ศิลปินอภิรักษ์ ปันมูลศิลป์
ชื่อนิทรรศการ“ตามรอยศิลป์-ธรรม”
เทคนิคการสร้างงานสีน้ำมันบนผ้าลินิน
จำนวนผลงาน50 ชิ้นงาน
ระยะเวลาจัดแสดงงานวันที่ 20 พฤศจิกายน-17 ธันวาคม 2559
สถานที่จัดแสดงณ ห้องนิทรรศการชั้น 1 ขัวศิลปะ เชียงราย
พิธีกรดำเนินรายการคุณนิรมล เมธีสุวกุล
กล่าวแนะนำศิลปินศิลปินอาวุโสอาจารย์จรูญ บุญสวน,
ศิลปินแห่งชาติอาจารย์เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์
ปาฐกถาธรรมในหัวข้อ“ตามรอยศิลป์-ธรรม” โดยพระมหาวุฒิชัย วชิรเมธี
ประธานเปิดงานคุณชลาลักษณ์ บุนนาค
ที่ปรึกษาคณะกรรมการมูลนิธิซิเมนต์ไทย
แนวความคิดในการสร้างสรรค์
“การท่องเที่ยวทำให้เราเยาว์วัย การเดินทางไกลทำให้เราเติบโต”
ผลงานศิลปะชุด “ตามรอยศิลป์-ธรรม” เป็นการเดินทางไปยังสถานที่ใหม่ ต่างภูมิประเทศ ต่างวัฒนธรรม ตามรอยบุคคลผู้ยิ่งใหญ่ของโลก ผู้ซึ่งเป็นแรงบันดาลใจในชีวิตของการก้าวเดินบนเส้นทางสายศิลปะของข้าพเจ้า
ตามรอยศิลปินในดวงใจ วินเซนต์ แวนโก๊ะ,โคช โมเน่ต์ และโกแกง ณ ประเทศฝรั่งเศส
ตามรอยเบื้องพระยุคลบาทองค์สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เมื่อครั้งทรงพระเยาว์ ณ ประเทศสวิสเซอร์แลนด์
ตามรอยพระพุทธเจ้า ณ ประเทศอินเดียและเนปาล
ข้าพเจ้าได้ถ่ายทอดและบันทึกเรื่องราวความประทับใจของการเดินทางไปยังสถานที่ต่างๆ ซึ่งใช้เวลาในการเดินทาง เก็บข้อมูลและสร้างสรรค์ผลงานศิลปะตลอดระยะเวลากว่า 5 ปีที่ผ่านมา
ตามรอย ศิลป์-ธรรม
“หมู่คิงเขา ไปไหน ไปกั๋นเป็นหมู่ เป็นหมู่ กระจอก”
เสียงทักทายของศิลปินแห่งชาติผู้ล่วงลับอาจารย์ถวัลย์ ดัชนี เมื่อครั้งที่พวกเราพี่น้องศิลปินเชียงรายขอเข้าพบเพื่อรับคำปรึกษา เรื่องราวกิจกรรมทางศิลปะที่บ้านดำ นางแล
“คิงเกยหันก่อ นกกระจอก เวลาไปไหน ไปกันเป็นหมู่ จิ๊บๆ จ๊อกๆ กระจอก กระจอก” อาจารย์กระแทกเสียงพร้อมหัวเราะอย่างมีความสุข
“คิงต้องหัดทำตั๋วเหมือน นกอินทรีย์ ที่บินอย่างทระนงองอาจ โดดเดี่ยวแต่สง่างาม” อาจารย์กล่าวกับผมอีกครั้ง เมื่อท่านให้เกียรติมางานวันเปิดบ้านศิลปินที่แม่จัน และเมตตาวาดรูป พญาอินทรีย์ ให้เป็นที่ระลึก แม้จะเป็นเพียงคำพูด ทีเล่น ทีจริง แต่แฝงไปด้วยความหมายอย่างลึกซึ้งและเป็นแรงผลักดันอันยิ่งใหญ่ให้กับคนเขียนรูปตัวเล็กๆอย่างผม ออกไปเผชิญโลกกว้าง อย่างโดดเดี่ยวอีกครั้ง หลังเสร็จสิ้นนิทรรศการ” 20 ปี บนเส้นทางสายศิลปะของ อภิรักษ์ ปันมูลศิลป์” ที่จัดแสดง ณ หอศิลปะมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ปี 2552 ซึ่งอาจารย์เมตตาเขียนบทความเป็นกำลังใจให้ ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล ให้เกียรติมาเป็นประธานเปิดงาน และนับเป็นพระมหากรุณาธิคุณอย่างล้นพ้นที่ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี โปรดเกล้าฯให้หม่อมหลวงสุกาวดี เกรียงไกร นำเข้าเฝ้าถวายภาพผลงานเพื่อติดตั้ง ณ พระตำหนักหมู่บ้านสัมมากร จังหวัดเชียงใหม่ เป็นความปลื้มปิติอย่างหาที่สุดมิได้ การจัดนิทรรศการครั้งนั้นประสบความสำเร็จเกินความคาดหมาย
ผมเริ่มต้นเดินทางตามหาแรงบันดาลใจใหม่ในการสร้างสรรค์ผลงานชุดใหม่ ด้วยความเมตตาของพระมหาวุฒิชัย วชิรเมธี(ท่าน ว)ไปยังประเทศฝรั่งเศสเพื่อ ตามรอยศิลปินในดวงใจ Claude Monet,Vincent VanGogh และ Paul Gauguim เดินทางไปวาดภาพประทับใจในหลากหลายสถานที่ ที่ศิลปินในดวงใจใช้ชีวิตและสร้างสรรค์ผลงานเมื่อครั้งยังมีชีวิตอยู่ ทั่วทุกภาคของฝรั่งเศส โดยมีพี่แอ๊ด(คุณรัตนา ยาสินธุ)และคุณลุงปิแอร์ ให้ความอนุเคราะห์ ช่วยเหลือทั้งในด้านที่พักและการเดินทาง เปิดโลกทรรศน์ใหม่ๆของการสร้างงานศิลปะ Claude Monet เป็นศิลปินที่ผมชื่นชอบในวิธีการใช้สีที่ฉับพลัน ซับซ้อน ระยิบระยับเป็นศิลปินที่มีชื่อเสียงระดับโลกและประสบความสำเร็จในขณะที่ยังมีชีวิตอยู่ มีอาณาจักรของบ้านและสวนที่งดงาม ที่ Giverny ในขณะที่ Vincent VanGogh นั้นทั้งชีวิตแทบจะขายผลงานศิลปะของตนเองไม่ได้เลย มีชีวิตอยู่ด้วยความยากลำบาก แต่เป็นแบบอย่างที่ดีในการทุ่มเทลมหายใจเข้าออกทั้งชีวิตเป็นการสร้างสรรค์ศิลปะ
ผมอยู่ในห้องเช่าที่ครั้งหนึ่งเป็นที่พำนักของศิลปินชื่อก้องโลกเมื่อกวาดสายตาไปรอบๆรับรู้ได้ถึงกลิ่นอายของความอึดอัด คับแคบและแร้นแค้น คำถามมากมายพุ่งกระโจนเข้าสู่ห้วงแห่งความคำนึง ผมพยายามเรียบเรียงและออกเดินไปตามทางเล็กๆ ร่มรื่นผ่านผู้คนขวักไขว่ แว่วเสียงปืนดังขึ้นที่เนินเขาด้านหลังโบสถ์ ผมรีบวิ่งไปตามต้นเสียงนั้น กลางทุ่งข้าวสาลีสุดลูกหูลูกตา “ทางสามแพร่ง” อีกาฝูงใหญ่บินแตกตื่น สับสน อยู่บนท้องฟ้า ร่างผอมสูงนอนเกลือกกลิ้งด้วยความเจ็บปวด ทุรนทุราย กลิ่นคาวเลือดคละเคล้ากลิ่นสีกระจายไปทั่ว “ La tristesse durera toujoursความโศกเศร้าจะยังคงอยู่ตลอดกาล”
ผมทรุดลงคุกเข่าและเอื้อมมือไปแตะร่างนั้น…อย่างแผ่วเบา น้ำตาแห่งความผูกพันไหลหยดลงบนผืนดินเปื้อนเลือดผืนนั้น ด้วยความรักษ์และศรัทธา
…หลับให้สบาย ศิลปินในดวงใจของผม
Vincent VanGogh
สองเดือนกว่าที่ผมตะลอนตามรอยศิลปินในดวงใจ โดยเฉพาะ แคว้น Provence ทางตอนใต้ของฝรั่งเศส ที่เต็มไปด้วยสีสันสดใสแปลกตาของพันธุ์ไม้ในฤดูร้อน ทุ่งลาเวนเดอร์ส่งกลิ่นหอมแรงตัดกับสวนมะกอกที่ล้อเล่นกับลมมิสทราน รบเร้าให้ผมบันทึกภาพประทับใจอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย
