เมื่อเวลา 13.30 น. วันที่ 28 พฤศจิกายน เจ้าหน้าที่ส่วนเฝ้าระวังและเตือนภัยสำนักงานสิ่งแวดล้อมภาคที่ 11 นครราชสีมา พร้อมเจ้าหน้าที่โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาลำตะคอง สำนักงานชลประทานที่ 8 นครราชสีมา เจ้าหน้าที่สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัด (ทสจ.) นครราชสีมาและเจ้าหน้าที่กลุ่มงานสุขาภิบาล เทศบาลนคร (ทน.) นครราชสีมา ร่วมลงพื้นที่ตรวจสอบคุณภาพน้ำลำตะคองในอ่างอัษฎางค์ แหล่งพักน้ำดิบ เพื่อใช้ผลิตน้ำประปาให้ประชาชนในเขต ทน. ฯ พบมวลน้ำสีดำคล้ำและส่งกลิ่นเหม็น จากการตรวจคุณภาพน้ำเบื้องต้น โดยมีค่าออกซิเจนละลายน้ำ 0 (ศูนย์) มิลลิกรัมต่อลิตรและค่าการนำไฟฟ้า 1,254 ไมโครกรัมต่อลิตร จากนั้นได้ลงพื้นที่เป้าหมายที่ตั้งอยู่เหนืออ่าง ฯ คาดเป็นแหล่งกำเนิดและปล่อยมลพิษลงสู่แหล่งน้ำสาธารณะ
จุดแรกบริเวณชุมชนสำโรงจันทร์ พบเครื่องบำบัดน้ำเสียของ ทน. ฯ ซึ่งเป็นระบบกรองและเพิ่มอากาศน้ำทิ้งก่อนปล่อยลงสู่ลำตะคองไม่สามารถใช้งานได้ เนื่องจากปุ่มกดได้หลุดหายเป็นจำนวนมาก จากการสอบถามชาวบ้านระบุเห็นน้ำสีขาวขุ่นไหลออกจากท่อน้ำทิ้งของทน. ฯ อย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้น้ำมีคราบสีขาวขุ่นทั้งลำน้ำ ต่อมาเจ้าหน้าที่ได้เข้าไปตรวจสอบสถานประกอบการที่ตั้งอยู่ในละแวกดังกล่าว เพื่อเก็บตัวอย่างน้ำทิ้งและให้คำแนะนำการบำบัดน้ำเสียให้ถูกหลักวิชาการและจุดที่สองบริเวณศาลาริมน้ำข้างลานจอดรถห้างเดอะมอลล์ พบน้ำมีสีเขียวเข้มระดับน้ำค่อนข้างน้อยและไม่ไหล จึงเก็บตัวอย่างน้ำดิบ เพื่อวิเคราะห์คุณภาพน้ำโดยละเอียด ต่อมาเจ้าหน้าที่ได้ประชุมหารือ โดยมีข้อสรุปสาเหตุเบื้องต้นเกิดจากน้ำทิ้งจากชุมชนและสถานประกอบการบางแห่งได้ลักลอบปล่อยน้ำเสียลงสู่ลำตะคองโดยไม่ผ่านการบำบัดและเครื่องบำบัดน้ำทิ้งของ ทน.ชำรุดเสียหาย ทำให้น้ำทิ้งจำนวนมากไหลลงลำตะคอง ทำให้คุณภาพน้ำเสื่อมโทรมอยู่ในขั้นวิกฤต แนวทางบรรเทาปัญหาเบื้องต้น โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาลำตะคอง ได้เพิ่มการระบายน้ำเพื่อช่วยรักษาระบบนิเวศในลำตะคองตอนล่าง เพื่อให้สิ่งมีชีวิตดำรงอยู่ได้และผลักดันมวลน้ำให้ผ่านเขต ทน. ฯ ให้เร็วที่สุด รวมทั้งหาข้อมูลทางลับ เพื่อดำเนินคดีสถานประกอบการทั้งโรงงานและที่พักอาศัยได้ลักลอบปล่อยน้ำเสียลงสู่ลำตะคอง
นายบุญเหลือ เจริญวัฒน์ รองนายก ทน. ฯ เปิดเผยว่า ก่อนหน้านี้สำนักการประปา ทน. ฯ ใช้น้ำดิบจากอ่างอัษฎางค์มาใช้ผลิตน้ำประปา ซึ่งเป็นการเสริมกำลังการผลิตให้กับโรงกรองน้ำมะขามเฒ่าและโรงกรองน้ำบ้านใหม่หนองบอน แต่คุณภาพน้ำเสื่อมโทรมจึงหยุดผลิตชั่วคราว ปัญหาดังกล่าวไม่ได้ส่งผลกระทบต่อการผลิตน้ำประปา ส่วนเครื่องบำบัดน้ำทิ้ง ได้สั่งการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งดำเนินการแก้ไขโดยด่วน
