นักวิจัยกำลังทำการทดลอง (ภาพ: People’s Daily)
ในหุบเขาแม่น้ำลาซาช่วงฤดูร้อน ลมเย็นพัดกลิ่นพืชพรรณผ่านหมู่บ้านซางต๋า บนพื้นที่สูงราว 3,650 เมตรเหนือระดับน้ำทะเล ที่สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์ป่าไม้เขตปกครองตนเองทิเบต (ซีจ้าง) ทางตะวันตกเฉียงใต้ของจีน แปลงเพาะชำเต็มไปด้วยกล้าไม้สีเขียวอ่อนที่กำลังเจริญเติบโต
นักวิจัย หวัง อวี้ถิง ก้มลงลูบกล้าไม้เล็กที่ยังสูงไม่ถึง 5 เซนติเมตร “นี่คือต้นจูนิเปอร์ทิเบต (Tibetan Juniper) ปลูกตั้งแต่ปี 2024” เธอกล่าว พร้อมย้ำว่านี่คือผลลัพธ์จากความพยายามหลายปี “หลายคนคิดว่าการปลูกต้นไม้ก็แค่ขุดหลุมปลูกแล้วก็จบ แต่ในทิเบตมันยากมาก”
สภาพอากาศหนาวจัด ออกซิเจนต่ำ รังสียูวีแรง และดินตื้นขาดสารอาหาร ทำให้ไม้ต่างถิ่นแทบไม่รอด แม้กล้าไม้ในโรงเรือนจะดูแข็งแรง แต่เมื่อนำลงปลูกบนภูเขามักตาย นักวิจัยจึงเห็นตรงกันว่า “ไม้ท้องถิ่น” คือคำตอบของการฟื้นฟูป่าในทิเบต
อย่างไรก็ตาม เส้นทางนี้ไม่ง่าย ไม้ท้องถิ่นอย่างจูนิเปอร์ทิเบต และสนทิเบต มีปัญหาการปักชำไม่ออกราก การขยายพันธุ์โดยการปักชำแบบดั้งเดิมมีอัตราการรอดชีวิตต่ำกว่า 20% ทำให้ใช้ปลูกป่าได้จำกัด
ทีมวิจัยจึงร่วมกับมหาวิทยาลัย ทดลองปรับวัสดุเพาะชำและระบบพ่นหมอก จนสามารถเพิ่มอัตรารอดและเปิดทางสู่การขยายพันธุ์ได้สำเร็จ
ภูเขาโล่งเตียนในอดีต (ภาพ: Danzengluobu)
ภูเขาเขียวชอุ่มในปัจจุบัน (ภาพ: Danzengluobu)
ต่อจากนั้นคือกระบวนการ “ฝึกให้ปรับตัว” จากห้องแล็บ โรงเรือน แปลงพรางแสง ไปจนถึงแปลงกลางแจ้ง ใช้เวลาบางต้นนานถึง 5-6 ปี ก่อนจะพร้อมปลูกจริงบนภูเขา
ความสำเร็จดังกล่าวนำไปสู่การจัดทำมาตรฐานท้องถิ่น 5 ฉบับ เพื่อใช้เป็นต้นแบบการฟื้นฟูระบบนิเวศในพื้นที่สูง
ขณะเดียวกัน โครงการยังสร้างรายได้ให้ชุมชน ชาวบ้านหมู่บ้านซางต๋าหลายคนทำงานในโครงการปลูกป่า จากคนไม่รู้เรื่องพันธุ์ไม้ กลายเป็นผู้เชี่ยวชาญในพื้นที่ “ได้งานใกล้บ้าน เห็นภูเขาเขียวขึ้น ก็รู้สึกอุ่นใจ” หนึ่งในชาวบ้านกล่าว
จากพื้นที่แห้งแล้งสู่ภูเขาเขียวชอุ่ม เทคโนโลยีทำให้ “ต้นไม้บนที่ราบสูง” กลายเป็นความหวังของผู้คน
เพื่อเก็บรักษาทรัพยากร สถาบันยังจัดตั้งธนาคารพันธุกรรมไม้ท้องถิ่น เก็บตัวอย่างพืชหายากกว่าร้อยชนิด พร้อมฐานข้อมูลดิจิทัลเพื่อใช้ในการปลูกป่าเชิงวิทยาศาสตร์
ชาวบ้านซางต๋าเรียนรู้เทคนิคเพาะกล้า เพิ่มรายได้ (ภาพ: People’s Daily)
ที่มา People’s Daily
