สภาพเดิมโครงการอ่างเก็บน้ำกุดเรือคำ ต.ท่าบ่อสงคราม อ.ศรีสงคราม จ.นครพนม มีสภาพตื้นเขิน เนื่องจากใช้งานมานาน คันเขื่อนดินมีวัชพืชปกคลุม ทำให้เก็บน้ำได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ ปริมาณน้ำไม่เพียงพอต่อการใช้น้ำของประชาชนในพื้นที่ ในปี พ.ศ. 2561 กรมทรัพยากรน้ำได้ลงพื้นที่ไปตรวจสอบสภาพโครงการ พบว่าโครงการดังกล่าวอยู่ในสภาพทรุดโทรม ขาดการดูแลบำรุงรักษาและปรับปรุงซ่อมแซม จึงต้องทำการปรับปรุง เพื่อให้กลับมาใช้งานได้เต็มประสิทธิภาพ ซึ่งสอดคล้องกับการพัฒนาตามแผนแม่บทการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ 20 ปี เพื่อให้ “ทุกหมู่บ้านมีน้ำสะอาดไว้อุปโภค บริโภค และแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบและยั่งยืนสอดคล้องกับศักยภาพของลุ่มน้ำ สภาพปัญหาและความต้องการของประชาชน
นายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เปิดเผยว่า “กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ต้องการพัฒนาโครงการอ่างเก็บน้ำกุดเรือคำเป็นโครงการต้นแบบการบูรณาการและการแก้ไขปัญหาน้ำท่วม น้ำแล้ง อย่างเป็นระบบและยั่งยืน ที่สำคัญมีวัตถุประสงค์หลักในการยกระดับคุณภาพชีวิต ครอบคลุมมิติด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม โดยการเพิ่มประสิทธิภาพในการเก็บกักน้ำให้กับอ่างเก็บน้ำกุดเรือคำอย่างมีประสิทธิภาพ”
นายภาดล ถาวรกฤชรัตน์ อธิบดีกรมทรัพยากรน้ำ กล่าวว่า วัตถุประสงค์ของโครงการปรับปรุงซ่อมแซมอ่างเก็บน้ำกุดเรือคำ เพื่อเป็นการเพิ่มความจุของแหล่งน้ำต้นทุน สำหรับใช้ในการอุปโภคบริโภค ช่วยชะลอการเกิดปริมาณน้ำหลากในช่วงฤดูฝน ช่วยเหลือส่งการกระจายน้ำสำหรับการเพาะปลูกแก่ประชาชนในเขตพื้นที่โครงการและบริเวณใกล้เคียงมีรายได้เพิ่มขึ้น ซึ่งกรมทรัพยากรน้ำเป็นหน่วยงานที่ได้รับมอบหมายภารกิจตามยุทธศาสตร์ในการอนุรักษ์ ฟื้นฟู พัฒนาแหล่งน้ำ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการกักเก็บและการระบายน้ำ รวมถึงการรักษาความสมดุลของระบบนิเวศ และการบริหารจัดการน้ำเพื่อให้เกิดประยชน์สูงสุด รวมทั้งรับผิดชอบในการบำรุงรักษา เพิ่มประสิทธิภาพของโครงการให้สนองความต้องการและแก้ปัญหาการขาดแคลนน้ำของประชาชน
การดำเนินการปรับปรุงซ่อมแซมอ่างเก็บน้ำกุดเรือคำในปีงบประมาณ 2563 ได้ดำเนินการเสร็จสิ้นเมื่อเดือนกันยายน 2564 ทำให้ประชาชนโดยรอบอ่างเก็บน้ำกุดเรือคำมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น มีแหล่งน้ำใช้สำหรับการอุปโภคบริโภค และเพียงพอต่อความต้องการใช้น้ำเพื่อการเกษตร
นอกจากนี้ กรมทรัพยากรน้ำยังติดตั้งระบบกระจายน้ำด้วยพลังงานแสงอาทิตย์ เพื่อให้เกษตรกรจะได้รับประโยชน์จากระบบกระจายน้ำด้วยพลังงานแสงอาทิตย์ ช่วยลดต้นทุนจากการผลิต ซึ่งประโยชน์ที่ได้จากการพัฒนาโครงการปรับปรุงซ่อมแซมอ่างเก็บกุดเรือคำ (ระยะที่1)
สามารถเพิ่มปริมาณเก็บกักน้ำจากเดิมเป็น 6.075 ล้านลูกบาศก์เมตร พื้นที่รับประโยชน์จำนวน 2,120 ไร่ และประชาชนได้รับประโยชน์ จำนวน 176 ครัวเรือน
ความสำเร็จในการพัฒนาโครงการปรับปรุงซ่อมแซมอ่างเก็บกุดเรือคำ (ระยะที่ 1) ทางกรมทรัพยากรน้ำได้เล็งเห็นในศักยภาพการพัฒนาต่อยอดโครงการอ่างเก็บกุดเรือคำ (ระยะที่ 2) ต่อไปด้วยการนำหลักคิด บันได 3 ขั้น คือ ลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ ก้าวสู่ความมั่งคั่งของเศรษฐกิจชุมชนที่ยั่งยืน มาปรับใช้จะทำให้ขยายพื้นที่ได้รับประโยชน์เพิ่มขึ้น จำนวน 5,300 ไร่ ประชาชนได้รับประโยชน์ 508 ครัวเรือนลดพื้นที่น้ำท่วมได้กว่า 2,850 ไร่ โดยมีระยะเวลาก่อสร้าง 3 ปี
