มีศักยภาพการผลิต ด้วยการส่งเสริมจากศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวสกลนคร
นายพรสวรรค์ พานพินิจ ประธานกลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวบ้านแร่ เปิดเผยว่า กลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวบ้านแร่ ตั้งอยู่ เลขที่ 10 หมู่ 1 ตำบลแร่ อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนคร สมาชิกกลุ่ม จำนวน 32 ราย พื้นที่ปลูก 520 ไร่ เดิมทีกลุ่มเป็นเกษตรกรทำนาในลักษณะทั่วไป โดยมีความโชคดีที่อยู่ภายใต้เขตพื้นที่โครงการชลประทานเขื่อนน้ำอูน ซึ่งเป็นพื้นที่ที่อุดมสมบูรณ์ในเขตจัดรูปที่ดิน จึงทำให้เกิดการรวมกลุ่มขึ้นโดยการทำนาแบบทั่วไปและอาจมีการเชื่อมโยงกับโรงสีบ้าง พอมีศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวสกลนคร(เดิม คือศูนย์ขยายพันธุ์พืช ที่ 18 จังหวัดสกลนคร) ซึ่งเริ่มก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2529 กลุ่มจึงได้เข้าร่วมเป็นเครือข่าย กลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวที่อดีตมีสมาชิกเพียง จำนวน 9 ราย และพื้นที่ประมาณ 100 กว่าไร่ ดำเนินการมาเรื่อยๆ จากวันนั้นถึงปัจจุบันกลุ่มใช้ระยะเวลามากกว่า 30 ปี ในการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวพันธุ์ดีให้กับทางศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวสกลนคร โดยในปีนี้เป้าหมายของกลุ่มฯ คือ ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 ส่งให้ศูนย์ฯ ซึ่งหากเมล็ดพันธุ์ข้าวเหลือจากการจำหน่ายให้ศูนย์ฯ แล้ว ก็จะนำมาให้สมาชิกกลุ่มบรรจุขายในชุมชนตนเองและชุมชนใกล้เคียงต่อไป
การควบคุมคุณภาพการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว ของกลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวบ้านแร่ คือ การใช้หลักเกณฑ์ที่สามารถหยิบจับมาใช้กับพื้นที่ได้จริง เช่น การไถกลบตอซังในพื้นที่ 2-3 รอบ ซึ่งเป็นหนึ่งในวิธีกำจัดข้าวเรื้อ ใช้วิธีการจัดการด้วยจุลินทรีย์ เพื่อย่อยสลายฟางและตอซังข้าว เน้นวิธีการปักดำ ใช้เมล็ดพันธุ์ข้าวเฉพาะชั้นพันธุ์หลัก และชั้นพันธุ์ขยาย ทั้งนี้สมาชิกกลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวบ้านแร่ เป็นกลุ่มขนาดกลางสามารถควบคุมการผลิตได้เป็นอย่างดี โดยสมาชิกมีพื้นที่ ประมาณคนละ 10 – 20 ไร่ ที่สามารถลงมือทำด้วยศักยภาพความเป็นมืออาชีพอย่างเต็มกำลัง ภายใต้หลักเกณฑ์มาตรฐานในการรับซื้อคืน เช่นเมล็ดพันธุ์ข้าวชั้นพันธุ์ขยาย มีข้าวพันธุ์อื่นปนได้ไม่เกิน 5 เมล็ด ใน 500 กรัม ข้าวแดงไม่เกิน 1 เมล็ดใน 500 กรัม เมล็ดพันธุ์ข้าวชั้นพันธุ์จำหน่าย มีข้าวพันธุ์อื่นปนได้ไม่เกิน 15 เมล็ด ใน 500 กรัม ข้าวแดงไม่เกิน 5 เมล็ดใน 500 กรัม ตามลำดับ ซึ่งสมาชิกต้องหมั่นดูแลตรวจสอบแปลงของตนเองให้ได้คุณภาพและมาตรฐานอยู่เสมอ ส่วนความชื้นต้องไม่เกิน 12% เราใส่ใจในการทำความสะอาดทุกขั้นตอน รวมถึงการคัดเมล็ดพันธุ์เพื่อส่งจำหน่ายให้กับศูนย์ฯ เพื่อนำไปปรับปรุงสภาพเมล็ดพันธุ์ให้ได้คุณภาพและมาตรฐานต่อไป
นอกจากนี้ยังได้มีหลักการทำงาน โดยจัดตั้งคณะกรรมการในการกำกับดูแลสมาชิก ซึ่งมีการแบ่งสายในการตรวจแปลงด้วยตนเอง เช่นกรรมการ 1 ราย / สมาชิก 5 ราย เพื่อง่ายในการควบคุม เป็นการกระตุ้นให้เกิดความกระตือรือร้น และรู้หลักการทำงานในการบริหารจัดการแปลง ปัจจุบันกลุ่มได้มีการพัฒนาจากกลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว เป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชน และก้าวสู่กลุ่มในโครงการแปลงใหญ่ ซึ่งเป็นความโชคดีที่หน่วยงานรัฐบาลให้งบประมาณมาสนับสนุนในการจัดซื้ออุปกรณ์การผลิตทดแทนแรงงานคน เพื่อลดต้นทุน เช่น รถเกี่ยวนวด รถแทรกเตอร์ รถปักดำ เครื่องคัดเมล็ดพันธุ์ โดรนเพื่อการเกษตร เป็นต้น เพื่ออำนวยความสะดวก ง่ายต่อการเกษตรกรรมการทำนาของสมาชิก
ซึ่งจะเห็นได้ชัดว่า ปัจจุบันเกษตรกรบ้านแร่ มีสภาพชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นและสามารถพึ่งพาตนเองได้เป็นกลุ่มที่ประสบความสำเร็จ จนได้รับรางวัล ดังนี้ (1) รางวัลกลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวดีเด่นระดับประเทศ ปี 2552 (2) รางวัลชนะเลิศแปลงใหญ่ต้นแบบของจังหวัดสกลนคร และ (3) รางวัลการประกวดประเภทข้าวหอมมะลิ 2 ปีซ้อน ซึ่งเป็นการประเมินคุณภาพกลุ่มไปในตัว ด้วยความเป็นมืออาชีพ กว่า30 ปี กลุ่มได้ผลตอบรับที่ดีจากศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวสกลนคร เราภูมิใจที่ชาวนาไทยได้ใช้เมล็ดพันธุ์ข้าวคุณภาพดี
