เทคโนโลยีที่ได้รับการกล่าวถึงมากที่สุดในขณะนี้คงหนีไม่พ้น Generative AI ซึ่งเป็นเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ประเภทหนึ่งที่มีความสามารถในการสร้างเนื้อหาใหม่ตามคำสั่ง (prompt) ที่ได้รับ แชทบอทที่ใช้เทคโนโลยี Generative AI กำลังได้รับความนิยมอย่างมาก โดยมีความสามารถในการสร้างเนื้อหาที่น่าเชื่อถือและมีคุณภาพสูง ตัวอย่างของแชทบอทชั้นนำ ได้แก่ ChatGPT ของ OpenAI, Gemini ของ Google, Copilot ของ Microsoft, Clude ของ Antrophic, และ Alisa ของ Glory Forever เป็นต้น ถึงแม้ว่าแชทบอทเหล่านี้จะมีความฉลาดในการตอบคำถามที่คล้ายคลึงมนุษย์ แต่ก็ยังมีโอกาสสร้างเนื้อหาที่ไม่ถูกต้องหรือมีข้อผิดพลาดได้เช่นกัน
เนื่องจาก AI แชทบอทส่วนใหญ่ถูกพัฒนามาจากแบบจำลองภาษาขนาดใหญ่ (Large Language Model) ที่พัฒนาด้วยวิธีการที่ซับซ้อนในวิธีการของแต่ละเจ้าที่แตกต่างกันออกไป แต่ถ้าให้อธิบายในภาพรวมแบบจำลองภาษาขนาดใหญ่เหล่นี้จะถูกฝึกฝนด้วยฐานข้อมูลระดับมหาศาล โดยแบบจำลองจะสกัดข้อมูลบางส่วนและจัดเก็บไว้ จากนั้นใช้หลักความน่าจะเป็นและความถี่ในการคาดการณ์หรือเลือกคำตอบที่ตรงกับความต้องการของผู้ใช้ ด้วยวิธีการนี้ทำให้แชทบอทเหล่านี้สามารถตอบคำถามได้หลากหลาย หากมีข้อมูลในฐานข้อมูลหรือในอินเตอร์เน็ตจำนวนมากๆ แชทบอทเหล่านี้สามารถตอบได้ถูกต้องและแม่นยำ เนื่องจากแบบจำลองส่วนใหญ่ใช้ข้อมูลจากอินเตอร์เน็ตในการฝึกฝน ประกอบกับแต่ละแบบจำลองของแชทบอทแต่ละเจ้าก็มีฐานข้อมูลที่ใช้ในการฝึกฝนไม่เท่ากัน ตัวอย่างเช่น ChatGPT แบบฟรี (GPT3.5) มีฐานข้อมูลถึงมกราคม 2022 Claude มีฐานข้อมูลถึงสิงหาคม 2023 เป็นต้น ดังนั้น ในกรณีที่ถามคำถามที่ต้องใช้ข้อมูลเรื่องใหม่ๆ ที่แชทบอทนั้นๆ ไม่มีข้อมูล ทำให้แชทบอทไม่มีข้อมูลจึงไปหยิบข้อมูลที่ใกล้เคียงมาตอบ ซึ่งบ่อยครั้งให้ข้อมูลที่ผิดพลาดหรือไม่ถูกต้องตามความเป็นจริง รวมทั้งในกรณีที่ถามคำถามที่เจาะจงมากๆ เช่น บุคคล สถานที่ เหตุการณ์ต่างๆ ในประวัติศาสตร์ หรือเป็นเรื่องที่มีอยู่ในอินเตอร์เน็ตน้อยๆ หรือไม่มีเลย แชทบอทอาจตอบข้อมูลที่คลาดเคลื่อนหรือผิดพลาดได้เช่นเดียวกัน ปัญหานี้เรียกว่า Hallucination หรือ Confabulation ซึ่งเป็นการสร้างเนื้อหาที่ผิดพลาดหรือเท็จอย่างมั่นใจเพื่อตอบสนองต่อคำสั่งของผู้ใช้ ตัวอย่างการสร้างเนื้อหาที่ผิดพลาด เช่น การขอข้อมูลเรือน้ำดำที่จมที่ไม่ได้เกิดในช่วงสงคราม แชทบอทอาจให้ข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง เช่น ชื่อเรือ เหตุการณ์ วันและเวลาที่ไม่เป็นความจริง นอกจากนี้ การตอบโจทย์คำถามอาจให้คำตอบที่ไม่ถูกต้อง แต่ยังคงมีการให้คำอธิบายแสดงเหตุผลว่าข้อใดถูกและผิด แสดงถึงความมั่นใจในการตอบคำถามอย่างมาก ถึงแม้ว่านักพัฒนาพยายามจะแก้ไขปัญหานี้ ด้วยเทคนิควิธีการต่างๆ เช่น การพัฒนาให้แชทสามารถเชื่อมต่ออินเตอร์เน็ตเพื่อสืบค้นข้อมูลเพิ่มเติมมาประมวลผลร่วมกับแบบจำลองภาษาทำให้มีความถูกต้องและแม่นยำมากยิ่งขึ้น แต่ก็ยังมีโอกาสให้คำตอบที่ผิดพลาดได้อยู่เช่นกัน เนื่องจากหลายๆ ปัจจัย เช่น แหล่งข้อมูลที่สืบค้นมาไม่ถูกต้องหรือล่าสมัย เป็นต้น
ดังนั้น ผู้ใช้งานที่เหมาะสมสำหรับการใช้งาน AI แชทบอทควรจะเป็นผู้มีความเชี่ยวชาญหรือชำนาญในศาสตร์สาขานั้นๆ ที่สามารถตรวจสอบความถูกต้องของคำตอบจากแชทบอทได้เอง เพื่อให้มั่นใจได้ว่าสามารถนำคำตอบไปใช้งานต่อได้อย่างถูกต้อง สำหรับผู้ที่ยังไม่มีความชำนาญ เช่น นักเรียนหรือนักศึกษา ควรระมัดระวังในการใช้งานและปรึกษากับผู้เชี่ยวชาญ เช่น ครู อาจารย์ หรือผู้ที่มีความเชี่ยวชาญ นอกจากนี้ ควรศึกษาคุณสมบัติ ความสามารถ และข้อจำกัดของ AI แชทบอทแต่ละเจ้าเพื่อให้สามารถใช้งานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพและลดความเสี่ยงในการรับข้อมูลที่ผิดพลาด
ผศ.ดร.ธรรณพ อารีพรรค
ผู้อำนวยการศูนย์บริการทางวิชาการ
และอาจารย์ประจำวิทยาลัยนวัตกรรมดิจิทัลเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยรังสิต
