6 ปัจจัยแห่งความสำเร็จ ของโรงเรียนเกษตรกร

6  ปัจจัยแห่งความสำเร็จ ของโรงเรียนเกษตรกร การขับเคลื่อนงานส่งเสริมการเกษตร เพื่อเกษตรกร

เป็นเวลากว่า 3 ทศวรรษ ที่กรมส่งเสริมการเกษตร หน่วยงานในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้ใช้กระบวนการโรงเรียนเกษตรกร (Farmer Field School: FFS) เป็นกลยุทธ์หนึ่งในการส่งเสริมการเกษตร โดยมีเกษตรกรเป็นศูนย์กลางการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันและปฏิบัติด้วยตนเอง เริ่มตั้งแต่การวางแผนสำรวจ วิเคราะห์ ทดลอง และพิสูจน์ทราบ ตั้งแต่เริ่มเพาะปลูกจนถึงเก็บเกี่ยวและหลังการเก็บเกี่ยว จนสามารถขยายผลไปสู่เกษตรกรรายอื่นด้วยกันเอง โดยมีเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรเป็นวิทยากรพี่เลี้ยง (Facilitator) ช่วยอำนวยความสะดวกในการจัดการและกระตุ้นให้เกิดการเรียนรู้ร่วมกันตลอดกระบวนการ

ทั้งนี้ กรมส่งเสริมการเกษตร ได้เริ่มศึกษาทดลองและนำมาปรับใช้ในงานส่งเสริมการเกษตรด้านการจัดการศัตรูข้าว จนได้ผลที่ดี และต่อมาได้นำไปประยุกต์ใช้กับพืชชนิดอื่น ๆ จนประสบความสำเร็จ มาจนถึงปัจจุบัน และในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 นายเข้มแข็ง ยุติธรรมดำรง อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร ได้กำหนดให้มีการจัดตั้งโรงเรียนต้นแบบพืชเศรษฐกิจสำคัญ 7 ชนิด ได้แก่ มันสำปะหลัง ข้าว ดาวเรืองตัดดอก ผัก มะพร้าว ทุเรียน และอะโวคาโด ซึ่งกล่าวได้ว่า โรงเรียนเกษตรกรต้นแบบพืชเศรษฐกิจดังกล่าว ได้ประสบความสำเร็จตามวัตถุประสงค์ และเป้าหมายเป็นอย่างดี อีกทั้งยังสนองตอบต่อการพัฒนาตามนโยบายของรัฐบาล และกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ตามโมเดลเศรษฐกิจใหม่ที่เรียกว่า “โมเดลเศรษฐกิจ BCG” อันเป็นการพัฒนาเศรษฐกิจใน 3 ด้าน คือ เศรษฐกิจชีวภาพ (Bio Economy) เศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) และเศรษฐกิจสีเขียว (Green Economy)

จุดสำคัญที่นำมาสู่ความสำเร็จ คือ การกำหนดรูปแบบการเรียนรู้ ที่สอดคล้องกับความต้องการของเกษตรกรเป็นที่ตั้ง สร้างความแตกต่างในการถ่ายทอดความรู้จากรูปแบบเดิม มาสู่การถ่ายทอดความรู้ในแนวทางใหม่ตามรูปแบบของโรงเรียนเกษตรกร ที่มุ่งเน้น 6 ปัจจัยสำคัญของการนำไปสู่ความสำเร็จที่สนองตอบตรงความต้องการของเกษตรกร

 โดยปัจจัยที่ 1 คือ เน้นการประชุมร่วมวิเคราะห์ปัญหา ความต้องการที่แท้จริง ระหว่างเกษตรกร และเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรที่ทำหน้าที่เป็นวิทยากรพี่เลี้ยง เมื่อได้ความต้องการที่แท้จริง จะนำมาสู่การกำหนดเป็นปฏิทินการปลูกพืช สร้างหลักสูตรการอบรมความรู้ที่สอดคล้องกับการจัดการดูแลพืชในแต่ละช่วง กำหนดช่วงระยะเวลาการเรียนรู้ร่วมกันตลอดฤดูกาลผลิต

