นายอาชว์ชัยชาญ เลี้ยงประยูร เกษตรจังหวัดพิษณุโลก ทำหน้าที่ผู้อำนวยการสำนักงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรที่ 9 จังหวัดพิษณุโลก กรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า เกษตรกรในเขตพื้นที่ 9 จังหวัดภาคเหนือตอนล่างได้เริ่มต้นฤดูกาลเพาะปลูกไปตั้งแต่ช่วงปลายเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา ซึ่งสภาพอากาศทั่วไปมีความเหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพืช และหลายจังหวัดได้รับอิทธิพลจากฝนที่ตกกระจายไปทั่วทุกพื้นที่ แต่สิ่งที่ตามมาและเป็นปัญหาที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ คือปัญหาเรื่องโรคและแมลงศัตรูพืช โดยเฉพาะอย่างยิ่งโรคพืชที่เกิดจากเชื้อราได้แก่ โรคใบไหม้ โรคใบจุด โรคกล้าเน่า โรครากเน่าโคนเน่า โรคเน่าคอดิน โรคเหี่ยว เป็นต้น ซึ่งเกิดจากสภาพอากาศที่ร้อนชื้นและมีฝนตกชุก ที่มีความเหมาะสม ต่อการเจริญและการแพร่กระจายของเชื้อราโรคพืชเป็นอย่างยิ่ง ดังนั้นเกษตรกรควรหาวิธีการในการป้องกันและควบคุมไม่ให้เกิดการแพร่ระบาดไปในวงกว้าง
สำหรับการจัดการเบื้องต้นแนะนำให้ใช้เชื้อราไตรโคเดอร์ม่า ซึ่งเป็นเชื้อราปฏิปักษ์ของเชื้อราโรคพืช โดยใช้คลุกหรือแช่เมล็ดพันธุ์ก่อนปลูก วิธีการดังกล่าวจะช่วยป้องกันเชื้อราโรคพืชที่ติดมาจากเมล็ดพันธุ์ได้ จากนั้นให้ใช้เชื้อราไตรโคเดอร์ม่า 1 กิโลกรัม ผสมกับน้ำ 200 ลิตร ผสมสารจับใบแล้วฉีดพ่นไปที่ส่วนของพืชที่แสดงอาการผิดปกติ ทุกๆ 7 วัน เพื่อไปยับยั้งการเจริญเติบโตและการแพร่ขยายพันธุ์ของเชื้อราโรคพืช โดยวิธีการดังกล่าวจะเป็นการลดความรุนแรงของโรคและควบคุมอาการผิดปกติที่เกิดขึ้นได้
ด้าน นางรุ่งรดา ปกิจเฟื่องฟู ผู้อำนวยการศูนย์ส่งเสริมเทคโนโลยีการเกษตรด้านอารักขาพืช จังหวัดพิษณุโลก กล่าวว่า ปัจจุบันศูนย์ส่งเสริมเทคโนโลยีการเกษตรด้านอารักขาพืชจังหวัดพิษณุโลก ได้ดำเนินการพัฒนาหัวเชื้อราไตรโคเดอร์ม่าเป็นหัวเชื้อชนิดน้ำขึ้น ซึ่งมีข้อดีคือ มีความบริสุทธิ์สูง มีสปอร์ของเชื้อราไตรโคเดอร์ม่า เป็นจำนวนมาก วิธีการผลิตขยายสะดวก เนื่องจากกระจายตัวในวัสดุเลี้ยงเชื้อได้ดีกว่า อีกทั้งใช้เวลาในการบ่มเชื้อน้อยลงเพียง 5 วัน ก็ได้ก้อนเชื้อสดพร้อมใช้ที่ให้สปอร์ที่มีลักษณะเป็นฝุ่นผง ซึ่งช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการป้องกันกำจัดโรคพืชมากยิ่งขึ้น
สำหรับการผลิตขยายเชื้อราไตรโคเดอร์ม่าเพื่อนำมาใช้ในการป้องกันกำจัดโรคพืช เกษตรกรสามารถขอรับการสนับสนุนหัวเชื้อราไตรโคเดอร์ม่าชนิดน้ำได้ ที่ศูนย์ส่งเสริมเทคโนโลยีการเกษตรด้านอารักขาพืชจังหวัดพิษณุโลก โดยหัวเชื้อดังกล่าวได้ผ่านการตรวจสอบคุณภาพมาตรฐานชีวภัณฑ์จากกรมส่งเสริมการเกษตร ที่มีความบริสุทธิ์และมีความเข้มข้น 10 7 สปอร์/มิลลิลิตร ซึ่งถือเป็นความเข้มข้นที่เหมาะสมในการนำมาผลิตขยายก้อนเชื้อราไตรโคเดอร์ม่าพร้อมใช้ และสามารถนำมาใช้ในการป้องกันกำจัดโรคพืชที่เกิดจากเชื้อราได้อย่างมีประสิทธิภาพ สำหรับวิธีการผลิตขยายก็ไม่ยุ่งยาก เพียงนำหัวเชื้อที่ได้ใส่ลงในข้าวหุง บ่มเชื้อเป็นเวลา 5 วัน เกษตรกรก็สามารถนำก้อนเชื้อราไตรโคเดอร์ม่าไปใช้ได้ทันที
