น่าน — สืบเนื่องจากสถานการณ์อุทกภัยในพื้นที่ลุ่มน้ำน่าน มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ร่วมกับ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา น่าน ภายใต้การสนับสนุนทุนวิจัยจาก สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้ลงพื้นที่ปฏิบัติการเชิงลึก ณ เทศบาลตำบลดู่ใต้ อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน เพื่อร่วมกับทีมผู้บริหารท้องถิ่น นำโดย นายทรงพล อัชวากุล นายกเทศมนตรีตำบลดู่ใต้ คณะผู้บริหาร สมาชิกสภาเทศบาล ปลัดเทศบาล กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม กองช่าง งานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ตลอดจนกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้นำชุมชน อสม. และเครือข่าย อปพร. ทั้ง 15 หมู่บ้าน
ในการฟื้นฟูชุมชนและพัฒนาระบบรับมือภัยพิบัติน้ำท่วมอย่างยั่งยืน การลงพื้นที่ปฏิบัติการครั้งนี้ขับเคลื่อนผ่านโครงการวิจัย “การพัฒนาระบบเตือนภัยน้ำท่วมอัจฉริยะและแผนรับมือภัยพิบัติแบบมีส่วนร่วม : กรณีศึกษาพื้นที่เสี่ยงอุทกภัย อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา และ อ.เมือง จ.น่าน” โดยบูรณาการองค์ความรู้สหวิทยาการผ่าน กรอบการจัดการภัยพิบัติ 4R (Reduction, Readiness, Response, Recovery)
โดยเน้นหนักในมิติการฟื้นฟูและการทำความสะอาดพื้นที่จริงอย่างละเอียด: เจาะลึกปฏิบัติการฟื้นฟูและทำความสะอาดบ้านเรือน (Recovery: Build Back Better)
ทีมคณาจารย์และนักวิจัยด้านวิทยาศาสตร์การอาหารและสุขาภิบาล นำโดย ผศ.ดร.อานงค์ ใจแน่น จากโรงเรียนการเรือน มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ศูนย์การศึกษา ลำปาง ร่วมกับ รศ.ดร.พรรณี สวนเพลง และทีมนักวิจัย มทร.ล้านนา น่าน ได้นำกำลังลงพื้นที่ปฏิบัติการเคาะประตูบ้านเพื่อช่วยเหลือประชาชนฟื้นฟูที่พักอาศัย โดยแบ่งการดำเนินงานเป็น 4 ภารกิจหลัก:
1. การกำจัดดินโคลนและขยะตกค้าง (Mud & Waste Clearance):
o ระดมชุดอุปกรณ์ทำความสะอาดหนัก ได้แก่ ไม้รีดน้ำแรงสูง แปรงขัดพื้นด้ามยาว พลั่วตักโคลน ถังน้ำ และถุงดำหนาพิเศษสำหรับคัดแยกขยะชิ้นใหญ่และขยะเปียก
o ประสานรถบรรทุกน้ำแรงดันสูงจากเทศบาลตำบลดู่ใต้ เพื่อช่วยล้างคราบตะกอนดินโคลนที่จับตัวแน่นบนพื้นบ้านและผิวทางสัญจรในซอยแคบที่เครื่องจักรใหญ่เข้าไม่ถึง
2. การล้างทำความสะอาดและฆ่าเชื้อโรค (Sanitization & Disinfection):
o จัดชุดน้ำยาทำความสะอาดฆ่าเชื้อโรค (สูตรคลอรีนและน้ำยาฆ่าเชื้อเฉพาะทาง) พร้อมถ่ายทอดสัดส่วนการผสมน้ำยาอย่างปลอดภัยเพื่อขจัดเชื้อรา แบคทีเรีย และกลิ่นอับชื้นที่สะสมตามผนังและพื้นไม้
