คูกัด มาเปิดแสดง และมีเวทีลีลาศจัดงานบอล ให้ประชาชนได้มาเต้นรำสัปดาห์ละครั้งกับวงดนตรีสุนทราภรณ์

ระหว่างนั้น สวนลุมพินีจึงคึกคักด้วยผู้คนมารับลมยามแดดร่มลมตก โดยเฉพาะบริเวณริมสระน้ำ มีเสื่อและเตียงผ้าใบสำหรับเอนนอนพักผ่อน ทั้งยังมีเตียงผ้าใบคู่สำหรับหนุ่มสาวได้แนบชิดกันด้วย

อาหารว่างยามนั้น คือปลาหมึกย่าง เมี่ยงคำ ส้มตำ เป็นต้น (วันหลังจะเล่าเรื่องเกาะลอยให้ทราบ)