เป็นภาพที่ชินตา หากเมื่อใดที่เกิดสาธารณภัยขึ้น ไม่ว่าจะส่วนไหนของประเทศไทย จะเห็น “หน่วยงานกองทัพ” เข้าถึงพื้นที่ เพื่อช่วยเหลือพี่น้องประชาชนอยู่เสมอ
ซึ่งก็มีนักวิชาการบางท่านกล่าวว่า การที่ทหารเข้าไปช่วยเหลือในการบรรเทาสาธารณภัยนั้น เป็นการแทรกแซงสังคม, เพิ่มอำนาจให้กองทัพ หรือแม้กระทั่งเป็นการแย่งงบประมาณ จากหน่วยงานพลเรือนที่มีหน้าที่เกี่ยวข้องโดยตรงจริงๆ แล้ว แผนงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของไทยเรานั้น เน้นการบูรณาการขีดความสามารถของทุกหน่วยงาน เข้ามาเพื่อช่วยเหลือผู้เดือดร้อนได้อย่างรวดเร็ว ทั่วถึง และทันต่อเหตุการณ์
(ตาม ยุทธศาสตร์ที่ 4 การจัดการภาวะฉุกเฉินแบบบูรณาการ แผนป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ พ.ศ. 2564-2570)อธิบายง่ายๆ คือเอา “จุดแข็ง” ที่มีของแต่ละหน่วยงานมาใช้ร่วมกัน เพื่อให้เกิดประโยชน์อย่างสูงสุด
“จุดแข็งของกองทัพ” คือ กำลังพลมีความพร้อมทั้งร่างกายและจิตใจ มีขีดความสามารถในการเข้าถึงภูมิประเทศที่ยากลำบาก เนื่องจากต้องมีการเตรียมกำลัง เพื่อป้องกันประเทศอยู่ตลอดเวลา สามารถระดมกำลังได้รวดเร็ว
โดยในแผนป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยในแต่ละระดับนั้น จะมีการระบุความรับผิดชอบของแต่ละหน่วยงานอยู่แล้ว หน่วยงานต่างๆ ต้องเตรียมความพร้อมของตนเองทำให้เมื่อได้รับการร้องขอจากฝ่ายปกครอง กองทัพ จึงสามารถส่งกำลังพลออกไปช่วยเหลือพี่น้องประชาชนได้อย่างรวดเร็ว ทั่วถึง และทันต่อเหตุการณ์
ดังนั้น การบูรณาการขีดความสามารถร่วมกันนี้ ตรงกับหลักการปฏิบัติการร่วม (Joint Operation) คือหลักการ Economy of Force หรือ “การใช้ทรัพยากรอย่างชาญฉลาด”หมายถึงการใช้ทรัพยากรของหน่วยงานต่างๆที่มีอยู่แล้ว เข้ามาบูรณาการร่วมกัน โดยไม่ต้องสิ้นเปลืองงบประมาณจัดหาเพิ่มเติม ตัวอย่างเช่น หน่วยทหารมีรถวางสะพาน เพื่อใช้ในการปฏิบัติการยุทธ์ข้ามลำน้ำ สำหรับการป้องกันประเทศ ในยามปกติ ที่ไม่ได้มีภาวะสงคราม หรือหน่วยบินของทหารบกที่มีอากาศยานสมรรถนะสูง เช่น Mi17
หากเกิดเหตุสาธารณภัยที่ทำให้สะพานขาด พี่น้องประชาชนเดือดร้อน ก็สามารถนำรถวางสะพานนี้ ไปสร้างสะพานชั่วคราวบรรเทาทุกข์ให้กับพี่น้องประชาชนได้ รวมทั้งการใช้เฮลิคอปเตอร์ Mi17 บินเข้าไปส่งอาหาร รับผู้เจ็บป่วย ในพื้นที่น้ำท่วมที่ยากต่อการเข้าถึง
ดังนั้น การที่หน่วยงานกองทัพเข้าไปช่วยเหลือประชาชน จึงไม่ใช่การแทรกแซงสังคม หรือเพิ่มอำนาจให้กับกองทัพแต่อย่างใด หากแต่เป็นการผนึกกำลังร่วมกันทุกภาคส่วน เพื่อให้พี่น้องประชาชนได้รับผลประโยชน์สูงสุดต่างหาก
