เมื่อต้นปี 2017 ผู้เขียนได้คาดคะเนเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้น แล้วมองว่าปีนี้จะเป็นปีแห่งการสานต่อโครงการต่างๆ ที่ริเริ่มขึ้นในปี 2016 เมื่อเวลาผ่านมาจนครบปี การสานต่องานต่างๆ ในปีนี้ดูมีแนวโน้มคืบหน้าตามลำดับ อีกทั้งสภาพธุรกิจและเศรษฐกิจในหลายภาคส่วนก็เริ่มกระเตื้องขึ้นจากเดิม
ความคืบหน้าของโครงการต่างๆ ในลุ่มแม่น้ำโขง ประจำปี 2017 ได้แก่
1.การสำรวจร่องน้ำเพื่อเดินเรือสินค้าภายในลำน้ำโขงเป็นไปอย่างรวดเร็ว การเดินเรือปัจจุบันภายในประเทศจีนจากท่าเรือจิ่งหงมาจนถึงท่าเรือกวนเล่ย มณฑลยูนนาน สามารถทำได้อย่างรวดเร็วและต่อเนื่องจากการกำหนดการปล่อยน้ำท้ายเขื่อนจิ่งหง จากนั้นเรือสินค้าสามารถเดินมาถึงท่าขี้เหล็กของพม่าและท่าเรือเชียงแสนของไทย ในทางกลับกัน สินค้าจากท่าเรือเชียงแสนก็ทวนน้ำกลับไปยังท่าเรือกวนเล่ยของจีนได้ โดยต้องระบุสินค้านำเข้าตามชนิดก่อน โดยสินค้านำเข้าสำคัญจากจีนคือพืชผักผลไม้ ส่วนสินค้าส่งออกสำคัญคือเนื้อสัตว์และอาหารสำเร็จรูป ในส่วนของการเดินเรือจากเชียงแสนลงมานครหลวงเวียงจันทน์และหนองคาย จีนได้ล้มเลิกโครงการระเบิดเกาะแก่งตามลำน้ำโขงไว้ก่อน เนื่องจากมีการประท้วงอย่างต่อเนื่องจากทั้งไทยและลาวในผลกระทบต่อระบบนิเวศ รวมถึงเสียงสะท้อนของเวียดนามในแง่ปัญหาการปล่อยน้ำและตะกอนปากแม่น้ำที่ลดลงเนื่องจากเขื่อนที่ขวางลำน้ำโขง
2.โครงการก่อสร้างรถไฟลาว-จีน ซึ่งเป็นรถไฟความเร็วปานกลาง 120-150 กิโลเมตรต่อชั่วโมง มีความคืบหน้าอย่างรวดเร็วหลังจากได้เริ่มการก่อสร้างในวันที่ 25 ธันวาคม 2016 โดยปัจจุบันปลายปี 2017 ได้สำเร็จการก่อสร้างอุโมงค์และสะพานส่วนใหญ่ในเขตภาคเหนือของลาวกว่า 200 แห่ง และได้เปิดหน้าดินกำหนดพื้นที่สถานีตลอดเส้นทาง จากด่านชายแดนม่อหาน-บ่อเต็น จนถึงนครหลวงเวียงจันทน์ โดยประมาณการว่าการก่อสร้างจะแล้วเสร็จภายในปี 2019 และสามารถเดินรถไฟได้จริงอย่างช้าไม่เกินปี 2020 ในการนี้ จะทำให้ประเทศลาวได้รับผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจคุ้มทุนตอบแทนภายใน 4 ปี อย่างไรก็ตาม ยังมีความกังวลในแผนการเดินรถ และงบประมาณที่ใช้ในการก่อสร้างที่ก่อหนี้สาธารณะให้แก่ประเทศลาวอย่างมาก
3.ความขัดแย้งในทะเลจีนใต้เป็นปัญหาน้อยลง เมื่อประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ โรดริโก ดูแตร์เต เข้าพบประธานประเทศจีนและเจรจากันอย่างชื่นมื่น ส่วนของเวียดนามก็มีท่าทีอ่อนลงหลังจากผลัดคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์ชุดใหม่ รวมถึงผลกระทบจากการผ่อนความสนใจในปัญหาทะเลจีนใต้ของประธานาธิบดีทรัมป์ แห่งสหรัฐอเมริกา ปี 2017 จึงเป็นปีที่ทุกประเทศรอบทะเลจีนใต้มีโอกาสฟื้นฟูความสัมพันธ์ที่เคยระหองระแหงกันในช่วงปีก่อนๆ และพิจารณาข้อดีข้อเสียอย่างถี่ถ้วนว่าแท้จริงแล้วการลงใต้ของจีนเสียอะไรและได้อะไร ในอีกทางหนึ่ง ไต้หวันในยุคของประธานาธิบดี ไช่ อิง เหวิน ก็มีแนวโน้มแผ่อำนาจทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรมลงสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ผ่านการยกเว้นวีซ่าท่องเที่ยว ซึ่งเป็นโอกาสการต่อรองเชิงอำนาจกับจีนแผ่นดินใหญ่ของประเทศอาเซียนได้มากขึ้น
4.ปัญหาโรฮีนจาเริ่มพบทางออกคลี่คลายลง เมื่อบังกลาเทศยอมรับผู้อพยพเข้าไปตั้งถิ่นฐานในดินแดนบ้านเกิดตามที่มาทางประวัติศาสตร์ แต่รัฐบาลเมียนมาของออง ซาน ซูจี ก็ประสบความบอบช้ำในเวทีโลกและเสียเครดิตไปหลายส่วน อย่างไรก็ดี การอพยพของผู้ลี้ภัยทางทะเลที่ทำให้เกิดการค้ามนุษย์ก็ทุเลาลง และสภาพความเป็นอยู่ของชาวโรฮีนจาก็ดีขึ้นหลังจากนานาชาติระดมทุนเข้าช่วยเหลืออย่างเป็นทางการผ่าน UNHCR
ความเปลี่ยนแปลงที่ก้าวหน้าดังกล่าว ทำให้ปีนี้ที่กำลังจะพ้นไปมีแนวโน้มของการฟื้นฟูดีขึ้นในหลายด้าน อันจะช่วยส่งต่อไปให้ปี 2018 มีความหวังมากยิ่งขึ้นหากเราไม่ท้อถอยยอมแพ้ ขอขอบคุณท่านผู้อ่านที่ติดตาม “เดือนหงายที่ชายโขง” มาตลอดทั้งปีครับ
