เมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ นายชูชาติ ผิวสว่าง ประธานสภาองค์กรชุมชนระดับชาติ นายวิพัฒนาชัย พิมพ์หิน ตัวแทนสภาองค์กรชุมชนระดับ จ.ขอนแก่น นายสุเมช ปานจำลอง เครือข่ายเกษตรกรทางเลือกภาคอีสาน จ.ขอนแก่น ตัวแทนชาวนาขอนแก่น และตัวแทนชาวนาจังหวัดอื่นๆในภาคอีสาน ร่วมอ่านแถลงการณ์ของสภาองค์กรชุมชนตำบลในระดับชาติ และองค์กรภาคี คัดค้าน พ.ร.บ.ข้าว พ.ศ. … ฉบับ “พรางลับ ลวงชาวนา ขังคอก” ที่ห้องประชุมสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) สำนักงานปฏิบัติการภาคตะวันออกเฉียงเหนือ หน้าศาลากลางจังหวัดขอนแก่น ทั้งนี้ สืบเนื่องจากร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ข้าว พ.ศ. … เกิดจากการร่วมกันเสนอของสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ปัจจุบันได้ผ่าน สนช. ในวาระที่ 1 (ขั้นรับหลักการ) และคณะกรรมาธิการฯ ได้ทำการแก้ไขเสร็จแล้ว โดยวันที่ 18 กุมภาพันธ์ จะมีการเสนอเข้าสู่คณะกรรมการตรวจร่างกฎหมายของ สนช. และรอเพียงเข้าที่ประชุม สนช. วาระ 3 เพื่อพิจารณาบังคับใช้
นายชูชาติ กล่าวว่า กรณี พ.ร.บ..ข้าวฯ ยังมีหลายมาตราที่ยังเป็นช่องว่างในทางการปฏิบัติ และ พ.ร.บ.ฉบับนี้มีฐานะเป็นกฎหมายอาญามีโทษทั้งจำทั้งปรับ และมีโทษสูง นอกจากนี้ เกี่ยวข้อง พ.ร.บ.การเงิน รวมศูนย์อำนาจในการจัดการข้าวให้อยู่ในมือของราชการเป็นหลักแบบเบ็ดเสร็จ ในขณะเดียวกันก็บีบให้กระบวนการผลิตข้าวของชาวนาให้เข้ามาอยู่ในกรอบเกณฑ์ที่คณะกรรมการ และรัฐมนตรีเป็นผู้กำหนด เป็นการจำกัดเสรีภาพทางการผลิตของเกษตรกรและชาวนาอย่างชัดเจน ด้วยการจำกัดพื้นที่ด้วยเขตศักยภาพเพื่อสร้างโซนนิ่งของการผลิตข้าวรวมไปถึงการใช้ช่องว่างในการสร้าง Mega project ขนาดใหญ่โดยอำนาจหน้าที่และนโยบาย พ.ร.บ.ข้าวฯ
ขณะเดียวกัน พ.ร.บ.ในบางมาตราเป็นการเปิดช่องให้กับการผูกขาดปัจจัยการผลิตของผู้มีอำนาจทางการเงิน ผู้มีอำนาจทางการผลิต และเปิดช่องทางให้ราชการใช้อำนาจโดยปราศจากการถ่วงดุล แม้ พ.ร.บ.ข้าวฯ จะมีที่ส่วนดี และส่วนที่จะนำสู่ผลกระทบในหลายฝ่าย การสร้างข้อจำกัดด้วยกฎเกณฑ์ที่ขาดการถ่วงดุล ในที่สุด ก็จะนำพาประเทศเข้าสู่ภาวะสร้างความเหลื่อมล้ำซ้ำเติมสังคมที่เป็นอยู่ที่หลายฝ่ายพยายามแก้ไขอยู่ในขณะนี้
“การนำ พ.ร.บ.ข้าวฯ เข้า สนช. เพื่อพิจารณาในวาระ 2 และ 3 ในห้วงที่กำลังจะมีการเลือกตั้ง จึงสมมุติฐานได้ว่า สนช.มีความรีบร้อน เร่งรีดที่จะพิจารณาให้แล้วเสร็จก่อนการเลือกตั้ง โดยอาศัยช่วงที่รัฐบาลไม่มีฝ่ายค้านคอยตรวจสอบและถ่วงดุล จึงส่งผลให้เกิดกระแสการวิพากษ์วิจารณ์เป็นกังวลจากสังคมในความไม่โปร่งใสต่อการเสนอกฎหมายที่สำคัญของชาติ ที่อาจส่งผลกระทบต่อภาคการผลิตของเกษตรกรชาวนากว่า 30 ล้านคน จำต้องมีความรอบคอบ ตรวจสอบ ถ่วงดุล มีธรรมาภิบาล บูรณาการให้เกิดภูมิคุ้มกันปัญหาที่จะเกิดขึ้นในอนาคต ดังนั้น พ.ร.บ.ข้าวฯ จึงขัดกับหลักการกระจายอำนาจ ขัดกับหลักการเสริมสร้างความเข้มแข็งองค์กรเกษตรกรและชาวนา การออก พ.