เครื่องเจนเนอเรเตอร์ หรือที่เรียกกันว่าเครื่องกำเนิดไฟฟ้าหรือเครื่องปั่นไฟ เป็นอุปกรณ์สำคัญของระบบสำรองไฟที่ทำหน้าที่เป็นกระแสไฟฟ้าสำรองและกระแสไฟฟ้าเสริมให้กับการจ่ายไฟหลัก นับเป็นตัวช่วยสำคัญที่โรงงานและอุตสาหกรรมหลายแห่งจำเป็นต้องติดตั้ง เพราะเมื่อเกิดปัญหาเกี่ยวกับไฟฟ้าขึ้นมาย่อมส่งผลกระทบและสร้างความเสียหายเป็นวงกว้าง ดังนั้นเพื่อป้องกันปัญหาและผลกระทบเกี่ยวกับไฟฟ้าเหล่านี้ ทำให้เครื่องเจนเนอเรเตอร์หรือเครื่องกำเนิดไฟฟ้ากลายเป็นระบบสำรองไฟที่นิยมกันอย่างมากในระดับอุตสาหกรรม และวันนี้เราจะพาไปทำความรู้จักกับเครื่องเจนเนอเรเตอร์ ว่ามีหลักการทำงานอย่างไร แต่ละชนิดแตกต่างกันอย่างไร หากจะเลือกใช้ควรพิจารณาจากปัจจัยอะไรบ้าง สำหรับคนที่วางแผนจะติดตั้งเครื่องกำเนิดไฟฟ้า ตามมาดูกันเลย
เครื่องกำเนิดไฟฟ้า หรือเครื่องเจนเนอเรเตอร์ (Generator) คืออะไร ?
เครื่องเจนเนอเรเตอร์ (Generator) เครื่องกำเนิดไฟฟ้า หรือที่ถูกเรียกกันว่าเครื่องปั่นไฟ เป็นอุปกรณ์รูปแบบหนึ่งของระบบสำรองไฟ ทำหน้าที่ผลิตไฟฟ้าโดยใช้หลักการเหนี่ยวนำของแม่เหล็ก จะเปลี่ยนพลังงานกลเป็นพลังงานไฟฟ้า ซึ่งในปัจจุบันเครื่องเจนเนอเรเตอร์เป็นอุปกรณ์ที่อุตสาหกรรมหลายที่นิยมติดตั้ง และมักถูกนำมาใช้สำหรับเป็นแหล่งผลิตไฟฟ้าสำรอง เสริมการจ่ายไฟหลัก สำรองไฟในกรณีไฟดับหรือไฟตก รวมถึงยังถูกนำมาใช้งานในพื้นที่ที่ไฟฟ้าเข้าไม่ถึง เพื่อลดปัญหาความเสียหายภายในอุตสาหกรรม ไม่ทำให้กระบวนการผลิตหยุดชะงัก ในกรณีที่แหล่งจ่ายไฟเกิดขัดข้องนั่นเอง
เครื่องเจนเนอเรเตอร์ ทำงานอย่างไร ?
หลักการทำงานของเครื่องเจนเนเรเตอร์ จะทำงานโดยการเปลี่ยนพลังงานกลเป็นพลังงานไฟฟ้า โดยอาศัยหลักการหมุนสนามแม่เหล็กตัดขดลวด จนเกิดเป็นแรงดันไฟฟ้าเหนี่ยวนำขึ้น (หลักการเหนี่ยวนำแม่เหล็ก ของไมเคิล ฟาราเดย์) และสามารถให้กำเนิดและผลิตไฟฟ้านำมาใช้งานได้ โดยในประเทศไทย เครื่องเจนเนอเรเตอร์มักจะถูกเรียกว่า ‘เครื่องปั่นไฟ’ เพราะนิยมนำมาใช้งานเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้าสำรองและเสริมการจ่ายไฟหลัก เพื่อป้องกันปัญหาในกรณีที่เกิดไฟฟ้าขัดข้อง
เครื่องเจนเนอเรเตอร์ แบ่งออกเป็น 2 ชนิด
- ไดนาโม (Dynamo) ชนิดกระแสตรง
เครื่องเจนเนอเรเตอร์ชนิดกระแสตรง หรือเครื่องไดนาโม (Dynamo) เป็นเครื่องกำเนิดไฟฟ้าชนิดหนึ่งมีรูปร่างคล้ายกับมอเตอร์ ใช้หลักการผลิตไฟฟ้าโดยการเคลื่อนที่ตัดผ่านของขดลวดอาร์เมเจอร์และขดลวดสนามแม่เหล็ก โดยที่ขดลวดอาร์เมเจอร์จะอยู่กับที่ ซึ่งเครื่องเจนเนอเรเตอร์ชนิดกระแสตรงจะแบ่งย่อยออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่ เครื่องกำเนิดไฟฟ้าชนิด Separately Excited ที่กระตุ้นให้เกิดอำนาจแม่เหล็กด้วยแหล่งจ่ายพลังงานไฟฟ้ากระแสตรงจากภายนอก และเครื่องกำเนิดไฟฟ้าชนิด Self Excited เป็นเครื่องที่สามารถสร้างอำนาจแม่เหล็กได้ด้วยตัวเอง โดยเครื่องแบบ Self Excited ก็ยังสามารถแบ่งออกเป็นเครื่องแบบอนุกรม แบบขนาน และแบบผสม
- อัลเตอร์เนเตอร์ (Alternator) ชนิดกระแสสลับ
ส่วนเครื่องเจนเนอเรเตอร์ชนิดกระแสสลับ หรือเครื่องอัลเตอร์เนเตอร์ (Alternator) มีหลักการทำงานคล้ายกับเครื่องไดนาโม แตกต่างกันตรงวิธีการเกิดของพลังงานไฟฟ้า โดยเครื่องอัลเตอร์เนเตอร์ อาศัยขดลวดอาร์เมเจอร์เป็นตัวนำ หมุนตัดสนามที่ขั้วแม่เหล็ก และสนามแม่เหล็กที่ขั้วจะหมุนตัดขดลวดอาร์เมเจอร์อีกที ซึ่งขดลวดอาร์เมเจอร์จะหมุนหรือจะอยู่กับที่ก็ได้ ซึ่งข้อดีของเครื่องเจนเนอเรเตอร์ชนิดกระแสสลับ จะสามารถแปลงแรงดันได้เมื่อใช้หม้อแปลง และเหมาะกับเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ต้องการกำลังไฟสูง เป็นต้น
เลือกใช้เครื่องเจนเนอเรเตอร์ยังไงให้เหมาะสม ?
