การแข่งขันวัวลาน ถือเป็นอีกหนึ่งประเพณีที่มีความเก่าแก่อยู่คู่กับพื้นที่จังหวัดราชบุรี เพชรบุรี กาญจนบุรี ประจวบคีรีขันธ์ และนครปฐม มาอย่างยาวนาน โดยเป็นการละเล่นประจำท้องถิ่นที่มีเอกลักษณ์ ทั้งยังช่วยยกระดับรายได้ให้กับเกษตรกรผู้เลี้ยงวัวพันธุ์ไทยพื้นเมือง ตลอดจนช่วยอนุรักษ์สืบสานประเพณีท้องถิ่นอันดีงาม เพื่อก่อให้เกิดความรัก-ความสามัคคีในหมู่คณะ รวมถึงสามารถต่อยอดสู่การท่องเที่ยวในอนาคต พร้อมขับเคลื่อนการสร้างเศรษฐกิจชุมชนเข้มแข็ง-ยั่งยืน
ขณะเดียวกัน เพื่อให้การละเล่นวัวลานเป็นไปด้วยความเรียบร้อย รัฐบาลจึงดำเนินนโยบายปรับปรุงเวลาการละเล่นวัวลานให้สอดคล้องกับประเพณีท้องถิ่น โดยราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่กฎกระทรวง ฉบับที่ 46 ให้การแข่งขันวัวลานสามารถเล่นได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย ซึ่งอนุญาตให้เล่นได้ในเวลากลางคืน ตั้งแต่เวลา 18.00 น. ถึง 06.00 น. ของวันรุ่งขึ้น มีผลบังคับใช้ตามกฎหมายตั้งแต่วันที่ 11 ตุลาคม 2567 ที่ผ่านมา
นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.มหาดไทย ในฐานะผู้ผลักดัน-สนับสนุนการจัดกิจกรรมกีฬาท้องถิ่น เพื่อส่งเสริมและรักษามรดกทางวัฒนธรรมของภาคตะวันตก ได้เป็นประธานเปิดมหกรรมกีฬาวัวลานภาคตะวันตก ครั้งที่ 1 ณ ตลาดกลางปลาสวยงามและสัตว์เลี้ยง (ฟิชวิลเลจ) อ.บ้านโป่ง จ.ราชบุรี พร้อมกล่าวในพิธีเปิดว่า มหกรรมกีฬาวัวลานภาคตะวันตกในวันนี้ นับเป็นการจัดงานครั้งแรก หลังจากกฎกระทรวง ฉบับที่ 46 (พ.ศ. 2567) ออกตามความในพระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 ได้ประกาศใช้ ซึ่งตนมีความภาคภูมิใจอย่างยิ่งที่ได้มีส่วนในการผลักดันแก้ไขกฎกระทรวงฯ ดังกล่าว และนับเป็นครั้งแรกในรอบ 32 ปี ที่กีฬาวัวลานกลับมาจัดแข่งขันเวลากลางคืนได้อีกครั้ง
โดยการผลักดันให้กีฬาวัวลานกลับมาจัดแข่งขันในเวลากลางคืนได้นั้น มีจุดเริ่มต้นจากการที่ นายณภินทร ศรีสรรพางค์ รมช.พาณิชย์ ซึ่งเป็นชาวราชบุรี ได้นำเรื่องนี้มาหารือกับตน ซึ่งเดิมมองว่าเป็นเรื่องที่ท้าทาย เนื่องจากต้องมีการปรับเปลี่ยนกฎเกณฑ์ต่างๆ มากมาย ต้องมีการนำเรื่องเข้าสู่การพิจารณาของคณะรัฐมนตรี (ครม.) แต่ด้วยความร่วมมือร่วมใจ รวมถึงการสนับสนุนจากทุกภาคส่วน ทำให้ ครม. เห็นชอบและอนุมัติให้มีการแก้ไขกฎหมายในที่สุด
นายอนุทิน เผยอีกว่า ลานวัวลานแห่งนี้เป็นลานแข่งขันกีฬาเพื่อให้ประชาชนทั้ง 5 จังหวัดภาคตะวันตก ได้รับความสนุกสนาน สร้างความบันเทิง ทั้งยังทำให้ผู้คนจากทั่วประเทศมาชม มาเชียร์ มาลุ้น เพื่อให้เกิดความบันเทิง ที่สำคัญต้องไม่ใช่บ่อนการพนัน ดังนั้น ขอให้ทุกคนช่วยกันรักษาขนบธรรมเนียมประเพณี และร่วมมือรักษากฎกติกาอย่างเคร่งครัด ทั้งการห้ามพกพาอาวุธในการเดินทางมาร่วมแข่งขัน เพราะหากเกิดเหตุการณ์ร้ายแรงขึ้น สิ่งที่พยายามสร้างมาอย่างยาวนานอาจถูกยกเลิก และอาจไม่มีโอกาสให้กลับมาจัดแข่งขันได้อีก
