พลาดไม่ได้ ด้วยประการทั้งปวง
ช้างกับฟองน้ำ กลับมาอีกครั้ง
เพื่อรำลึก 80 ปี บรูซ แกสตัน
ช้าง เป็นหนังเงียบที่ถ่ายทำในประเทศไทยเป็นเรื่องแรก
ฟองน้ำ ประพันธ์เพลงบรรเลงใหม่ ทั้งดนตรีไทยสากลล้อกันไป
ผลงานชิ้นสำคัญของบรูซ แกสตันและวงฟองน้ำ
บรูซ แกสตัน เคยให้สัมภาษณ์เมื่อคราวจัด มหรสพดนตรีช้าง (ช้างช่วยเปียโน) ที่โรงละครแห่งชาติ พ.ศ.2533 ถึงแนวคิดในการทำเพลงประกอบหนังเงียบช้างว่า
“สมัยก่อนเวลาฉายหนัง เห็นแต่ภาพบนจอ มีแต่เสียงเครื่องฉายหนังดัง ครึ่กๆๆ มันเหมือนดูผี ทำให้คนดูกลัว เลยมีการนำดนตรีมาบรรเทาเพื่อบรรเทาความกลัว เพราะดนตรีจะทำให้จิตใจผูชมสงบ นี่คือบทบาทแรกของดนตรีประกอบหนัง
แต่ฟองน้ำจะไม่ทำแบบนั้น (แบบซาวด์ออนฟิล์มในหนังยุคปัจจุบัน) เราจะกลับไปยึดปรัชญาของดนตรีประกอบหนังเงียบแบบเก่า ดนตรีและหนังจะขนานกัน คนละบทบาท ดนตรีของฟองน้ำจะมีเอกลักษณ์ของตนเอง แยกออกต่างหากจากหนัง เพราะฉะนั้น บางทีดนตรีของเราจะหยุดไป หายไป ปล่อยให้ผู้ชมเห็นภาพคนกำลังพูดกัน ทำให้เรานึกขึ้นได้ว่า นี่ไง ผี!
เมื่อเราทิ้งช่วงที่ไม่มีเสียง ความเงียบที่อยู่ในหนังก็จะโผล่ออกมา ดัง มากกกกกก..เมื่อความเงียบส่งเสียงดังออกมา มันจะทำให้ไม่หลวไปมายาการที่เรากำลังเห็นอยู่บนจอ จะเตือนเราว่า นี่คือีผีที่เรายังคองมองเห็นอยู่…”
(สูจิบัตรมหรสพดนตรีช้าง พ.ศ.2533)
ภาพยนตร์เรื่องช้าง Chang เป็นเรื่องราวความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ สัตว์ป่า และธรรมชาติ ผ่านภาพที่สะท้อนการดำรงอยู่ การต่อสู้ และความเชื่ออย่างลึกซึ้งในบริบทเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ถ่ายทำในป่าสยามโดย เมเรียน ซี. คูเปอร์ และเออร์เนสต์ บี. โชดแซก (เริ่มถ่ายทำในปี พ.ศ. 2468 และฉายในปี พ.ศ. 2470)
หลายสิบปีให้หลัง บรูซ แกสตัน นักดนตรีชาวอเมริกันผู้หลงรักดนตรีไทย ร่วมกับวงฟองน้ำที่เขาก่อตั้งขึ้น ได้ร่วมกันตีความภาพยนตร์เรื่องนี้ใหม่ด้วยการนำเครื่องดนตรีไทยมาผสมกับเสียงจากโลกดิจิทัล ชุบชีวิตความเงียบในภาพยนตร์ให้กลายเป็นเสียงใหม่ที่ลึกซึ้งชวนฟัง
รำลึกถึงภาพยนตร์เงียบชิ้นสำคัญในประวัติศาสตร์ และไหว้ครูบรูซ แกสตันและวงฟองน้ำยุคบุกเบิก ผู้ซึ่งสร้างสะพานเชื่อมระหว่างอดีตกับปัจจุบัน ระหว่างดนตรีไทยมรดกกับโลกสมัยใหม่ในพื้นที่ที่ “ขนบ” กับ “การทดลอง” ระหว่าง “เสียงดั้งเดิม” กับ “เสียงใหม่” และย้ำเตือนเราว่า แม้ในความเงียบ ก็ยังมีเสียงบางเสียงที่รอให้เราฟังอย่างตั้งใจ
ภาพยนตร์เงียบเรื่องช้าง ดนตรีสดโดย วงฟองน้ำ
วันเสาร์ที่ 7 มีนาคม 2569 เวลา 18.00 น.
เป็นส่วนหนึ่งของงาน “The Octave Zero: 80 ปี บรูซ แกสตัน
ท่วงทำนองแห่งฟองน้ำ”
วันที่ 5-15 มีนาคม 2569
ณ ห้องสตูดิโอ ชั้น 4
หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร แยกปทุมวัน
ฟรี ไม่เสียค่าใช้จ่าย (อ่านกำหนดการอื่นๆเนื่องในวาระ 80 ปี บรูซ แกสตัน เปิดกำหนดการ 80 ปี บรูซ แกสตัน 5-15 มี.ค.นี้ ฟรี ทุกรายการ ณ หอศิลป์กรุงเทพฯ)
