ท่ามกลางหุบเขาที่เขียวขจีของตำบลแม่ตื่น อำเภอแม่ระมาด จังหวัดตาก คลอเคล้าภูมิทัศน์สวยงามดั่งภาพเขียน ภายในฉากลึกแนวไพร ยังมีหมู่บ้านของชาวเขาเผ่ากะเหรี่ยง ชื่อ ‘เลอตอ’ ซึ่งหมายถึงหินขนาดใหญ่ 2 ก้อนซ้อนกันอยู่ ทว่าภายใต้ความอุดมบูรณ์ของธรรมชาติยังคงเต็มไปด้วยความทุรกันดาร ผนวกกับประชาชนมีฐานะยากจน มีรายได้ไม่เพียงพอต่อการดำรงชีพ อีกทั้งยังเป็นแหล่งปลูกฝิ่นเพียงไม่กี่แห่งที่ยังหลงเหลืออยู่ในประเทศไทย
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงตระหนักถึงความยากลำบากและปัญหาของประชาชนในพื้นที่บ้านเลอตอ ทรงเห็นว่าการแก้ไขปัญหาการปลูกฝิ่นด้วยวิธีการตัดต้นฝิ่นนั้นไม่ยั่งยืน จึงได้พระราชทานแนวทางในการพัฒนาอาชีพที่ยั่งยืนให้แก่ประชาชนในพื้นที่ ทรงเน้นการส่งเสริมการปลูกพืชเมืองหนาวและการฟื้นฟูป่าไม้ต้นน้ำลำธาร เพื่อให้ประชาชนมีรายได้ที่มั่นคงและเพียงพอต่อการดำรงชีพ
ด้วยเหตุนี้ มูลนิธิโครงการหลวงจึงได้จัดตั้ง ‘ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงเลอตอ’ ขึ้นในปี 2559 ซึ่งเป็นศูนย์พัฒนาโครงการหลวงลำดับที่ 39 ในพื้นที่ภาคเหนือ นอกจากจะมุ่งแก้ไขปัญหาการปลูกฝิ่นแล้ว ยังเป็นศูนย์การเรียนรู้และการท่องเที่ยวเชิงเกษตรที่สำคัญ ภายในศูนย์มีการปลูกพืช ผัก และไม้ผลเมืองหนาวนานาชนิด ซึ่งได้รับความสนใจจากประชาชนและนักศึกษาเข้ามาเยี่ยมชม ศึกษา และเรียนรู้
นายสมบูรณ์ ธิจันทร์ ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาที่ดินเขต 6
เพื่อสืบสานพระราชปณิธานการพัฒนาที่ดินบนพื้นที่สูงในพื้นที่โครงการหลวง นายสมบูรณ์ ธิจันทร์ ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาที่ดินเขต 6 ได้กล่าวว่า ‘ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงเลอตอ’ ถือเป็นศูนย์พัฒนาโครงการหลวงลำดับสุดท้ายในสมัยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และยังเป็นศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแห่งแรกในสมัยพระบาทสมเด็จ พระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ทรงมีพระราชปณิธานของการสืบสาน รักษา ต่อยอดงานโครงการหลวง
“ในปี 2560 สำนักงานพัฒนาที่ดินเขต 6 กรมพัฒนาที่ดิน ได้มอบหมายให้ศูนย์ปฏิบัติการพัฒนาที่ดินโครงการหลวงเป็นหน่วยงานหลักในการเข้าพัฒนาพื้นที่ เริ่มจากการสำรวจ จำแนกและวางแผนการใช้ที่ดินที่เหมาะสมกับการปลูกพืชชนิดต่างๆ ในพื้นที่โครงการ จนนำมาสู่การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ได้แก่ จัดระบบอนุรักษ์ดินและน้ำ การก่อสร้างระบบส่งน้ำชลประทาน ก่อสร้างเส้นทางลำเลียงภูเขา และส่งเสริมการปลูกหญ้าแฝก การปรับปรุงและฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของดิน ได้แก่ การเก็บตัวอย่างดินในพื้นที่มาวิเคราะห์ รวมถึงการนำผลิตภัณฑ์ของกรมพัฒนาที่ดิน ได้แก่ ปูนโดโลไมท์ พืชปุ๋ยสด รวมทั้งการผลิตปุ๋ยหมัก พด. เพื่อปรับปรุงบำรุงดินในพื้นที่ นอกจากนี้ ยังมีงานเกษตรอินทรีย์ในโรงเรียน และกิจกรรมส่งเสริมการใช้สารอินทรีย์ลดการใช้สารเคมีทางการเกษตร เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ของกรมพัฒนาที่ดินสู่เกษตรกรและสมาชิกโครงการหลวงในพื้นที่” นายสมบูรณ์ กล่าว
นายอรรถพันธ์ ศรีศุภโอฬาร ผู้อำนวยการศูนย์ปฏิบัติการพัฒนาที่ดินโครงการหลวง
ด้าน นายอรรถพันธ์ ศรีศุภโอฬาร ผู้อำนวยการศูนย์ปฏิบัติการพัฒนาที่ดินโครงการหลวง กล่าวถึงผลสำเร็จของการดำเนินงานของศูนย์ปฏิบัติการพัฒนาที่ดินโครงการหลวงเลอตอ โดยระบุว่า ศูนย์ฯ ได้เปลี่ยนพื้นที่ที่เคยเป็นที่ปลูกฝิ่นและไร่เลื่อนลอย ให้กลายเป็นแหล่งปลูกผักและไม้ผล รวมถึงได้ส่งเสริมมาตรการอนุรักษ์ดินและน้ำที่มีประสิทธิภาพให้กับประชาชน เพื่อป้องกันการชะล้างพังทลายของดิน ตลอดจนส่งเสริมการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างต่อเนื่อง ผ่านระบบชลประทาน การกระจายน้ำสู่พื้นที่เพาะปลูก ตลอดจนส่งเสริมจุดสาธิตการปลูกพืชร่วมกับระบบการให้น้ำและการปลูกหญ้าแฝกเพื่อการอนุรักษ์ดินและน้ำแบบขั้นบันได โดยอาศัยความรู้และเทคโนโลยีจากกรมพัฒนาที่ดิน
สำหรับพืชผักและไม้ผลที่ศูนย์ฯ ส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกนั้น มีทั้งผักกาดหอมห่อ ผักกาดขาว คะน้าฮ่องกง และกะหล่ำปลี รวมถึงสตรอว์เบอรี่ เสาวรส และอะโวคาโด โดยศูนย์พัฒนาโครงการหลวงเลอตอ ยังทำหน้าที่เป็นพื้นที่รับซื้อผลผลิตจากเกษตรกร ทำให้เกษตรกรมีรายได้ที่มั่นคงและคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
ตลอดระยะเวลา 7 ปีที่ผ่านมา ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงเลอตอ มีการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ คือ ปัจจุบันไม่พบการปลูกฝิ่นในพื้นที่ดังกล่าว พื้นที่เขาหัวโล้นกลายเป็นพื้นที่สีเขียว ชุมชนพัฒนาสมดุลทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง นอกจากนี้ ยังมีแผนขยายรูปแบบการพัฒนาไปยังพื้นที่ใกล้เคียง โดยส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากที่ดินว่างเปล่า เพื่อให้ชุมชนมีอาชีพและรายได้ที่ยั่งยืน เพื่อสนองพระราชดำริในการสืบสาน รักษา ต่อยอดตามพระราชปณิธานของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 10 ในการพัฒนาการเกษตรบนพื้นที่สูงให้เกิดประโยชน์ได้อย่างยั่งยืน
