การเปลี่ยนแปลงของสังคม เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และทิศทางนโยบายของการพัฒนาประเทศและระบบสุขภาพภายในประเทศ ตลอดจนนโยบายระบบบริการสุขภาพที่ทั่วถึงครอบคลุมประชาชนทุกคน ส่งผลให้ความต้องการด้านบริการสุขภาพมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น และทำให้ความต้องการกำลังคนทั้งแพทย์และพยาบาลเพิ่มขึ้นอย่างมาก จนเกิดการขาดแคลนแพทย์และพยาบาลในบางพื้นที่
นายแพทย์สมชาย ธรรมสารโสภณ อธิการบดีสถาบันพระบรมราชชนก กล่าวว่า ปัญหาการขาดแคลนพยาบาลเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการเข้าถึงบริการของประชาชนที่อยู่ห่างไกล สถาบันพระบรมราชชนก ในฐานะมหาวิทยาลัยในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข มีภารกิจหลักในการผลิตและพัฒนากำลังคนด้านสุขภาพเพื่อให้บริการแก่ประชาชน โดยเป็นหน่วยงานที่ทำหน้าที่ในการจัดการศึกษาของกระทรวงสาธารณสุข สถาบันฯ จึงมุ่งผลิตบัณฑิตที่สามารถปฏิบัติงานในระบบสุขภาพชุมชน มีจิตวิญญาณในการให้บริการด้านสุขภาพในชุมชนอย่างมืออาชีพ
โดยบัณฑิตของสถาบันถูกกำหนดอัตลักษณ์ไว้ว่า ‘ให้บริการสุขภาพด้วยหัวใจความเป็นมนุษย์’ ซึ่งหมายถึงการให้บริการที่เป็นมิตร มีความรักความเมตตา และใส่ใจในปัญหาและความทุกข์ของคนไข้และผู้เกี่ยวข้อง พร้อมตัวชี้วัดสมรรถนะและคุณลักษณะของบัณฑิต 3 ประการ คือ SAP มีจิตบริการ (Service mind) มีการคิดเชิงวิเคราะห์ (Analytical thinking) และการมีส่วนร่วมของผู้รับบริการ (Participation) รวมทั้งการส่งเสริมให้บัณฑิตมีคุณลักษณะที่สอดคล้องกับการพัฒนาประเทศตามโมเดล 4.0 ทั้งในด้านการคิดวิเคราะห์ การคิดสร้างสรรค์ มีภาวะผู้นำ มีความรับผิดชอบต่อสังคม การทำงานร่วมกับผู้อื่น
“ความต้องการด้านบริการสุขภาพของประชาชนที่เปลี่ยนไป ส่งผลให้แพทย์และพยาบาลต้องปรับบทบาทใหม่ พยาบาลในชุมชนต้องสามารถจัดการสุขภาพและช่วยเหลือให้ผู้ป่วยดูแลตนเองและครอบครัวได้ รวมทั้งเป็นผู้นำการดูแลสุขภาพของชุมชน เพิ่มบทบาทเป็นผู้ให้คำแนะนำและที่ปรึกษาด้านสุขภาพกายและใจ ทำงานเชิงรุกมากขึ้น โดยยังรักษาคุณภาพการบริการที่เข้าถึงง่าย ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า พร้อมพัฒนาองค์ความรู้และงานวิจัยที่จะช่วยส่งเสริมงานของวิชาชีพพยาบาล เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริการแก่คนไข้” นายแพทย์สมชาย กล่าว
ปัจจุบันสถาบันฯ มีวิทยาลัยพยาบาลในสังกัดจำนวน 30 แห่ง ผลิตบัณฑิตในสถานพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุขกว่า 200,000 คน รวมถึงบัณฑิตภายใต้โครงการ “จีเอสเค พยาบาลเพื่อชุมชน” กว่า 640 คน โดยสถาบันฯ ร่วมกับบริษัท แกล็กโซสมิทไคล์น (ประเทศไทย) จำกัด หรือ จีเอสเค ที่ให้ทุนการศึกษา “จีเอสเค พยาบาลเพื่อชุมชน” ตั้งแต่ปี 2540 ถึงปัจจุบัน รวม 20 รุ่น เพื่อช่วยเหลือเยาวชนในชนบทให้มีโอกาสทางการศึกษาวิชาชีพพยาบาลในโรงพยาบาลหรือสถานบริการสาธารณสุขในชุมชนท้องถิ่นหลังจบการศึกษา เพื่อเพิ่มบุคลากรด้านสาธารณสุขในชุมชน ขณะเดียวกัน ประชาชนในพื้นที่ห่างไกลก็จะมีสุขภาพอนามัยที่ดีขึ้น