ร.บ.ข้าวฯ มีลักษณะกฎหมายควบคุม ผูกขาด รวบอำนาจไว้ที่ราชการส่วนกลาง ขาดการมีส่วนร่วม พ.ร.บ.ข้าวฯ มีหลายภาคส่วนได้ทักท้วงทั้งทางสื่อสิ่งพิมพ์ และสื่อออนไลน์ สื่อทีวี ในจุดบกพร่องที่จะก่อให้เกิดปัญหาทางการปฏิบัติ หากผ่านการพิจารณามีผลบังคับใช้จะนำพาสังคมไปสู่การซ้ำเติมความเหลื่อมล้ำ สภาองค์กรชุมชนตำบลในระดับชาติ และองค์กรภาคี จึงได้ให้ฉายา พ.ร.บ.ข้าวฯ ฉบับนี้ว่า ฉบับ “พรางลับ ลวงชาวนา ขังคอก” พวกเรามีข้อเสนอต่อ สนช. คือ 1.ให้ สนช.ยุติการเสนอกฎหมาย ให้ยกเลิก พ.ร.บ.ข้าว พ.ศ. …โดยทันที และ 2.สภาองค์กรชุมชนตำบล 77 จังหวัด 7,327 ตำบล และองค์กรภาคีทั่วประเทศ จะร่วมกันคัดค้าน พ.ร.บ.ข้าว พ.ศ. …จนถึงที่สุด” นายชูชาติ กล่าว
นายวิพัฒนาชัย กล่าวว่า คณะกรรมการร่าง พ.ร.บ.ข้าวฯ มี 25 คน เป็นหน่วยงานภาคราชการ ตัวแทนองค์กรภาครัฐ 14 คน ตัวแทนของชาวนา 2 คน ตัวแทนโรงสี 1 คน ผู้ทรงคุณวุฒิ 3 คน ถ้ากฎหมายฉบับนี้ยังให้อำนาจภาครัฐในการควบคุม จึงมีโอกาสในการลอบบี้ และมีโอกาสมากที่ พ.ร.บ.ข้าวฯ จะผ่าน สนช. จึงเป็นข้อกังวลอย่างยิ่งว่า พ.ร.บ.ข้าวฯ ฉบับดังกล่าวจะออกมาก่อนมีการเลือกตั้งในวันที่ 24 มีนาคม 2562 อีกด้วย
นายเมตตา จำลอง ตัวแทนเกษตรกรทางเลือกภาคอีสาน จ.ขอนแก่น กล่าวว่า พ.ร.บ.ข้าวฯ สมควรยุติดำเนินการในขั้นตอน สนช.ตั้งแต่วันนี้ เพราะการผลิตข้าวที่ดีมีคุณภาพอยู่ในมือของพี่น้องประชาชนที่เป็นเกษตรกรรายย่อย แต่ถ้าออก พ.ร.บ.ฉบับดังกล่าวขึ้นมาก็เป็นนายทุนมาครอบงำให้เกษตรกรเช่าที่นาตนเองทำนาปลูกข้าว ซึ่งจะเกิดผลเสียกับเกษตรกรที่เป็นชาวนาในทุกเรื่อง
นอกจากนี้ แกนนำในการแถลงการณ์ “คัดค้าน พ.ร.บ.ข้าว พ.ศ….ใจความว่า “เกษตรกรทำนาปลูกข้าวเพื่อเป็นอาหารส่วนใหญ่ซึ่งมีการพัฒนาพันธุ์ข้าวมาโดยตลอด ทำให้เป็นวัฒนธรรมดั้งเดิมตั้งแต่คนรุ่น ปู่ ย่า ตายาย และเป็นวิถีของคนอีสาน พ.ร.บ.ข้าว พ.ศ. …ที่รัฐบาลปัจจุบันกำลังจะให้ออกมาก่อนเลือกตั้งวันที่ 24 มีนาคม 2562 ชาวนาจึงไม่มีความมั่นใจ เพราะมองเห็นว่าเป็นเรื่องการผูกขาด รัฐบาลมาจัดให้นายทุนมาจ้างให้ชาวนาทำนาบนที่นาตนเอง พ.ร.บ.ข้าวฯ ฉบับนี้ จึงไม่มีชาวนามีส่วนร่วมในการออกกฎหมายมาบังคับตนเอง ชาวนาภาคอีสานจึงขอคัดค้าน พ.ร.บ.ข้าวฉบับนี้จนถึงที่สุด”
ต่อมาคณะสภาองค์กรชุมชนตำบลในระดับชาติ และองค์กรภาคีคัดค้าน พ.ร.บ.ข้าว พ.ศ. …ไปยื่นเอกสารประกอบแถลงการณ์คัดค้าน พ.ร.บ.ข้าวฯ กับ นายกิติพงษ์ เบี้ยวโกฏิ ผู้อำนวยการกลุ่มงานศูนย์ดำรงธรรม จ.ขอนแก่น และนายกิติพงษ์ กล่าวว่า ได้รับแถลงการณ์ “คัดค้าน พ.ร.บ.ข้าว พ.ศ. … เพื่อส่งให้นายกรัฐมนตรีและ สนช.ยกเลิกการนำ พ.ร.บ.ฉบับดังกล่าวเข้าพิจารณาใน สนช. ซึ่งศูนย์ดำรงธรรม จ.ขอนแก่น ได้รับเรื่องไว้แล้วก็ต้องดำเนินการโดยเร็วที่สุด โดยส่งให้ผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่น และส่งต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะ สนช.พิจารณาอย่างรอบคอบเพื่อให้เป็นประโยชน์กับประชาชนให้มากที่สุด
