เมื่อวันที่ 21 มีนาคม ที่บ้านดินสามัคคี เฮือนนาดอนออนซอนวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ (พื้นที่นามน) รศ.จิระพันธ์ ห้วยแสน อธิการบดีมหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ (ม.กส.) นายวิศิษฐ์ ไฝจันทร์ ผอ.สนง.หม่อนไหมเฉลิมพระเกียรติฯ เขต 3 จ.ขอนแก่น ตัวแทนจากกรมหม่อนไหม ร่วมลงนามบันทึกความร่วมมือโครงการศูนย์ความเป็นเลิศด้านสิ่งทอพื้นเมืองแพรวากาฬสินธุ์ โดยมีเจตจำนงร่วมกันที่จะสืบสานงานทอผ้าไหมแพรวาและสิ่งทอพื้นเมืองซึ่งเป็นภูมิปัญญาของคนกาฬสินธุ์ โดยทุ่มงบประมาณกว่า 53 ล้านบาท ทั้งการก่อสร้างพิพิธภัณฑ์ โรงเลี้ยงไหม การปลูกหม่อนทั้งระบบ กี่ทอผ้า รวมถึงการด้านองค์ความรู้ที่จะต้องจัดทำควบคู่กับงานวิจัย เพื่อพัฒนางานสิ่งทอให้ก้าวไปสู่ระดับสากล
รศ.จิระพันธ์ ห้วยแสน อธิการบดีมหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ (ม.กส.) กล่าวว่า ผ้าไหมแพรวาถือเป็นหนึ่งเดียวในงานหัตถศิลป์ของชาวกาฬสินธุ์ ทรงคุณค่าด้วยคงามวิจิตรงดงาม และเมื่อสืบถึงขั้นตอนผลิตจะทราบว่าการทอผ้าไหมแพรวาที่จะต้องทอมือทั้งผืน และยังมีความลึกซึ้งจากลวดลายที่บรรจงประดิษฐ์บนผืนผ้าล้วนมีความหมาย นอกจากนี้ผ้าไหมแพรวายังเป็นสินค้าที่สร้างเม็ดเงินให้กับกลุ่มผู้ผลิตผ้าไหมแพรวาปีละหลายสิบล้าน แต่คนทอผ้าไหมแพรวาส่วนใหญ่เป็นแม่บ้านและผู้สูงวัย รวมทั้งคุณภาพของไหม สีย้อมเป็นปัจจัยหลักที่จะจะพัฒนางานหัตศิลป์ไหมแพรวาให้มีมาตรฐานยิ่งขึ้น และโครงการศูนย์ความเป็นเลิศด้านสิ่งทอพื้นเมืองแพรวากาฬสินธุ์ ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างกรมหม่อนไหม และ มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ จะช่วยเติมเต็มทักษะ ความรู้ และมีผลงานวิชาการรองรับมากยิ่งขึ้น
“ในการลงบันทึกข้อตกลงระหว่างมหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ และกรมหม่อนไหม มุ่งเน้นที่การรวบรวมองค์ความรู้ด้านภูมิปัญญาและศิลปวัฒนธรรมตั้งแต่การผลิตเส้นไหม การสืบค้นข้อมูลขั้นตอนการทอผ้า และการอนุรักษ์ลายผ้าดั้งเดิม เมื่อรวบรวมทั้งหมดอย่างสมบูรณ์ก็จะมาถึงการถ่ายทอดโดยมีเป้าหมายบุคคล 3 กลุ่มที่ประกอบด้วย กลุ่มช่างทอ กลุ่มศิลปาชีพ ศิลปินแห่งชาติ ตามมาด้วยกลุ่มแม่บ้าน กลุ่มอาชีพช่างทอ และกลุ่มเยาวชน นักเรียน คนรุ่นใหม่ นอกจากนี้ด้านการผลิตผ้าแพรวาและสิ่งทอพื้นเมืองจะมีการสนับสนุนให้เกิดการพัฒนาภูมิปัญญาทั้งด้านลวดลายผ้า และกระบวนการผลิต เพื่อให้ตรงตามความต้องการของตลาดแต่จะคงรักษาไว้ซึ่งอัตลักษณ์ของผ้าไหมแพรวากาฬสินธุ์ การร่วมมือของมหาวิทยาลัยกับกรมหม่อนไหมสิ่งหนึ่งที่ได้คือความรู้ความสามารถของกรมหม่อนไหมที่จะถ่ายทอดผ่านศูนย์แห่งนี้ และจะเกิดเป็นความยั่งยืนด้วยการต่อยอด 2 รูปแบบคือ การทอผ้าด้วยมือมีเสน่ห์แต่ปัจจุบันมีปัญหาด้านการจัดเก็บที่ไม่เป็นระบบ และลวดลายที่จะเพิ่มมากขึ้น แต่ไม่ทิ้งการทำงานและลวดงายดั้งเดิมของโบราณ มั่นใจว่าความยั่งยืนที่จะเกิดขึ้นม่แน่ ๆ เพราะทุกฝ่ายมีความตั้งใจ และหวังจะให้ศูนย์ความเป็นเลิศด้านสิ่งทอพื้นเมืองแพรวากาฬสินธุ์ เป็นจุดต่อยอดครบวงจร” รศ.จิระพันธ์ กล่าว
ด้านนายวิศิษฐ์ ไฝจันทร์ ผอ.สนง.หม่อนไหมเฉลิมพระเกียรติฯ เขต 3 จ.ขอนแก่น กล่าวว่า กรมหม่อนไหม พร้อมที่จะร่วมมือกับมหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ ในการพพัฒนาต่อยอดงานหัตถศิลป์การทอผ้าไหมแพรวากาฬสินธุ์ เชื่อมั่นว่าผ้าไหมแพรวาจากนี้ไปจะมีมาตรฐานและได้รับความนิยมเพิ่มสูงขึ้นโดยเฉพาะมาตรฐานตรานกยูงทองพระราชทาน ที่กรมหม่อนไหมรับผิดชอบ และทราบว่า 25 กลุ่มทอผ้าไหมในพื้นที่จ.กาฬสินธุ์ เป็นอีกกลุ่มเป้าหมายที่จะได้เข้าสู่กระบวนการประเมิน อย่างไรก็ตามทางกรมหม่อนไหมจะเน้นการส่งเสริมการย้อมสีธรรมชาติมากกว่าการย้อมสีเคมี พร้อมกับส่งเสริมให้ปลูกพันธุ์ไม้ทดแทนควบคู่ไปด้วย โดยกำหนดระยะเวลา 5 ปี ทางกรมหม่อนไหมจะให้การสนับสนุนกิจกรรมต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นร่วมกับมหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์อย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะการจัดตั้งศูนย์ความเป็นเลิศด้านสิ่งทอพื้นเมืองผ้าไหมแพรวากาฬสินธุ์ ที่จะเป็นประโยชน์ระยะยาวสำหรับชาวบ้าน กลุ่มอาชีพ และเยาวชน ที่รักษ์ผ้าไทย
“ต้องยอมรับว่าผ้าไหมแพวากาฬสินธุ์ มีความวิจิตร สวยงามอย่างมาก ซึ่งเป็นงานหัตถศิลป์ที่ต้องอนุรักษ์ไม่ให้สูญหาย และจะต้องหาผู้สืบทอดการทอผ้าไหมแพรวาควบคู่ไปด้วย และถือเป็นภารกิจสำคัญเพราะงานทอมือนับวันยิ่งจะหาคนทำยาก ส่วนนี้เองที่ทำให้เกิดความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ เพื่อส่งเสริมให้เกิดนักทอผ้ารุ่นใหม่อย่างจริงจัง เพราะงานผ้าทอมือโดยเฉพาะผ้าไหมแพรวาจะต้องใช้ทักษะฝีมืออย่างมากในการทอผ้าแต่ละชิ้น กรมหม่อนไหม นอกจากจะให้การสนับสนุนแล้วยังจะส่งผู้เชี่ยวชาญเข้ามาเป็นพี่เลี้ยงเริ่มตั้งแต่การปลูกหม่อน การเลี้ยงไหม ขั้นตอนการผลิตเส้นไหม การย้อม และกรบวนการทอผ้า โดยทุกกระบวนการจะเป็นความร่วมมือกันทั้งด้านวิชาการ ด้านการปฏิบัติและการถ่ายทอดเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ด้วย” นายวิศิษฐ์ กล่าว