อาจารย์อรทัย พรมแก้ว หัวหน้างานทุนการศึกษาและสวัสดิการ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ จังหวัดอุบลราชธานี กล่าวว่า “ความต้องการพยาบาลในชุมชนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่การผลิตพยาบาลวิชาชีพก็ทำได้ค่อนข้างจำกัด สาเหตุหนึ่งคือนักศึกษาที่ใฝ่ฝันอยากเป็นนางพยาบาลนั้นขาดแคลนทุนทรัพย์ ความช่วยเหลือจากโครงการจีเอสเค พยาบาลเพื่อชุมชน จึงเป็นความหวังและมีค่ามากต่อนักศึกษาที่ได้รับทุน ซึ่งทุนของโครงการเป็นทุนให้เปล่าและต่อเนื่องจนกระทั่งเรียนจบ จึงช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายให้นักศึกษาที่เรียนดีแต่ยากจนได้มาก สำหรับระบบการเรียนการสอนของวิทยาลัยฯ จะมุ่งเน้นการให้ความรู้ทั้งด้านวิชาการ การสร้างทัศนคติเพื่อเป็นพยาบาลที่ดี การทำงานอย่างมืออาชีพ ยึดมั่นในจรรยาบรรณวิชาชีพ และเป็นคนดี ซื่อสัตย์สุจริต เสียสละและอดทน เพื่อให้พวกเขาสามารถทำงานดูแลผู้ป่วยในชุมชนอย่างมีประสิทธิภาพและมีความสุข”
นางสาววิภาดา ศรีชัยทอง นักศึกษาพยาบาลชั้นปีที่ 2 วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ เล่าว่า สูญเสียพ่อแม่ตั้งแต่อยู่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เธอและน้องสาวอยู่ในอุปการะของน้าสาว แต่ด้วยภาระทางครอบครัวทำให้เธอมองหาทุนการศึกษาที่จะช่วยแบ่งเบาภาระของครอบครัวจนได้ทราบถึงโครงการจีเอสเค พยาบาลเพื่อชุมชน และได้รับการคัดเลือกให้ได้รับทุนการศึกษานี้
“เพราะอาชีพพยาบาลมีความมั่นคงและได้ช่วยเหลือผู้อื่น พอได้มาเรียนหนูดีใจมาก ได้รับพลังบวกจากคนไข้ คำขอบคุณของเขาทำให้มีกำลังใจ และอยากทำหน้าที่ให้ดีที่สุด หนูและเพื่อนๆ เคยมีโอกาสได้ลงไปพบปะชุมชน โดยได้รับมอบหมายให้ไปดูแลคุณยายอายุกว่า 80 ปีที่ป่วยด้วยโรคเบาหวาน ความดัน และข้อเข่าเสื่อม นอกจากจะเข้าไปพูดคุย ถามไถ่สารทุกข์สุกดิบเพื่อให้ท่านคลายเหงาแล้ว เราก็พยายามหากิจกรรมที่ส่งเสริมสุขภาพให้คุณยายทำ เช่น ยืดเหยียดหัวเข่าด้วยยางยืดที่เราถักให้ เราสังเกตได้ว่ายายดูสดชื่นและมีความสุขมากขึ้น”
วิภาดายังเล่าว่า หลังเรียนจบตั้งใจจะกลับไปทำงานที่โรงพยาบาลใกล้บ้านในจังหวัดกาฬสินธุ์ เพื่อดูแลครอบครัว หากมีโอกาสอยากเรียนต่อหลักสูตรเฉพาะทางด้านการพยาบาล เพื่อพัฒนาตนเองและช่วยเหลือผู้คนได้มากขึ้น ”เป้าหมายที่สำคัญของหนูคือ อยากให้ผู้ป่วยที่เราดูแลหายเป็นปกติ หรือไม่ก็ช่วยลดความทุกข์ทรมานลงให้น้อยที่สุด หนูขอขอบพระคุณอาจารย์ ผู้ป่วยและครอบครัวที่ผลักดัน รวมถึงความช่วยเหลือที่ยิ่งใหญ่จากโครงการจีเอสเค พยาบาลเพื่อชุมชน ที่ช่วยกรุยทางสู่การเป็นพยาบาลเพื่อช่วยเหลือผู้ป่วยต่อไปไนอนาคต”
โครงการจีเอสเค พยาบาลเพื่อชุมชน ได้ช่วยสนับสนุนให้สถาบันพระบรมราชชนกจัดการศึกษาให้แก่ผู้เรียนได้อย่างเต็มที่และเท่าเทียมกัน ลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา และช่วยสร้างเสริมสุขภาพที่ดีแก่ประชาชนผ่านบทบาทหน้าที่ของพยาบาลซึ่งสอดคล้องกับนโยบายของภาครัฐ