“กีฬาทุกประเภทต้องมีน้ำใจนักกีฬา แพ้ชนะเป็นเรื่องธรรมดา เราต้องรักษาความสวยงามของการแข่งขันกีฬาวัวลานให้อยู่อย่างยาวนาน ให้เป็นประเพณี เป็นซอฟต์ พาวเวอร์ เป็นสิ่งที่ทำให้เราได้มีความรื่นเริง ผ่อนคลายความเครียดจากการทำงาน มาพบปะญาติมิตร พบปะเพื่อนฝูง มาเชียร์กีฬา ถ้าทำเช่นนี้ได้กีฬาอื่นๆ ก็จะได้เปิดเรื่อยๆ ซึ่งกีฬาจำนวนมากถูกปิดเพราะคนชม คนเชียร์ เพราะอารมณ์ของคน ไม่ใช่เพราะกีฬา ขอให้พวกเราทุกคนได้ร่วมภาคภูมิใจแ ละทำให้วัฒนธรรมพื้นบ้านการแข่งขันกีฬาเวลานี้ยังคงอยู่คู่กับพวกเราชาว 5 จังหวัดภาคตะวันตกและชาวไทย” นายอนุทินกล่าว
ขณะที่ นายนภินทร ศรีสรรพางค์ รมช.พาณิชย์ กล่าวว่า ขอขอบคุณรองนายกรัฐมนตรี และ รมว.มหาดไทย ที่เข้าใจวิถีชีวิตเกษตรกร รวมถึงประเพณีท้องถิ่นที่เล่นสืบเนื่องต่อกันมาเป็นเวลาช้านาน แต่ต้องยุติลงเมื่อปี 2535 เพราะกฎกระทรวงมหาดไทยกำหนดให้กีฬาทรมานสัตว์ต้องเล่นเวลากลางวัน ซึ่งไม่สอดคล้องกับวิถีชีวิตประเพณีวัฒนธรรม เพราะกีฬาวัวลานเป็นการเล่นในเวลากลางคืน ซึ่งกฎกระทรวงฯ ฉบับล่าสุด ที่อนุญาตให้เล่นตั้งแต่เวลา 18.00-06.00 น. ของวันรุ่งขึ้นนั้น ทำให้ทุกภาคส่วนผ่อนคลายลง
ทั้งนี้ เพื่อให้การเล่นประเพณีโบราณไปสู่การสร้างอาชีพ สร้างรายได้ให้กับเกษตรกรผู้เลี้ยงวัวไทยพื้นเมืองในจังหวัดราชบุรี เพชรบุรี กาญจนบุรี ประจวบคีรีขันธ์ และนครปฐม เพิ่มมากขึ้น จึงผสานผู้แทนทาง 5 จังหวัดจากภาคตะวันตก ก่อตั้ง ‘สมาคมอนุรักษ์พัฒนาพันธุ์โคพื้นเมืองภาคตะวันตก’ โดยมีเป้าประสงค์หลักเพื่อพัฒนาอาชีพ ยกระดับรายได้ของพี่น้องเกษตรกรผู้เลี้ยงวัวไทยพื้นเมือง พร้อมส่งเสริมประเพณีวัฒนธรรมท้องถิ่นให้เป็นการละเล่นพื้นเมืองที่ถูกต้อง ต่อยอดสู่การส่งเสริมการท่องเที่ยวต่อไป
“สมาคมฯ ได้ก่อสร้างสนามกีฬาวัวลานตามมาตรฐานที่กระทรวงมหาดไทยกำหนดขึ้น โดยมีรั้วรอบขอบชิด กำหนดประตูทางเข้าออก มีการตรวจคัดกรองการพกพาอาวุธ ยาเสพติด การห้ามดื่มและจำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในพื้นที่ รวมถึงมาตรการอื่น ๆ ที่ กระทรวงมหาดไทยกำหนด” รมช.พาณิชย์ กล่าว
ด้าน นายเกียรติศักดิ์ ตรงศิริ ผู้ว่าราชการจังหวัดราชบุรี ทิ้งท้ายว่า เพื่อให้การละเล่นเป็นไปด้วยความเรียบร้อยทางจังหวัดได้กำหนดมาตรการต่างๆ เพื่อป้องกันในเรื่องปัญหาอาชญากรรม ปัญหายาเสพติด การมั่วสุมของเยาวชน รวมถึงป้องกันอุบัติเหตุทางท้องถนนในช่วงเวลากลางคืน เพื่อให้สามารถจัดการดูแลการละเล่นให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย และเป็นไปตามนโยบายรัฐบาล
