โครงการ Media Alert หน่วยศึกษาวิเคราะห์สื่อทั้งในเชิงให้ความรู้และเชิงเฝ้าระวัง เพียงไม่กี่แห่งของไทยที่ยังมีการติดตามการทำหน้าที่ของสื่อมวลชน รวมถึงสถานการณ์สื่อ และการสื่อสารของสังคมอย่างต่อเนื่อง
Media Alert เป็นโครงการภายใต้แผนการทำงานของฝ่ายนโยบาย ยุทธศาสตร์ และวิจัย สำนักงานกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ทำหน้าที่เป็นหน่วยงานวิชาการเชิงรุกในการติดตามสถานการณ์สื่อและสังคม และส่งเสริมและพัฒนาทักษะการรู้เท่าทันสื่อให้กับสังคม ด้วยวิธีการศึกษาวิจัยตามหลักวิชาการ ทั้งการสำรวจ วิเคราะห์ และสังเคราะห์เนื้อหาสื่อ เพื่อสะท้อนการทำงานของผู้ผลิตสื่อ และพฤติกรรมการใช้สื่อของสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปในแพลตฟอร์มต่าง ๆ ทั้งประเด็นที่เป็นความสนใจของสังคมปัจจุบัน และในลักษณะเชิงรุกตามประเด็นที่สอดคล้องกับภารกิจของกองทุนฯ โดยมีกลุ่มเป้าหมายที่สำคัญ ได้แก่ 1) กลุ่มนักวิชาการสื่อ 2) กลุ่มนักวิชาชีพสื่อ 3) หน่วยงานภาครัฐด้านสื่อสารมวลชน 4) กลุ่ม NGO ด้านสื่อสารมวลชน 5) นิสิต/นักศึกษาด้านสื่อสารมวลชน 6) บุคคลทั่วไปที่มีความสนใจในประเด็นด้านสื่อ
โครงการ Media Alert ถือเป็นหน่วยศึกษาวิเคราะห์สื่อทั้งในเชิงให้ความรู้และเชิงเฝ้าระวัง (Media Watchdog/ Media Monitoring) เพียงไม่กี่แห่งของไทยที่ยังมีการติดตามการทำหน้าที่ของสื่อมวลชน รวมถึงสถานการณ์สื่อ และการสื่อสารของสังคมอย่างต่อเนื่อง ผ่านการนำเสนอผลการศึกษาในรูปแบบที่หลากหลาย ทั้งรายงาน บทความเชิงวิชาการ รวมถึงชิ้นงานสื่อในลักษณะอื่นๆ เช่น การขยายผลผ่านเวทีสัมมนาวิชาการ เพื่อสื่อสารกับกลุ่มเป้าหมายและสาธารณะ โดยมุ่งหวังให้เกิดการพัฒนาศักยภาพของสื่อ ผู้บริโภคสื่อ และสังคม รวมถึงการเปลี่ยนแปลงเชิงนโยบาย ทั้งในแง่การกำกับดูแล และการส่งเสริมการพัฒนาสื่อที่ปลอดภัยและสร้างสรรค์
Media Alert ยังได้สื่อสารข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับสถานการณ์สื่อ จากแหล่งข้อมูลต่าง ๆ รวมทั้งผลงานในรูปแบบบทวิเคราะห์ ผลการศึกษา ฯลฯ เผยแพร่ผ่านแฟนเพจเฟซบุ๊ก Media Alert ซึ่งปัจจุบันมียอดการเข้าถึงเพจ (1 ม.ค. 67- 25 ธ.ค. 67) 1,545,875 ครั้ง ผู้กดถูกใจเพจ 1,684 คน ผู้ติตามเพจ 2,305 คน (ข้อมูล ณ วันที่ 25 ธ.ค. 2567)
ตัวอย่างผลงานที่สำคัญ ได้แก่
ผลการศึกษา เช่น
“เมื่อรายการเด็กหายไปจากหน้าจอโทรทัศน์ !!! สังคมควรทำอย่างไร ?: สำรวจผังรายการทีวีดิจิทัล ปี 67” ซึ่งพบว่า ไม่พบรายการที่ระบุประเภท ป และ ด ในทีวีดิจิทัล แต่พบรายการที่เข้าข่ายรายการสำหรับเด็ก โดยรวมทุกช่อง 5,668 นาที/สัปดาห์ หรือคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 2.68 ต่อสัปดาห์ สะท้อนให้เห็นว่า ในภาพรวม ทีวีดิจิทัลไทยยังไม่ให้ความสำคัญกับรายการที่มีเนื้อหาสำหรับเด็กเท่าที่ควร อีกทั้งยังสะท้อนปัญหาเชิงเศรษฐกิจ นโยบายของหน่วยงานกำกับดูแลในการส่งเสริมรายการโทรทัศน์สำหรับเด็กในทีวีดิจิทัล ตลอดจนภูมิทัศน์สื่อที่เปลี่ยนแปลง
“สำรวจการจัดระดับความเหมาะสมและการขึ้นคำเตือนในทีวีดิจิทัล Netflix และ Prime Video : พบการจัดเรตต่างกันของละครที่ออกอากาศข้ามแพลตฟอร์ม” ที่พบความแตกต่างในการจัดระดับความเหมาะสมและการขึ้นคำเตือนของรายการใน ทีวีดิจิทัล กับ Netflix และ Prime Video อีกทั้งยังพบว่ามีละครถึง 4 เรื่อง ที่ออกอากาศทั้งในทีวีดิจิทัล และระบบ OTT ที่จัดระดับความความเหมาะสมแตกต่างกัน แม้มีเนื้อหาไม่แตกต่าง สะท้อนให้เห็นมาตรฐานหรือกระบวนการจัดเรตที่ต่างกันของหน่วยงานกำกับดูแลทีวีดิจิทัล และ OTT
