หนังสือพิมพ์มติชนรายวัน ถือกำเนิดเช้าวันที่ 9 มกราคม 2521 เป็นปีที่ 1 ฉบับที่ 1 ถึงวันที่ 8 มกราคม 2561 เป็นปีที่ 40 ฉบับที่ 14547 คือฉบับประจำวันนี้
พรุ่งนี้ วันที่ 9 มกราคม 2561 จึงเป็นปีที่ 41 ฉบับที่ 14548
หนังสือพิมพ์เมื่อกำเนิดขึ้นวันแรกนับเป็นปีที่ 1 แม้เป็นฉบับที่ 1 มีนิติภาวะตามกฎหมายทุกประการที่สำคัญคือเป็นหนังสือพิมพ์ที่มีวุฒิภาวะตั้งแต่บัดนั้นกระทั่งบัดนี้ และพรุ่งนี้ยังคงเป็นหนังสือพิมพ์ฉบับที่ 1 ของปีที่ 41 กำหนดทางนิติภาวะปรับเปลี่ยนบรรณาธิการมาแล้วเป็นคนที่ 7 แต่ยังรักษาความมีวุฒิภาวะนับตั้งแต่ปีที่ 1 ฉบับที่ 1 ยาวนานถึง 41 ปีไม่มีวันชราภาพ มีแต่วัยแห่งวันเวลาที่ยาวนานขึ้นด้วยคุณภาพของยุคสมัย เป็น “หนังสือพิมพ์คุณภาพ เพื่อคุณภาพของประเทศ” ไม่เปลี่ยนแปลง
40 ปีที่ผ่านมาผนวกกับ 3 ปีก่อนหน้านั้น ของกลุ่มนักหนังสือพิมพ์มืออาชีพแต่ละคนที่มีความตั้งมั่นศรัทธาในวิชาชีพสื่อสารมวลชน ทั้งที่สำเร็จวิชาการสื่อสารมวลชนระดับปริญญาโท นักสื่อสารมวลชนและนิเทศศาสตร์ระดับปริญญาตรี กับผู้ที่ก้าวเข้ามาสู่วิชาชีพนี้จากพื้นฐานวิชาการอื่น หากแต่มีจิตวิญญาณแห่งความเป็นสื่อมวลชนจากก้าวแรกที่เข้ามาสู่วิชาชีพสื่อมวลชนตั้งแต่เริ่มต้นฝึกงาน
ประเทศไทยมีสื่อมวลชน โดยเฉพาะหนังสือพิมพ์มายาวนาน นับย้อนหลังเพียงเริ่มต้นมีรัฐธรรมนูญ แสดงถึงสิทธิ เสรีภาพ และความเสมอภาคของประชาชนชาวไทยตั้งแต่ พ.ศ.2475 ถึงวันนี้ 85 ปี “ชาวมติชน” เข้ามาสู่วงการสื่อสารมวลชนอาชีพครึ่งหนึ่งของห้วงเวลาแห่งการต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยอันกำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย จากฉบับแรกถึงฉบับปัจจุบัน
สื่อมวลชนคือกระบวนการเพื่อสิทธิเสรีภาพและความเสมอภาคของระบอบประชาธิปไตยซึ่งกำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญอันเป็นกฎหมายหรือกติกาที่บังคับใช้กับพลเมืองเท่าเทียมกัน
เมื่อใดก็ตามที่สิทธิเสรีภาพและความเสมอภาคของประชาชนถูกละเมิด สื่อมวลชน โดยเฉพาะหนังสือพิมพ์จะลุกขึ้นต่อสู้กับผู้ปกครองประเทศ ผู้ที่ใช้อำนาจละเมิดสิทธิเสรีภาพและความเสมอภาคนั้นโดยไม่หวั่นว่าจะได้รับความเดือดร้อน ถูกอำนาจเผด็จการเข้ามาลิดรอนขัดขวางการต่อสู้นั้น แม้ต้องถูกลงโทษ จับกุม กักขัง กระทั่งถูกลอบทำร้าย ถึงลอบสังหาร
ยุคสมัยนับแต่เปลี่ยนแปลงการปกครองมาเป็นระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขของประเทศไทย ถึงวันนี้ แม้มีผู้ต้องการใช้อำนาจเผด็จการปกครองประเทศหลายครั้งหลายหนแต่การต่อสู้เพื่อให้ได้มาซึ่งระบอบประชาธิปไตยของคนไทยผ่านสื่อมวลชนจากนักหนังสือพิมพ์มิได้ท้อถอยลงไปแม้แต่น้อย กลับเสาะหาวิธีและวิถีการต่อสู้ทุกรูปแบบมิให้เผด็จการเข้ามายึดอำนาจรัฏฐาธิปัตย์ปกครองประเทศหรืออำนาจอธิปไตยอันเป็นของปวงชนชาวไทยกลับคืนมาได้ทุกครั้ง
ความก้าวหน้าของระบบการติดต่อสื่อสารที่ผ่านมาแต่ละยุคแต่ละสมัย จากการสื่อสารผ่านโทรศัพท์ ผ่านการเขียนข้อความสู่หน้าหนังสือพิมพ์ด้วยพิมพ์ดีด ด้วยเครื่องโทรศัพท์ ด้วยเครื่องโทรสาร ด้วยการบันทึกเสียงผ่านเครื่องบันทึก ก่อนนำมาถอดความนำลงตีพิมพ์ในหน้าหนังสือพิมพ์
มาถึงยุคแห่งการส่งผ่านระบบคลื่นผ่านเครื่องคอมพิวเตอร์ จากผู้สื่อข่าว จากแหล่งข่าว จากนักเขียนและผู้อ่านผ่านจอคอมพิวเตอร์ พิมพ์ลงหน้ากระดาษจัดหน้าเพื่อความสวยงามบนจอคอมพิวเตอร์ผ่านไปยังเครื่องอัดลงบนแผ่นบันทึกภาพ (เพลท) ก่อนส่งไปเข้าเครื่องพิมพ์ ตีพิมพ์ออกมาเป็นหนังสือพิมพ์ จากวันนั้น วันที่ 9 มกราคม 2521 ถึงวันนี้ 8 มกราคม 2561 ยาวนานถึง 40 ปี
ระหว่างเวลาที่ผ่านมา แม้การเมืองการปกครองยังล้าหลังเป็นยุคเผด็จการก่อนจะเปลี่ยนถ่ายไปสู่ระบอบประชาธิปไตยจากการใช้สิทธิเสรีภาพของปวงชนชาวไทยผ่านการเลือกตั้งอีกครั้งไม่นานนี้
มติชนวันนี้ 8 มกราคม 2561 ปีที่ 40 คือสื่อกระดาษอีกไม่นาน จะเปลี่ยนเป็นระบบดิจิทัลเต็มรูปแบบ สนองตอบยุคสมัยของน้องหนูต่อจากข้าพเจ้า (ผู้เขียน) ในหน้าที่สื่อมวลชนอันเข้มข้นไม่เปลี่ยนแปลง
