หลายปีมานี้เมื่อประชาชนมีความตื่นตัวเรื่องสิทธิและเสียงของตนมากขึ้นนำสู่ความต้องการมีส่วน ร่วมทางการเมืองมากขึ้น ซึ่งหนึ่งในนั้นคือการปกครองส่วนท้องถิ่นที่เกี่ยวเนื่องสัมพันธ์กับประชาชนในพื้น ที่โดยตรง ประเด็นการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น จึงยิ่งทวีความสำคัญขึ้นทุกขณะ หนึ่งในผู้ที่คลุกคลีกับการปกครองส่วนท้องถิ่นมานานหลายสิบปีเป็นฟันเฟืองที่ช่วยบริหารจัดการให้ ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ต้องนับรวม สมชาย รังสิวัฒนศักดิ์ นายกเทศมนตรีเมืองสนั่นรักษ์ และนายกสมาคมสันนิบาตเทศบาลแห่งประเทศไทย เข้าไปด้วย
สมชายเป็นชาวสนั่นรักษ์ อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี จึงคุ้นเคยกับพื้นที่และรับรู้ปัญหาของชาวบ้าน เป็นอย่างดี เขาเข้าสู่แวดวงการปกครองส่วนท้องถิ่นราวปี 2534 ได้รับความเชื่อมั่นและไว้วางใจจากประชาชน ตลอดมา จนถึงปี 2555 เขาก็ขยับไปลงการเมืองสนามใหญ่ หยุดการปกครองส่วนท้องถิ่นไปร่วม 9 ปีโดยปริยาย แต่ก็ติดตามความเป็นไปอยู่ตลอด
สมชายกลับมาลงสนามการปกครองส่วนท้องถิ่นอีกครั้งในปี 2564 ได้รับเลือกตั้งให้ดำรงตำแหน่ง นายกเทศมนตรีเมืองสนั่นรักษ์ และล่าสุดในเดือนกันยายนที่ผ่านมา ได้รับเลือกให้เป็นนายกสมาคม- สันนิบาตเทศบาลแห่งประเทศไทย คนที่ 34“รูปแบบการปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นพื้นฐาน คนแต่ละท้องถิ่นเลือกตัวแทนเข้ามาดูแลเขาด้านต่างๆ ดังนั้นบริบทแต่ละพื้นที่ย่อมแตกต่างกันไปท้องถิ่นจึงตอบโจทย์และแก้ไขปัญหาได้ดีกว่าส่วนกลางในเคส พื้นฐานเบื้องต้น “ต้องยอมรับว่า เมื่อก่อนการปกครองส่วนท้องถิ่นมีงบประมาณและบุคลากรค่อนข้างน้อย ถ้าเทียบกับปัจจุบันที่มีงบเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ดี เนื้องาน ปริมาณงาน และความต้องการในพื้นที่ ก็เพิ่มขึ้น ตามไปด้วย” สมชาย เผย
แล้วเล่าถึงเรื่องการปกครองส่วนท้องถิ่นของประชาชนในยุคนี้ว่า มีกระแสความตื่นตัวขึ้นมาก ยกตัวอย่างสถานการณ์โควิด ที่แม้หน่วยงานที่รับผิดชอบโดยตรง คือ กระทรวงสาธารณสุข แต่ท้องถิ่น ก็ช่วยรัฐบาลส่วนกลางได้มากอย่างโรงพยาบาลในหลายพื้นที่เต็มไปด้วยผู้ป่วยโควิด ทั้งสีเขียว สีเหลือง และสีแดง จนเกินกำลังจะรับผู้ป่วยเพิ่ม ท้องถิ่นจึงพยายามจัดการด้วยการเปิดศูนย์ดูแลผู้ป่วยโควิด เช่น เทศบาลเมือง สนั่นรักษ์ ที่ทำศูนย์ผู้ป่วยโควิดระดับสีเขียว โดยใช้งบของท้องถิ่น มีเจ้าหน้าที่โรงพยาบาลมาช่วยวางระบบให้จากการเปิดศูนย์ประมาณ 4 เดือน มีผู้ป่วยสีเขียวที่อาการไม่รุนแรง เข้ามาพักรักษาตัวกว่า 400 ราย ในจำนวนนี้เป็นผู้ป่วยสีเหลืองไม่ถึง 20 ราย นับว่าสามารถแบ่งเบาผู้ป่วยที่จะเข้าไปรักษาตัวในโรงพยาบาล ได้เยอะทีเดียว หรืออย่างปัญหาน้ำท่วม ที่หลายจังหวัดต้องเผชิญอยู่ในขณะนี้ สมชายเห็นว่า ท้องถิ่นมีบทบาทในการ ช่วยป้องกันก่อนปัญหาจะเกิด หรือหากเกิดแล้วก็ช่วยบรรเทาคลายทุกข์ให้ชาวบ้าน แต่ท้ายสุดนโยบาย- การป้องกันและแก้ไขปัญหาน้ำท่วม ต้องมาจากส่วนกลางก่อนเป็นลำดับแรก
“ผมว่าการตื่นตัวของประชาชน ขึ้นกับผู้บริหารในแต่ละท้องถิ่นด้วยเช่นกัน เพราะผู้บริหารเปรียบเป็นตัวแทนชาวบ้านในแต่ละพื้นที่ และส่วนมากก็เป็นคนในพื้นที่อยู่แล้ว ย่อมรู้ปัญหาตรงนั้นว่าเกิดอะไรขึ้น และสิ่งที่ชาวบ้านต้องการคืออะไร”
