เมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม ผู้สื่อข่าวรายงานปัญหาลักลอบดูดทรายผิดกฎหมาย ในพื้นที่ อ.ท่าอุเทน จ.นครพนม หลังมีชาวบ้านร้องเรียนว่า มีการปล่อยปละละเลย ให้ผู้ประกอบการ กอบโกยผลประโยชน์ โดยใช้ช่องว่างของกฎหมาย ลักลอบนำเข้าทราย สร้างความเสียหายแก่รัฐ และเป็นการแสวงประโยชน์ส่วนตน ทำลายทรัพยากรธรรมชาติ โดยเรียกร้องให้ทางจังหวัดนครพนม และหน่วยงานเกี่ยวข้อง มีการตรวจสอบ แก้ไขปัญหาที่ยืดเยื้อมานาน อย่างจริงจัง ป้องกันเจ้าหน้าที่รัฐมีเอี่ยวแสวงประโยชน์
ด้านนายสยาม ศิริมงคล ผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนม ได้สั่งการให้ ว่าที่ร้อยตรี ภูมิศักดิ์ ขำปู่ นายอำเภอท่าอุเทน พร้อมด้วย นายพงษ์สุวัจน์ ไชยต้นเทือก เจ้าพนักงานที่ดินสาขา อ.ท่าอุเทน ประสานงานร่วมกับ นายกานต์ แก้วมาตย์ นายกเทศมนตรีเทศบาลตำบลท่าอุเทน นายณัฏฐ์กัญจ์กร เกตุสุวรรณ หัวหน้าฝ่ายสืบสวนและปราบปราม ด่านศุลกากรนครพนม รวมถึงเจ้าหน้าที่ศุลกากร นายวินัย ช่างชำนาญหล่อ ผู้อำนวยการสำนักงานกรมเจ้าท่าภูมิภาค สาขาครพนม เจ้าหน้าที่กรมเจ้าท่า เจ้าหน้าที่ทหาร นรข.นครพนม ฝ่ายปกครอง ตำรวจทหาร ลงพื้นที่ตรวจสอบ แก้ไขปัญหา ปราบปรามการกระทำผิดกฎหมาย พร้อมตรวจสอบ การขออนุญาต รวมถึงการดูดทรายตามลำแม่น้ำโขง ทุกจุด
จากการตรวจสอบพบว่า พื้นที่ อ.ท่าอุเทน ถือเป็นโซนนิ่ง ที่ยังสามารถ ขออนุญาตประกอบธุรกิจดูดทราย ได้ ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการขออนุญาตให้ดูดทราย พ.ศ.2546 และ การอนุญาตให้ดูดทราย ตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน 2556 ภายใต้การพิจารณาอนุญาต ของ กพด.หรือ คณะอนุกรรมการพิจารณาอนุญาตดูดทราย ซึ่งปัจจุบันมีผู้ประกอบการที่ยังดำเนินการได้ รวม 24 ราย แต่ยังรอพิจารณาต่อใบอนุญาตรายปี จาก กพด.ในปี 2562 โดยยังสามารถดูดทรายได้ ในระหว่างรอการพิจารณา นอกจากนี้ยังมีการขออนุญาต นอกเหนือจากมาตรา 9 คือดูดทรายในพื้นที่ขออนุญาต เพิ่มเติมคือ สามารถนำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้าน มีจำนวน 4 ราย ที่สำคัญยังมีข้อตกลงระหว่างประเทศ ประกอบกับระเบียบการขออนุญาต หากมีการสร้างเขื่อนกั้นตลิ่งน้ำโขง จะไม่สามารถ ขออนุญาตดำเนินการได้ หากมีระยะห่างไม่เกิน 1 กม.ทำให้บางรายที่ใกล้โครงการสร้างเขื่อนใหม่ ต้องทยอยปิดตัวลง