o เน้นการทำความสะอาดสุขภัณฑ์ ห้องน้ำ และบริเวณห้องครัว เพื่อตัดวงจรการแพร่ระบาดของเชื้อก่อโรคทางเดินอาหาร
3. การฟื้นฟูสุขอนามัยครัวเรือนและความปลอดภัยของอาหาร (Food & Hygiene Safety):
o ส่งมอบน้ำดื่มสะอาดบรรจุขวด และให้คำแนะนำการตรวจสอบแหล่งน้ำบริโภค ไม่นำภาชนะใส่อาหารที่แช่อยู่ในน้ำท่วมมาใช้งานโดยไม่ผ่านการต้มฆ่าเชื้อ
o ให้คำแนะนำการจัดการและทำลายอาหารสด-อาหารแห้งที่สัมผัสน้ำท่วม เพื่อป้องกันภาวะอาหารเป็นพิษ
4. การดูแลสุขภาพและแจกจ่ายเวชภัณฑ์จำเป็น (First-Aid & Medical Relief):
o ส่งมอบชุดยาสามัญประจำบ้าน ยาแก้น้ำกัดเท้า (ยาขี้ผึ้งรักษากลากเกลื้อน) ยาฆ่าเชื้อ แอลกอฮอล์ สำลี และผ้าพันแผล
o ให้คำแนะนำการป้องกันโรคฉี่หนู (Leptospirosis) โรคน้ำกัดเท้า และอันตรายจากสัตว์มีพิษที่หนีน้ำมาหลบซ่อนตามซอกมุมบ้าน
บูรณาการกรอบ 4R รับมือน้ำท่วมครบวงจร 15 หมู่บ้าน
• 1. Reduction (การลดความเสี่ยง): คณะนักวิจัยโครงการฯ หนุนโดย วช. ร่วมกับกองช่างเทศบาลตำบลดู่ใต้ นำข้อมูลระดับความสูง-ต่ำและทางน้ำธรรมชาติมาจัดทำ แผนที่ความเสี่ยงอุทกภัยระดับตำบล (Flood Hazard Map) เจาะจงจุดเสี่ยงน้ำท่วมซ้ำซาก เช่น แนวตลิ่งแม่น้ำน่านและลำเหมืองสาธารณะ เพื่อวางแผนขุดลอกและปรับปรุงคันกั้นน้ำ
• 2. Readiness (การเตรียมความพร้อม): ผศ.ดร.นงนุช เกตุ้ย และทีมนักวิจัย มทร.ล้านนา น่าน ติดตั้งเซนเซอร์ตรวจวัดระดับน้ำและเชื่อมข้อมูลคาดการณ์ฝนแบบเรียลไทม์เข้าสู่ศูนย์บัญชาการเทศบาล พร้อมประสาน อสม. สำรวจข้อมูลกลุ่มเปราะบาง (ผู้ป่วยติดเตียง ผู้สูงอายุ) ในทั้ง 15 หมู่บ้าน เพื่อวางแผนอพยพได้อย่างแม่นยำ
• 3. Response (การเผชิญเหตุ): ผู้บริหารเทศบาลดู่ใต้ เจ้าหน้าที่ ปภ. และ อปพร. เฝ้าระวังและบริหารจัดการเปิด-ปิดประตูน้ำตลอด 24 ชั่วโมง พร้อมเชื่อมโยงข้อมูลความต้องการเสบียงและสิ่งของจำเป็นเข้าสู่แพลตฟอร์มดิจิทัล “เติมแรง” (https://termrang.aiat.or.th/) ที่ขับเคลื่อนโดยสมาคมปัญญาประดิษฐ์แห่งประเทศไทย (AIAT) เพื่อกระจายความช่วยเหลืออย่างโปร่งใสและตรงจุด
• 4. Recovery (การฟื้นฟู): ส่งมอบชุดอุปกรณ์ทำความสะอาดและเวชภัณฑ์ทั้งหมดให้แก่ นายทรงพล อัชวากุล นายกเทศมนตรีตำบลดู่ใต้ เพื่อส่งต่อไปยังผู้นำชุมชนทั้ง 15 หมู่บ้าน พร้อมทีมวิจัยลงพื้นที่สาธิตและช่วยล้างทำความสะอาดจริงในบ้านเรือนผู้ประสบภัย
รองศาสตราจารย์ ดร.พรรณี สวนเพลง ผู้อำนวยการศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญทางด้านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอาหาร มหาวิทยาลัยสวนดุสิต โทรศัพท์ 080-228-2290 / 02-244-597
https://hubgastro.com/