“โดยจิตสำนึกของคนที่ได้รับเลือกเป็นตัวแทน ย่อมต้องการทำอะไรที่จะช่วยเหลือ ดูแล และพัฒนาท้องถิ่นนั้นๆ เพื่อพ่อแม่พี่น้องประชาชนที่เลือกเขามา ถ้าผู้แทนดูแลไม่ดีหรือไม่ดูแลเลย เลือกตั้งครั้งหน้าก็ไม่ได้รับเลือกกลับเข้ามาอีก” แม้การปกครองส่วนท้องถิ่นจะเกิดขึ้น เพื่อให้การบริหารจัดการในพื้นที่เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ มากขึ้น แต่นายกเทศมนตรีเมืองสนั่นรักษ์ก็ยอมรับว่า บางครั้งกฎระเบียบต่างๆ ไม่เอื้ออำนวยต่อการ- แก้ปัญหาให้ประชาชนอย่างคล่องตัวและรวดเร็วกฎระเบียบบางตัวใช้มา 40-50 ปี โดยไม่มีการแก้ไข หรืองบประมาณบางประเภท ที่แม้ได้รับการอุดหนุน แต่ก็ยังน้อยกว่าจำนวนที่ระบุไว้ และในจำนวนที่ได้ก็ยังแฝงด้วยงบอื่นๆ อาทิ งบเบี้ยยังชีพ งบอาหารกลางวันโรงเรียน ฯลฯ ส่งผลให้การดูแลคุณภาพชีวิตของประชนในพื้นที่ ไม่เป็นไปอย่างเต็มที่เท่าที่ควร
นอกจากดำรงตำแหน่งนายกเทศมนตรีเมืองสนั่นรักษ์ สมชายยังเป็นนายกสมาคมสันนิบาตเทศบาล แห่งประเทศไทย ซึ่งในบทบาทนี้ สิ่งที่เขาอยากผลักดันให้เกิดขึ้น คือ ความคล่องตัว โดยวางไว้ว่าจะผลักดัน ให้มีการแก้ไขกฎระเบียบต่างๆ ที่มีผลกระทบ ทำให้การดำเนินงานหรือการพัฒนาเกิดความล่าช้า ให้มี ความคล่องตัว สามารถช่วยเหลือประชาชนได้รวดเร็วขึ้นอีกส่วน คือ ในฐานะตัวแทนเทศบาลทั้งหมดกว่า 2,400 แห่งทั่วประเทศ เขาต้องการสร้างความรัก ความสมัครสมานสามัคคี ให้เกิดขึ้นในองค์กร เพื่อจะได้ร่วมกันผลักดัน หรือขับเคลื่อนงานด้านต่าง ๆ ได้อย่าง เต็มที่มากขึ้น
“ผมต้องขอขอบคุณ ‘นายกอ๋า’ คุณพงษ์ศักดิ์ ยิ่งชนม์เจริญ นายกเทศมนตรีนครยะลา ซึ่งเป็นนายกสมาคมสันนิบาตเทศบาลแห่งประเทศไทยท่านก่อน ที่วางระบบของสมาคมไว้เป็นอย่างดี แม้ที่ผ่านมาผมจะหยุดการทำงานด้านการปกครองส่วนท้องถิ่นไปหลายปี แต่ก็ติดตามข่าวของสมาคมอยู่ตลอด
“จากนี้จะสานต่อความกลมเกลียวของสมาคม ไม่ว่าจะเป็นตำบล เมือง หรือนคร ทุกแห่งมีศักดิ์ศรีเท่าเทียมกันหมด ทุกคนมาจากประชาชน อยากให้ยึดคำว่าเทศบาลเป็นหลัก และงานอีกด้านที่ผมอยากสานต่อ คือ งานด้านวิชาการ ก็อยากจัดหลักสูตรการฝึกอบรมให้ปลัดเทศบาล ซึ่งเป็นอีกแรงสำคัญในการดูแลทุกข์สุขของชาวบ้านในพื้นที่”
นอกจากนี้ อีกประเด็นที่สมชายอยากเดินหน้าผลักดันก็คือ การกระจายอำนาจ โดยเฉพาะการบริหารงานบุคคล ซึ่งเดิมองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสามารถเปิดสอบเองได้ แต่ต่อมามีคำสั่งหัวหน้า คณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 8/2560 เรื่อง การขับเคลื่อนการปฏิรูปการบริหารงาน ส่วนบุคคลท้องถิ่น กําหนดให้คณะกรรมการกลาง ข้าราชการหรือพนักงานส่วนท้องถิ่น ตามพระราชบัญญัติระเบียบบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542 เข้ามาทําหน้าที่เกี่ยวกับการสอบแข่งขันการสอบคัดเลือก การคัดเลือก และการโอนข้าราชการ หรือพนักงานส่วนท้องถิ่น เพื่อให้เป็นไปตามระบบคุณธรรม สมชายจึงต้องการผลักดันให้ท้องถิ่นกลับมาเปิดสอบเองได้อีกครั้ง เพื่อให้ได้คนในพื้นที่มาทำงาน
“รัฐบาลใหม่ถ้ามาจากเสียงของประชาชน ก็น่าจะฟังตัวแทนของประชาชนด้วยกัน ตอนนี้ประชาชนมีความตื่นตัวเรื่องการปกครองส่วนท้องถิ่นมากกว่าแต่ก่อน เขารู้ว่าบางเรื่อง ท้องถิ่นสามารถช่วยเหลือและดูแลเขาได้โดยไม่ต้องรอรัฐบาลกลางอย่างเดียว” สมชาย รังสิวัฒนศักดิ์ นายกเทศมนตรีเมืองสนั่นรักษ์ และนายกสมาคมสันนิบาตเทศบาลแห่งประเทศไทย ย้ำหนักแน่น
