ช่วงนี้ นกเงือกเข้าโพรงกันทั่ว ตั้งแต่ป่าเขาใหญ่แดนดงพญาเย็นแห่งอีสาน ไปจนถึงภาคใต้จรดป่าบูโดชายแดนมาเลเซีย นกเงือกสีน้ำตาลคอขาว เป็น 1 ในนกเงือกไทย 13 ชนิด จากขนาดจัดเป็นนกเงือกขนาดกลาง สีสันไม่เตะตาโดดเด่นเหมือนพี่ใหญ่ เช่น นกชนหิน นกกก นกเงือกหัวแรด หรือนกเงือกคอแดง แต่ปัจจุบัน เนื่องจากลักษณะของชุดขนที่แตกต่างเด่นชัด จึงแยกออก เป็น 2 ชนิดจากเดิมที่เคยมีฐานะเป็นแค่พันธุ์ ในนกเงือกสีน้ำตาล Brown Hornbill เท่านั้น
ที่ป่าเขาใหญ่ พบนกเงือก 4 ชนิด ได้แก่ นกกก นกเงือกกรามช้าง นกแก๊ก และ นกเงือกสีน้ำตาลคอขาว ชนิดหลังนี้แยกออกมาจากนกเงือกสีน้ำตาลแห่งป่าตะวันตก อาทิ ป่าแก่งกระจาน เพราะนอกจากชุดขนสีน้ำตาลเหมือนกันแล้ว ประชากรของนกเงือกสีน้ำตาลทางฝั่งเขาใหญ่ มีขนสีขาวที่คอ จึงได้ชื่อใหม่ว่า Austen’s brown Hornbill ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Anorrhinus austeni ในขณะที่ประชากรในป่าตะวันตก ได้ชื่อว่า Tickell’s Brown Hornbill
นกเงือกสีน้ำตาลคอขาว ต่างจากพี่ใหญ่ข้างต้นหลายชนิด เพราะจะมีตัวช่วย หรือ helper เรียกว่า cooperative breeding ช่วยป้อนอาหารให้แม่และลูกนกในโพรง นอกเหนือจากพ่อนก ซึ่งนกผู้ช่วยเหล่านี้ ก็คือ ลูกนกในปีก่อนๆ ที่ยังไม่แยกครอบครัวไปหาคู่ หาโพรงของตนเอง เรียกว่าครอบครัวของนกเงือกชนิดนี้เป็นครอบครัวขยาย อาจจะพบนกมากถึง 9 ตัว สมกับสังคมไทยสมัยก่อน ซึ่งปรากฏว่าช่วยเพิ่มอัตราการรอดชีวิตของลูกนกในโพรง อีกทั้งยังเสริมประสบการณ์การหาอาหาร ของบรรดาวัยละอ่อนก่อนจะต้องรับผิดชอบหน้าที่อันยิ่งใหญ่ในฐานะพ่อและแม่นกในอนาคต ช่วงที่ยังเยาว์ก็เรียนรู้ด้วยการปฏิบัติจริงๆ ไปก่อน นับว่าเป็นทางเลือกที่เอื้อต่อการอยู่รอดของเผ่าพันธุ์อีกวิธี ที่ไม่พบในนกเงือกขนาดใหญ่ ดังนั้นเมื่อเฝ้าดูการป้อนอาหารของนกเงือกสีน้ำตาลคอขาว แม้ตัวจะไม่ใหญ่โตเช่น นกกก หรือนกกู๋กี๋ ที่เวลาบิน เสียงลมปะทะใต้ปีก ลั่นฮือๆ คล้ายเสียงเฮลิคอปเตอร์ก็ไม่ปาน มาแต่ไกล แต่นกจะใช้เสียงร้องแหลมไว้ติดต่อสื่อสารกัน ถึงขั้นหนวกหูได้ทีเดียว
ชื่อภาษาอังกฤษของนก ตั้งตามหลักบุคคลานาม เป็นเกียรติแด่นักสำรวจชาวอังกฤษ ชื่อ นายเฮนรี ก็อดวิน-ออสเท็น ซึ่งเดินทางสำรวจธรรมชาติบนเทือกเขาหิมาลัย ส่วนชื่อสกุล Anorrhinus แปลว่า ไม่มีโหนก สื่อถึงลักษณะของโหนกเหนือปากที่มีลักษณะเป็นสันนูนขนาดเล็กเท่านั้น ซึ่งลักษณะของโหนกน้อยๆ นี้พบในนกเงือกปากดำ หรือกาเขา ที่อาศัยอยู่ในป่าภาคใต้ด้วยเช่นกัน ต่างจากโหนกของนกเงือกชนิดอื่นๆ ที่มักจะพบรอยหยัก และมีขนาดใหญ่ เช่น นกชนหิน นกเงือกปากย่น และนกกู๋กี๋
ในช่วงต้นของการป้อนอาหารในโพรง นกเงือกจะหาลูกไม้ เช่น ลูกไทร มาป้อนแม่และลูกนก แต่เมื่อลูกนกเติบโตมากขึ้น จำเป็นต้องได้สารอาหารโปรตีน รวมทั้งแม่นกที่ต้องผลัดขนชุดใหม่ ในขณะที่อยู่ในโพรง บรรดาตัวป้อนก็ต้องหันเหจากนักมังสวิรัติ ทำตัวเป็นนักล่าไม่แพ้เหยี่ยว หรือนกอินทรี ไล่จับสัตว์เหยื่อต่างๆ เช่น ลูกนก งู กิ้งก่า กบ เขียด มาป้อนสมาชิกของครอบครัว เช่นกัน ดังนั้นในโสตนี้นกเงือกก็คือนักล่าแห่งพงไพรนั่นแหละครับ
ข้อมูลเพิ่มเติม http://birdsofthailand.org/bird/austens-brown-hornbill