คำนึงถึงกระแสไฟฟ้าที่ต้องการใช้งาน
เพราะเครื่องเจนเนอเรเตอร์แต่ละประเภทใช้กระแสไฟฟ้าและให้ขนาดของกระแสไฟฟ้าที่แตกต่างกัน ก่อนจะเลือกเครื่องเจนเนอเรเตอร์จึงควรทำการสำรวจก่อนว่าอุตสาหกรรมที่ต้องการติดตั้งมีความจำเป็นในการใช้งานมาก-น้อยแค่ไหน เพื่อที่จะได้เลือกขนาดเครื่องเจนเนอเรเตอร์ได้อย่างเหมาะสมนั่นเอง
- เครื่องเจนเนอเรเตอร์ขนาดเล็ก สำหรับเครื่องกำเนิดไฟฟ้าขนาดเล็กจะมีปริมาณ 1 kVA – 20 kVA มีขนาดกะทัดรัด สามารถพกพาและเคลื่อนย้ายได้ง่าย เหมาะสำหรับการใช้งานภายในครัวเรือน มีทั้งระบบไฟฟ้าแบบเฟสเดียวและแบบ 3 เฟส ใช้ได้กับทั้งน้ำมันดีเซลและเบนซิน
- เครื่องเจนเนอเรเตอร์ขนาดกลาง สำหรับเครื่องกำเนิดไฟฟ้าขนาดกลางจะมีปริมาณ 50 kVA – 2500 kVA เป็นเครื่องปั่นไฟแบบ 3 เฟส มีแรงดันไฟฟ้า 220/380 โวลต์ขึ้นไป เหมาะสำหรับการใช้งานในอุตสาหกรรมตั้งแต่ขนาดเล็กจนถึงขนาดใหญ่ เช่น โรงพยาบาล โรงงาน ธนาคาร และโรงแรม เป็นต้น
- เครื่องเจนเนอเรเตอร์ขนาดใหญ่ สำหรับเครื่องกำเนิดไฟฟ้าขนาดใหญ่จะมีปริมาณ 4,000 kVA ขึ้นไป เหมาะสำหรับใช้งานในอุตสาหกรรมระดับใหญ่มาก เช่น โรงงานเกี่ยวกับพลังงานความร้อนและกังหันแก๊ส โรงผลิตไฟฟ้าต้นกำลัง เพราะสามารถผลิตกระแสไฟฟ้าได้ปริมาณมาก และยังสามารถเชื่อมต่อไปยังภูมิภาคอื่นๆ ได้ด้วย
คำนึงถึงความต้องการของผู้ใช้งาน
นอกจากขนาดของเครื่องเจนเนอเรเตอร์และความจำเป็นในการใช้งานแล้ว รูปแบบของการใช้งานก็เป็นปัจจัยที่ควรคำนึงถึงด้วยเช่นกัน เช่น หากต้องการประหยัดต้นทุนของการผลิตกระแสไฟฟ้านั้น ก็เหมาะกับเครื่องเจนเนอเรเตอร์แบบอินเวอร์เตอร์ หรือเครื่องแบบเบนซิน เพราะมีอัตราการบริโภคน้ำมันต่ำ และเครื่องเจนเนอเรเตอร์แบบโซลาร์เซลล์ เพราะมีต้นทุนพลังงานที่ต่ำและใช้พลังงานจากแสงอาทิตย์ ส่วนการใช้งานที่ต้องการความทนทานและแข็งแรงสูง ก็จะเหมาะกับเครื่องเจนเนอเรเตอร์ประเภทดีเซล เพราะมีความแข็งแรงและสามารถทนต่อกระแสไฟฟ้าแรงสูงได้ เป็นต้น
ในปัจจุบัน เครื่องเจนเนอเรเตอร์หรือเครื่องกำเนิดไฟฟ้า เป็นระบบสำรองไฟฟ้าที่นิยมใช้งานกันอย่างแพร่หลายโดยเฉพาะในระดับอุตสาหกรรม ทั้งขนาดเล็กไปจนถึงขนาดใหญ่ สำหรับธุรกิจใดที่มีความต้องการติดตั้งเครื่องเจนเนอเรเตอร์ที่มีคุณภาพและได้มาตรฐาน สามารถเข้าปรึกษาความต้องการและสเป็กของเครื่องได้ที่ บริษัท สยาม เจนเนอเรเตอร์ จำกัด ติดต่อโทร 091-781-3640 Line ID: siamgenerator9
