การประชุมความร่วมมือด้านนิวเคลียร์ที่สำคัญจัดขึ้น ณ สาธารณรัฐประชาชนจีน คณะผู้แทนจากประเทศไทยนำโดย รศ.ดร.พาสิทธิ์ หล่อธีรพงศ์ เลขาธิการสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) พร้อมด้วยนางสาวพสุภา ชินวรโสภาค อัครราชทูตที่ปรึกษา ฝ่ายอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม ประจำสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงปักกิ่ง ผู้บริหารและข้าราชการ หารือแนวทางความร่วมมือด้านเทคโนโลยีนิวเคลียร์และการกำกับดูแลความปลอดภัยในการใช้ประโยชน์ของเทคโนโลยีนิวเคลียร์ในทางสันติของไทยกับหน่วยงานด้านเทคโนโลยีนิวเคลียร์ของจีน China National Nuclear Coporation Overseas (CNNC) โดยมุ่งประเด็นหลักในการจัดทำร่างความร่วมมือในการใช้ประโยชน์ของเทคโนโลยีนิวเคลียร์ในทางสันติ ระหว่าง China Atomic Energy Authority ; CAEA และกระทรวง อว. ซึ่งสอดรับกับนโยบายที่สำคัญของนางสาวศุภมาส อิศรภักดี รัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. ที่มุ่งเน้นในด้านการวิจัยและนวัตกรรม และ Go Green พอเพียง ความยั่งยืน ความเป็นกลางทางคาร์บอน พลังงานสะอาด เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจชีวภาพ เศรษฐกิจสร้างสรรค์ และเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI)” ครอบคลุมด้านการวิจัยและพัฒนาการใช้ประโยชน์จากพลังงานนิวเคลียร์ และความปลอดภัย ความมั่นคงปลอดภัยทางนิวเคลียร์ การเตรียมความพร้อมกรณีฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรังสี การจัดการกากกัมมันตรังสี การนำเทคโนโลยีนิวเคลียร์ไปใช้ประโยชน์ทางด้านต่าง ๆ ในระหว่างวันที่ 26 – 31 สิงหาคม 2567
นอกจากการประชุมหารือฯ ยังเข้าศึกษาดูงานด้านเทคโนโลยีนิวเคลียร์ของจีน ได้แก่
- ศึกษาดูงานในการออกแบบและก่อสร้างโรงไฟฟ้านิวเคลียร์แบบ HPR1000 ณ กรุงปักกิ่ง ที่มุ่งเน้นกระบวนการด้านการกำกับดูแลความปลอดภัย ซึ่งเป็นภารกิจหลักของ ปส. และมาตรการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง อาทิ การสำรวจสถานที่ก่อตั้ง ด้านกฎหมายและกลไกด้านความปลอดภัยทางด้านวิศวกรรม การวางแผนรองรับภัยพิบัติและสภาพแวดล้อมโดยรอบสถานที่ก่อตั้ง รวมถึงการสร้างการรับรู้ของประชาชนก่อนการก่อสร้างโรงไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร์ โดย HPR1000 เป็นเทคโนโลยีต้นแบบของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ของจีนที่ออกแบบโดยบริษัท China Nuclear Power Engineering (CNPE) ที่มีมาตรการดูแลความปลอดภัยเป็นไปตามมาตรฐานสากล
- ศึกษาดูงานหน่วยงานด้านวิจัยและพัฒนาโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก (Small Modula Reactors: SMRs) ในการผลิตกระแสไฟฟ้า โดยเข้าชมเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ในรูปแบบต่าง ๆ ของหน่วยงาน China institute of Atomic Energy ; CIAE รวมทั้งเข้าชมโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ SMR ณ บริษัท Hainan Nuclear Power ณ มณฑลไหหนาน โดยมุ่งเน้นไปที่เครื่องปฏิกรณ์โมดูลาร์ขนาดเล็ก (ACP100) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีนิวเคลียร์ นวัตกรรมรุ่นที่ 3 ที่พัฒนาขึ้นโดย CNNC โดยมีจุดเด่นคือความปลอดภัยสูง ใช้เวลาในการก่อสร้างสั้น มีความสามารถในการแข่งขันทางเศรษฐกิจ และมีความยืดหยุ่นในการใช้งาน ACP100 โดยสามารถตอบสนองความต้องการที่หลากหลายสำหรับการผลิตไฟฟ้า ซึ่งสอดรับกับนโยบายโมเดลเศรษฐกิจ BCG เน้นการใช้เทคโนโลยีสีเขียว สู่สังคมคาร์บอนต่ำ
- ศึกษาดูงาน Nuclear Power Institute of China (NPIC) ณ เมืองเฉิงตู มณฑลเสฉวน ซึ่ง NPIC เป็นหน่วยงานที่ออกแบบเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็กแห่งแรกของจีน ที่มีระบบความปลอดภัยทั้งทางตรงและอ้อม รวมทั้งมาตรการด้านการกำกับดูแลความปลอดภัยของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก
- เดินทางเยี่ยมชมเครื่อง Tokamak ของสถาบันฟิสิกส์แห่งภูมิภาคตะวันตกเฉียงใต้ แห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน (Southwest Institute of Physics: SWIP) ซึ่งเป็นหน่วยงานวิจัยและพัฒนาด้านเทคโนโลยีนิวเคลียร์ฟิวชัน เพื่อการผลิตพลังงานไฟฟ้าในอนาคต โดยการศึกษาดูงานทำให้ทราบถึงหลักการทำงานของเครื่อง Tokamak เป้าหมายของการนำเอาเทคโนโลยีนิวเคลียร์ฟิวชันเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้าของประเทศจีน รวมถึงมาตรการด้านความปลอดภัย และความท้าทายของกฎหมายและการกำกับดูแลของเทคโนโลยีนิวเคลียร์ฟิวชันในอนาคต
การเยือนจีนในครั้งนี้ ถือเป็นการส่งเสริมความสัมพันธ์ระหว่างทั้งสองประเทศ รวมถึงกระชับความร่วมมือทวิภาคีในด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ให้มีความเข้มแข็งยิ่งขึ้นต่อไปในอนาคต ซึ่งการประชุมหารือและการศึกษาดูงานดังกล่าว ปส. ได้รับการสนับสนุนจากทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA)