บทความ เช่น
“หรือ “สำนักข่าว” จะไม่จำเป็นอีกต่อไป? เมื่อ “อินฟลูเอนเซอร์” เสียงดังกว่า ซึ่งเป็นการสำรวจบทบาทหรืออิทธิพลในการ set agenda หรือการกำหนดหัวข้อสนทนาในสังคมของสำนักข่าว -โดยเฉพาะบนโลกออนไลน์- ว่ามีลดน้อยถอยลงไปหรือไม่ และหากสถานการณ์เป็นไปดังคำถามข้างต้นจริง องค์กรที่มีอาชีพในการผลิตข้อมูลข่าวสารถ่ายทอดให้สาธารณชน อย่างสำนักข่าว จะดำรงอยู่ต่อไปอย่างไร ทั้งในด้านความสำคัญเชิงวิชาชีพและในด้านการอยู่รอดทางธุรกิจ
https://www.facebook.com/share/p/12G42rP4wH4/
สื่อวิดิทัศน์เชิงวิชาการ เช่น
“มองต่างวัย” ที่มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับการพูดคุยถกเถียงกันในโลกออนไลน์ประเด็นการใช้จ่ายของกลุ่มคน Gen Y ที่กลุ่มคน Baby Boomer มองว่าการใช้จ่ายเพื่อเที่ยว กินอาหารหรู โดยถูกมองว่าเป็นการกระทำเพื่อถ่ายรูปและเผยแพร่ลงโซเชียลมีเดีย
https://www.facebook.com/toolmorrow/videos/250927877328378
“สื่อ? สังคม? ใครเปลี่ยนก่อน ที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับการเสียชีวิตของดาราชื่อดัง คุณแตงโม นิดา ที่ได้รับความสนใจจากสื่อมวลชนทั่วประเทศ ทำให้เกิดเหตุการณ์การวิพากษณ์วิจารณ์การทำงานของสื่อมวลชนในการนำเสนอข่าวที่เกี่ยวข้องกับผู้เสียชีวิตว่าผิดหลักจรรยาบรรณของสื่อที่ดีหรือไม่”
https://www.facebook.com/toolmorrow/videos/1283297222272579
“โลกสวยไม่ผิด” ที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับคอนเทนต์ที่ถูกเผยแพร่ในสื่อโซเชียลมีเดียซึ่งส่วนใหญ่เป็นภาพที่ผู้คนให้ความช่วยเหลือกัน หรือช่วยเหลือสัตว์ต่าง ๆ ที่ผู้คนบางกลุ่มมองว่าเป็นภาพเชิงบวกที่เห็นแล้วรู้สึกดี แต่เมื่อมองลึกเข้าไปกลับพบว่า เรื่องราวดี ๆ เหล่านั้นเกิดจากความบกพร่องของโครงการการบริหารจัดการที่เป็นต้นตอของปัญหา
https://www.facebook.com/toolmorrow/videos/736278004913435
งานสัมมนาวิชาการ เช่น
“ทำอย่างไร? การสื่อสารออนไลน์จึงมีบทบาทในการขับเคลื่อนทางสังคม” เมื่อวันที่ 28 มีนาคม 2567 ซึ่งเป็นการสรุปภาพรวมของการสื่อสารในสังคมออนไลน์ ตลอดปี 2566 จากความร่วมมือกับ Wisesight ตลอดจนนักวิชาการ และนักวิชาชีพสื่อ เพื่อการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และการขยายผลสู่แนวทางการผลักดันเชิงนโยบาย ในการใช้สื่อออนไลน์เพื่อการสื่อสาร และขับเคลื่อนทางสังคม
https://www.facebook.com/MediaAlertThailand/videos/1438879426833590
https://www.facebook.com/MediaAlertThailand/videos/1063566121406570
จากการดำเนินงานตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา Media Alert โดย กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ มุ่งหวังเป็นอย่างยิ่งว่า จะสามารถเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญ ที่ช่วยสร้างเสริมวัฒนธรรมการคิดวิเคราะห์ในการสื่อสาร การเปิดรับ และการใช้สื่อ เป็นภาคีเคียงข้างสื่อและสังคม เพื่อส่งเสริมนิเวศสื่อที่ปลอดภัยและสร้างสรรค์ ได้อย่างมั่นคง และยั่งยืนต่อไปในอนาคต