บางครั้งจุดหมายปลายทางอาจไม่ใช่คำตอบของทุกสิ่งทุกอย่าง หากแต่อยู่ที่การได้พบมิตรภาพระหว่างทาง นับเป็นเสน่ห์ของการเดินทางอย่างที่สุด
จากฝรั่งเศสผมวางแผนเดินทางไป เมืองโลซาน สวิสเซอร์แลนด์ โดยรถไฟระหว่างประเทศ เพื่อตามรอยเบื้องพระยุคลบาทในหลวงรัชกาลที่ 9 เมื่อยังทรงพระเยาว์ เป็นความปลื้มปิติและอิ่มเอิบกับการเดินทางในครั้งนี้ สวิสเซอร์แลนด์มีภูมิประเทศที่เป็นภูเขาสูงสลับกับทุ่งหญ้าและทะเลสาบที่งดงาม เป็นปลายฝันของใครหลายคนรวมทั้งตัวผมเองด้วยที่บันทึกภาพประทับใจไว้หลากหลายภาพ
“ …กระจอก กระจอก…” เสียงหัวเราะของอาจารย์ถวัลย์แวะเวียนเข้ามาทักทาย ในขณะที่ผมอยู่บนเครื่องบินเหนือน่านฟ้าของฝรั่งเศส ผมหอบหิ้วเอาความรู้สึกแบกสัมภาระของความประทับใจกลับสู่ประเทศไทยด้วยหัวใจพองโต เหมือนฝูงปลาได้สัมผัสกับฝนแรกของฤดูกาล อย่างมีความสุข
การรวมกลุ่มรวมตัวกันทำกิจกรรมทางศิลปะ แสดงออกถึงความรักความสามัคคี เป็นความอบอุ่นของมิตรภาพที่เป็นสุข แต่การออกไปเสาะหาแรงบันดาลใจและสร้างสรรค์ผลงานศิลปะอย่างโดดเดี่ยว กลับเป็นสุขยิ่งกว่า
ปี 2558 ผมหอบสีหิ้วพู่กันติดตาม พระมหาวุฒิชัย วชิรเมธี เดินทางไปยังสังเวชนียสถานทั้ง 4 แห่ง เมืองลุมพินี สถานที่ประสูติประเทศเนปาล,พุทธคยา สถานที่ตรัสรู้,สารนาถ สถานที่แสดงปฐมเทศนา,และเมืองกุสินารา สถานที่ปรินิพพาน ประเทศอินเดีย เป็นการเดินทางสร้างสรรค์ ตามรอยพระพุทธเจ้า
ความรัก ความอ่อนน้อมถ่อมตน กตัญญูต่อผู้มีพระคุณ รอยยิ้มและจริงใจกับผู้คนรอบข้าง เป็นกุญแจเปิดประตูของการเดินทางไปทั่วทุกแห่ง “การท่องเที่ยวทำให้เราเยาว์วัย การเดินทางไกลทำให้เราเติบโต” การพาตนเองออกจากความเคยชินเก่าๆหลีกหนีการเหยียบย่ำบนความสำเร็จเดิมๆของตนเอง เป็นความท้าทาย สิ่งที่ได้รับคือผลงานศิลปะที่แปลกตาแปลกใหม่ออกไป
“ตามรอยศิลปินในดวงใจ ไปยังประเทศฝรั่งเศส”
“ตามรอยเบื้องพระยุคลบาทในหลวงรัชกาลที่ 9 เมื่อยังทรงพระเยาว์ ประเทศสวิสเซอร์แลนด์”
“ตามรอยพระพุทธเจ้า ณ ประเทศอินเดียและประเทศเนปาล”
จึงเป็นการบันทึกเรื่องราวภาพประทับใจจากการเดินทาง เสาะหาแรงบันดาลใจอันยิ่งใหญ่ในการสร้างสรรค์ หลากหลายสถานที่ หลายบรรยากาศและหลากหลายวัฒนธรรมรวบรวมเป็นผลงานชุด “ตามรอยศิลป์-ธรรม” เพื่อเป็นบรรณาการทางศิลปะของตัวผมเองและผู้ร่วมเดินทางบนเส้นทางสายศิลปะสายนี้ ด้วยความรักและศรัทธา ตลอดไป
อภิรักษ์ ปันมูลศิลป์
บ้านใหม่พัฒนา แม่จัน เชียงราย
13 พย.2559
