วังหลังในปัจจุบันที่เรารับรู้กัน เป็นที่ตั้งของโรงพยาบาลศิริราช มีท่าเรือด่วนเจ้าพระยา มีท่าเรือข้ามฟาก ข้ามไปข้ามมาระหว่างฝั่งพระนครและฝั่งธนบุรี
“สุนทรภู่” ไม่ได้เกิดที่บ้านกร่ำ เมืองแกลง จ.ระยอง อย่างที่เราร่ำเรียนกันมา แต่เกิดที่บริเวณวังหลังแห่งนี้ เป็นผู้ดี อยู่กับ “กรมพระราชวังบวรสถานพิมุข” หรือ “กรมพระราชวังหลัง” (ชื่อเดิม “ทองอิน” เป็นลูกชายของพี่สาวคนโต ร.1)
“สุนทรภู่” เขียนไว้เองในโคลงนิราศสุพรรณ ว่า
“เลี้ยงทางบางกอกน้อย ลอยแล
บ้่านเก่าเหย้าเรือนแพ พวกพ้อง”
__
“วังหลังครั้งหนุ่มเหน้า เจ้าเอย
เคยอยู่ชูชื่นเชย ค่ำเช้า”
แต่กระนั้น ระบบการศึกษาไทยก็ยังให้ “สุนทรภู่” ไปเกิดที่บ้านกร่ำ เมืองแกลง จ.ระยอง โดยที่ไม่ดูตัวบทที่เขียน
และที่วังหลัง นี่เองที่ “สุนทรภู่” ได้พบกับ “คลังความรู้” ของเจ้าวังหลังที่มีอยู่อย่างมากมายมหาศาล อันเป็นสิ่งสุนทรภู่ศึกษาจนแตกฉาน และที่สุดกลายมาเป็นมหากวีอย่างที่เรารับรู้กัน
เจ้าวังหลัง เกิดในอยุธยา ก่อนกรุงแตก รับราชการกับพระเจ้าตาก มีนิวาสถานอยู่บ้านปูน (ใกล้บ้านบุ) ต่อมาได้เป็นเจ้าเมืองนครราชสีมา อุปถัมภ์กวีโคราช แต่งนิทานกลอนเรื่องปาจิตกุมาร ตำนานเมืองพิมาย เมื่อ พ.ศ.2316
คาดว่า นิทานกลอนนี่เองที่เป็นต้นแบบให้กับ “กลอนแปด” ของ “สุนทรภู่”
ราว พ.ศ.2325 ยกทัพมาจากโคราช จับพระเจ้าตาก รอ ร.1 กลับจากเขมร แล้วได้เป็นเจ้าวังหลัง เป็นแม่กองแปลพงศาวดารจีนเรื่อง “ไซฮั่น” ขณะที่พงศาวดารจีนอีกเรื่องที่แปลในสมัย ร.1 คือ “สามก๊ก” มีแม่กองแปลคือ “เจ้าพระยาพระคลัง (หน)”
พ่อสุนทรภู่เป็นทหารในวังหลัง แม่สุนทรภู่เป็นแม่นมของธิดาวังหลัง แสดงว่าเป็นบริเวรใกล้ชิดมากเหมือนเครือญาติ ของวังหลัง จึงได้เป็นแม่นม
จึงไม่แปลก ถ้า “สุนทรภู่” จะเข้านอก-ออกใน มีโอาสได้อ่านกลอนนิทานเรื่องปาจิตกุมาร หรือแม้แต่ตำหรับตำราต่างๆมากมายที่มีอยู่ในวังหลัง
รายการ “ขรรค์ชัย บุนปาน – สุจิตต์ วงษ์เทศ ทอดน่องท่องเที่ยว” ชวนพบกับข้อมูลอีกด้าน สิ่งที่ประวัติศาสตร์ไทยไม่เคยบอกเกี่ยวกับ “สุนทรภู่”
พบกันในตอน “สุนทรภู่ เกิดหวังหลัง ผู้ดีบางกอก แต่พระอภัยมณี ฉากทะเลอันดามัน ถูกใส่ร้ายป้ายสีว่า ขี้คุก, ขี้เมา, เจ้าชู้, อยู่อย่างไพร่ ไม่มีสกุลรุนชาติ”
ถ่ายทอดสดจาก วังหลัง (โรงพยาบาลศิริราช) คลองบางกอกน้อย ผ่านทาง เฟสบุ๊คมติชนออนไลน์ www.facebook.com/MatichonOnline ศุกร์ 16 มิถุนายน เวลา 10.00 น. เป็นต้นไป
หน่วยงานใด สถาบันการศึกษาใด เตรียมจัดงานเกี่ยวกับ “สุนทรภู่” สามารถนำวีดีโอจากรายการในตอนนี้ ไปใช้ได้ฟรี!
