หนึ่งในปัญหาที่ถูกสั่งสมมายาวนาน คือ ‘ปัญหาบุคคลไม่มีสถานะทางทะเบียนราษฎร’ ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ต่างๆ ของประเทศ รวมถึงคนไทยที่เข้าไปอาศัยและทำงานในประเทศมาเลเซีย ทว่ายังไม่มีบัตรประจำตัวประชาชน ดังนั้น ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) ในฐานะหน่วยงานของรัฐที่มีภารกิจครอบคลุมพื้นที่ใน 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ จึงอำนวยความสะดวกให้แก่ประชาชนในการมีบัตรประจำตัวประชาชน เพื่อแก้ไขการขาดโอกาสทางสังคม จากการอยู่ในสถานะของการเป็นคนไทยไร้สัญชาติ หรือบุคคลไม่มีสถานะทางทะเบียนราษฎร
พ.ต.อ.ทวี สอดส่อง รมว.กระทรวงยุติธรรม กล่าวว่า ปัญหาบุคคลไม่มีสถานะทางทะเบียนราษฎร ล้วนเกิดจากหลายปัจจัย ทั้งการตกสำรวจของทางราชการ การไม่แจ้งเกิด ความยากจน ความเชื่อเฉพาะถิ่น การถูกทอดทิ้ง รวมถึงการขาดความรู้ความเข้าใจในกระบวนการรับรองสถานะทางทะเบียนราษฎร ตลอดจนขาดเอกสารของทางราชการหรือไร้บุคคลมาเป็นพยาน เพื่อยืนยันสถานภาพสำหรับการขอเพิ่มชื่อบุคคลในทะเบียนบ้านและการออกบัตรประจำตัวประชาชน
เพื่อให้เข้าถึงสิทธิเสรีภาพ และการบริการขั้นพื้นฐานจากรัฐ เทียบเท่าประชาชนที่มีสัญชาติไทย รัฐบาลจึงขับเคลื่อนแก้ไข โดยมี ศอ.บต. บูรณาการดำเนินงาน ร่วมกับ กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย และ สถาบันนิติวิทยาศาสตร์ กระทรวงยุติธรรม รวมถึง สถานกงสุลใหญ่ ณ เมืองโกตาบารู ตลอดจนภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง จัดกิจกรรมการตรวจสารพันธุกรรม (DNA) พร้อมอบรมเพื่อสร้างความเข้าใจแก่ผู้อาศัยในพื้นที่ จ.ยะลา ปัตตานี นราธิวาส สงขลา สตูล และกลุ่มเป้าหมายที่อาศัยอยู่ในประเทศมาเลเซีย
“ขอขอบคุณทุกภาคส่วน โดยเฉพาะ ศอ.บต. ที่เป็นแม่งานในการประสานงาน ซึ่งสถานการณ์ของประเทศไทย มีคนรวมๆ จากกรมการปกครอง ประมาณ 900,000 คน ที่ควรจะได้สัญชาติไทยหรือมีสถานะเป็นคนไทย แต่ต้องรอการตรวจพิสูจน์ จึงเป็นนโยบายของรัฐบาลที่ต้องการคืนสิทธิ์ คืนศักดิ์ศรี ให้กับคนไทย ให้ได้มีสถานะเป็นคนไทยโดยสมบูรณ์” รมว.กระทรวงยุติธรรม กล่าว
พ.ต.ท.วรรณพงษ์ คชรักษ์ เลขาธิการ ศอ.บต. กล่าวเสริมว่า ตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 ศอ.บต. ในฐานะหัวเรือหลัก มุ่งดำเนินการดำเนินการตรวจพิสูจน์สารพันธุกรรม (DNA) ให้คนไทยไร้สัญชาติหรือบุคคลไม่มีสถานะทางทะเบียนราษฎร
เพื่อประกอบการเพิ่มชื่อบุคคลในทะเบียนบ้านและการออกบัตรประจำตัวประชาชน ปัจจุบันดำเนินการแล้วทั้งหมด 2,706 คน แบ่งเป็นในพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ 2,353 คน ในประเทศมาเลเซีย 353 คน โดยครั้งนี้มีคนไทยไร้สัญชาติหรือบุคคลไม่มีสถานะทางทะเบียนราษฎร และผู้ร้องขอมีบัตรประจำตัวประชาชน 309 คน รวมถึงบุคคลอ้างอิง 236 คน รวมทั้งหมดจำนวน 545 คน เข้าร่วม
ขณะเดียวกัน ศอ.บต. ยังได้ขนทัพ 5 หน่วยงานหลัก เปิดให้บริการเชิงรุกแก่ประชาชน ประกอบด้วย การให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การตรวจสุขภาพเบื้องต้น การทำหนังสือเดินทาง การรับจดทะเบียนสูติบัตรและมรณบัตร การรับลงทะเบียนเข้าร่วมโครงการตรวจสารพันธุกรรม DNA การคัดกรองบุคคลที่ไม่มีสถานะทางทะเบียนราษฎร รวมถึงตกหล่นทางทะเบียนราษฎรในประเทศมาเลเซีย
ศอ.บต. และ ภาคีเครือข่าย เดินหน้าขับเคลื่อนให้พี่น้องประชาชนไทยทุกพื้นที่ ที่ไม่เคยได้รับโอกาส ทั้งการได้สัญชาติไทย การได้รับบัตรประชาชน เพื่อเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐานที่กฎหมายกำหนด รวมถึงได้รับสวัสดิการของรัฐทุกชนิดอย่างเท่าเทียม