Advertisement

ปัจจัยที่ 2 มีทีมวิทยากรพี่เลี้ยงที่มีศักยภาพ โดยเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรที่ได้รับมอบหมาย จะเข้ามาทำหน้าที่อำนวยความสะดวก และกระตุ้นให้เกษตรกรเกิดการคิดวิเคราะห์ และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน ผ่านกระบวนการเรียนรู้ในกิจกรรมต่าง ๆ เช่น กิจกรรมกลุ่มสัมพันธ์ กิจกรรมนำเข้าสู่บทเรียน กิจกรรมเสริมความรู้ตามความต้องการของเกษตรกร เป็นต้น

ปัจจัยที่ 3 เน้นให้เกษตรกรเป็นศูนย์กลางการเรียน โดยโรงเรียนเกษตรกรกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมที่นำมาใช้ในงานส่งเสริมการเกษตรมีเกษตรกรเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ เกษตรกรร่วมกันคิด แก้ไขปัญหา แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และตัดสินใจได้ด้วยตนเองในกระบวนการผลิตทุกขั้นตอน ตั้งแต่เริ่มปลูกจนกระทั่งเก็บเกี่ยวและหลังการเก็บเกี่ยว (Season Long Training)

ปัจจัยที่ 4 เน้นการเรียนรู้ ทดสอบ พิสูจน์ทราบ จากแปลงเรียนรู้ ด้วยกรมส่งเสริมการเกษตร ได้กำหนดการเรียนรู้ ที่จะไม่ใช้การบรรยายในห้องเรียน แต่จะกำหนดให้มีแปลงศึกษาจากการเรียนรู้จริง ที่ประกอบด้วย แปลงเรียนรู้ และแปลงพิสูจน์ทราบ เพื่อเรียนรู้ในข้อสงสัยต่าง ๆ เช่น การศึกษาการใช้เมล็ดพันธุ์เพาะปลูก การป้องกันและควบคุมศัตรูพืช เป็นต้น

ปัจจัยที่ 5 เน้นให้เกิดการประมวลผล และตัดสินใจด้วยตัวเกษตรกรเอง ซึ่งจากการเข้าเรียนในโรงเรียนเกษตรกร ได้เกิดการปรับเปลี่ยนแนวคิดของเกษตรกรอย่างเห็นผลเด่นชัด โดยได้เปลี่ยนเกษตรกรจากการเป็นผู้รับเป็นผู้ยอมรับวิธีการและเทคโนโลยีได้ด้วยตัวเอง ซึ่งถือเป็นอีกจุดเด่นของโรงเรียนเกษตรกร ที่แตกต่างจากการถ่ายทอดความรู้แบบทั่วไป

ปัจจัยที่ 6 เกษตรกรมีการปฏิบัติต่อเนื่อง และขยายผลสู่ชุมชนรอบข้าง เพราะการเข้าเรียนที่โรงเรียนเกษตรกร ได้ทำให้เกษตรกรร่วมกันคิด แก้ไขปัญหา แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และตัดสินใจได้ ด้วยตนเองในกระบวนการผลิตทุกขั้นตอน จึงทำให้เกิดองค์ความรู้ ที่นำมาซึ่งการพัฒนายกระดับการบริหารจัดการในแปลงเกษตรของตนเอง ทำให้ได้ผลผลิตที่ได้คุณภาพ สร้างสินค้าเกษตรฟรีเมี่ยม ดั่งที่เกิดขึ้นในหลายพื้นที่ และที่สำคัญองค์ความรู้จากโรงเรียนเกษตรกร ยังได้ถูกขยายต่อไปยังเพื่อนเกษตรกรที่สนใจอีกด้วย

จาก 6 ปัจจัยหลักข้างต้น จึงส่งผลให้การขับเคลื่อนกระบวนการโรงเรียนเกษตรกรประสบผลตามความมุ่งหวังของกรมส่งเสริมการเกษตร เกิดการพัฒนาการเกษตรอย่างเต็มศักยภาพและยั่งยืนอย่างประจักษ์ชัดเช่นในทุกวันนี้

QR Code
เกาะติดทุกสถานการณ์จาก Line@matichon ได้ที่นี่
Line Image