นางชิน ใจเย็น คณะทำงานแม่ญิงลุ่มน้ำยม ต.ขุนควร อ.ปง จ.พะเยา กล่าวว่า ลำน้ำยมมีต้นน้ำที่ อ.ปง จ.พะเยา ในโซนตะวันออกของจังหวัดพะเยา ที่ต.ขุนควร อ.ปง เป็นพื้นที่ต้นน้ำยมตะวันออก ที่มีลำน้ำสาขาไม่น้อยกว่า 4-5 ลำห้วย เช่น น้ำขาม น้ำปุก น้ำสอง ฯลฯ ซึ่งทาง ต.ขุนควร ได้ใช้น้ำจากลำน้ำสาขาของน้ำยมเป็นน้ำประปาหมู่บ้าน 9 หมู่บ้าน ใช้ตลอดทั้งปี จากการดูแลป่าต้นน้ำยมตะวันออกอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การรักษาป่า การดูแลคุณภาพน้ำ การป้องกันและเฝ้าระวัง โดยขอความร่วมมือไม่เข้าไปทำการเกษตรในพื้นที่ป่าต้นน้ำเหล่านี้ ทำให้ชาวขุนควร ได้มีน้ำสะอาดใช้อุปโภคบริโภคมาอย่างยาวนาน การทำฝายไม้ด้วยการนำไม้เป็นหลักตีขวางลำน้ำ ช่วยกรองตะกอน ทำให้น้ำใสสะอาด ประชาชนไม่ใช้สารเคมี ไม่มีสารตกค้างในลำน้ำ ซึ่งการตีฝายน้ำปุกของชาว ต.ขุนควร จะมีขึ้นทุกปีก่อนฤดูกาลทำนา เป็นฝายไม้อายุกว่า 100 ปี
“จากการบริหารจัดการป่าต้นน้ำ ลำน้ำต้นน้ำยมดังกล่าว ทำให้ ต.ขุนควร มีน้ำใช้ตลอดทั้งปี แม้ในฤดูแล้ง น้ำในลำห้วยสาขาต้นน้ำยมจะมีระดับลดลงน้อยกว่าทุกฤดูกาล แต่น้ำในบ่อน้ำตื้นทุกหมู่บ้านของ ต.ขุนควร จะมีน้ำใช้ตลอดทั้งปี ไม่มีปัญหาเรื่องการขาดแคลนน้ำ ผลการดูแลรักษา ดิน น้ำป่า ทำให้ชาวนควร มีน้ำใช้ภาคเกษตรกรรมได้อย่างดี ถือเป็นความภูมิใจของชาว ต.ขุนควร ที่ได้นำภูมิปัญญามาใช้รักษาสิ่งแวดล้อมร่วมกันอย่างมีความสำนึกรักบ้านเกิด เพราะหากคนในชุมชนไม่ทำเพื่อผลประโยชน์ส่วนรวม เกรงว่าในอนาคตรุ่นลูกหลาน ทรัพยากรธรรมชาติอาจจะไม่มีให้ใช้อย่างสะดวกสบาย ดังนั้นการสืบสานภูมิปัญญาด้านสิ่งแวดล้อมจึงมีความสำคัญอย่างมากเพื่อปากท้องของคนทุกรุ่น” นางชินกล่าว