การใช้เชื้อราไตรโคเดอร์ม่าในการป้องกันกำจัดเชื้อราโรคพืชในโครงการดังกล่าว เริ่มตั้งแต่การใช้ เชื้อราไตรโคเดอร์ม่าแช่เมล็ดพันธุ์ข้าวก่อนนำไปเพาะกล้า เพื่อป้องกันการเกิดโรคกล้าเน่า และเมื่อข้าวอายุได้ 7 วัน ให้ใช้เชื้อราไตรโคเดอร์ม่าฉีดพ่นเพื่อป้องกันโรคเชื้อรา เมื่อข้าวอายุ 30 วัน ฉีดพ่นอีกครั้งเพื่อป้องกันการเกิดโรคใบไหม้ และโรคใบจุดสีน้ำตาล เมื่อข้าวอายุ 60 วัน ฉีดพ่นเพื่อป้องกันโรคกาบใบแห้ง และเมื่อข้าวอายุ 90 วัน ฉีดพ่นครั้งสุดท้ายเพื่อป้องกันโรคเมล็ดด่าง โดยผลจากการใช้เชื้อราไตรโคเดอร์ม่าเพื่อการป้องกันกำจัดโรคพืชดังกล่าว พบว่าสามารถป้องกันการเกิดโรคและการแพร่ระบาดของโรคพืชได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งยังเป็นการลดต้นทุนในการผลิต และมีความปลอดภัยต่อสุขภาพของผู้ผลิตและผู้บริโภค ตลอดจนไม่มีสารพิษตกค้างในพื้นที่และสิ่งแวดล้อม
ศูนย์ส่งเสริมเทคโนโลยีการเกษตรด้านอารักขาพืชจังหวัดพิษณุโลก ได้ดำเนินโครงการเดินตามรอยเท้าพ่อ (เกษตรอินทรีย์) กองทัพภาคที่ 3 โดยยึดหลักเศรษฐกิจพอเพียงเป็นหลักสำคัญในการดำเนินโครงการ คณะทำงานจึงได้จัดทำแปลงนาข้าวอินทรีย์ที่ไม่มีการใช้สารเคมีทางการเกษตร โดยมุ่งหวังให้เป็นแบบอย่างที่ดีแก่เกษตรกรในพื้นที่ สำหรับการดำเนินการในด้านการจัดการศัตรูพืช ศูนย์ฯได้เข้าไปร่วมดำเนินการจัดการศัตรูพืช รวมทั้งสนับสนุนชีวภัณฑ์เพื่อใช้ในการป้องกันกำจัดศัตรูพืช โดยได้ดำเนินการสำรวจโรคพืช แมลงศัตรูพืช และศัตรูธรรมชาติในแปลงดังกล่าว เพื่อนำข้อมูลที่ได้จากการสำรวจแปลงไปใช้ในการวางแผนการจัดการศัตรูพืชอย่างเหมาะสม กล่าวคือ ให้ศัตรูธรรมชาติที่มีอยู่ในแปลงเป็นผู้ควบคุมศัตรูพืชก่อน ต่อเมื่อเกิดความไม่สมดุลคือศัตรูพืชมีมากกว่าศัตรูธรรมชาติ ก็ใช้ชีวภัณฑ์ในการป้องกันกำจัดศัตรูพืชร่วมด้วย โดยการใช้เชื้อราไตรโคเดอร์ม่าในการป้องกันกำจัดโรคพืช และใช้เชื้อราบิวเวอเรียในการป้องกันกำจัดแมลงศัตรูพืชทดแทนการใช้สารเคมี อันเป็นการบรรลุผลตามวัตถุประสงค์ของการดำเนินโครงการดังกล่าว
ศูนย์ส่งเสริมเทคโนโลยีการเกษตรด้านอารักขาพืชจังหวัดพิษณุโลก จึงได้ดำเนินการขยายผลการดำเนินโครงการโดยให้การสนับสนุนหัวเชื้อราไตรโคเดอร์ม่าชนิดน้ำแก่เกษตรกรที่มีความสนใจ และต้องการนำไปผลิตขยายใช้เอง โดยมีนักวิชาการส่งเสริมการเกษตรที่มีความรู้ และมีประสบการณ์ด้านการจัดการศัตรูพืช คอยให้คำปรึกษาและคำแนะนำแก่เกษตรกร เพื่อให้เกษตรกรสามารถผลิตขยายและใช้ชีวภัณฑ์ในการป้องกันกำจัดศัตรูพืชด้วยตัวเองอย่างยั่งยืนต่อไป