สำหรับประเด็น สำคัญ ภายหลังการตรวจสอบของเจ้าหน้าที่พบว่า มีปัญหาบางส่วน ที่พบข้อพิรุธ และเข้าข่ายการกระทำผิดในการประกอบการดูดทราย ของผู้ประกอบการบางราย ที่ฝ่าฝืนระเบียบ ในเรื่องของการดูดทรายนอกเขต พื้นที่กำหนดตามกฎหมาย แต่ประเด็นปัญหาสำคัญที่ตรวจสอบพบคือ มีผู้ประกอบการบางราย ยังคงลักลอบดูดทรายผิดกฎหมาย ขัดระเบียบวิธีปฏิบัติ เกี่ยวกับการนำเข้า โดยใช้ช่องว่างของกฎหมาย ในการขออนุญาต นำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้าน แต่ยังมีลักลอบดูดในพื้นที่น่านน้ำของไทย อีกทั้งยังมีการแจ้งคลังสินค้าไม่ตรงกับการขออนุญาต ทำให้ไม่สามารถตรวจสอบปริมาณนำเข้าได้ตามกำหนด เข้าข่ายเลี่ยงการเสียภาษีค่าธรรมเนียมนำเข้า ซึ่งจะมีหน่วยงานศุลกากร กำกับดูแลในการนำเข้า ซึ่งอยู่ระหว่างเจ้าหน้าที่ทำการตรวจสอบ หากพบกระทำผิดจะมีการอายัดทันที นอกจากนี้ยังมีประเด็นในเรื่องของการสร้างมลภาวะ ฝุ่นทราย รวมถึง รถบรรทุกน้ำหนักเกิดสร้างความเดือดร้อนชุมชน โดยทางเจ้าหน้าที่จะได้มีการเข้มงวดตรวจสอบแก้ไขจริงจัง
ว่าที่ร้อยตรี ภูมิศักดิ์ ขำปู่ นายอำเภอท่าอุเทน กล่าวว่า หลังมีปัญหาร้องเรียนทาง นายสยาม ได้ ตั้งคณะทำงานตรวจสอบแก้ไขปัญหาขึ้น ร่วมกับทุกหน่วยงาน ทั้งอำเภอท่าอุเทน เจ้าพนักงานที่ดิน ศุลกากร กรมเจ้าท่า หน่วยงานทหาร ตำรวจ ฝ่ายปกครอง ผู้นำชุมชน ท้องถิ่น ลงพื้นที่ตรวจสอบทุกจุด เพื่อแก้ไขปัญหา ซึ่งในการประกอบการดูดทราย นั้น ขอทำความเข้าใจว่า ตามระเบียบข้อกฎหมาย จะมีการขออนุญาต ตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน 2556 ภายใต้การพิจารณาอนุญาต ของ กพด.หรือ คณะอนุกรรมการพิจารณาอนุญาตดูดทราย ซึ่งปัจจุบันในพื้นที่ อ.ท่าอุเทน มีผู้ประกอบการ ที่ขออนุญาตไว้ จำนวน 24 ราย ที่ยังสามารถดูดทรายได้ ถึงแม้ใบอนุญาตรายปี อยู่ระหว่าง กพด.พิจารณาต่อใบอนุญาต แต่สามารถดูดทรายได้ แต่ระยะยาวเริ่มปิดตัวลง ด้วยข้อตกลงระหว่างประเทศ หากมีการสร้างเขื่อนกั้นตลิ่งน้ำโขง จะไม่สามารถ ขออนุญาตดำเนินการได้ หากมีระยะห่างไม่เกิน 1 กม.ทำให้บางรายที่ใกล้โครงการสร้างเขื่อนใหม่ ต้องทยอยปิดตัวลง
ในส่วนของผู้ประกอบการ อีกส่วน จะเป็นการนำเข้าระหว่างประเทศ โดยการกำกับดูแลจากศุลกากร ซึ่งจะต้องมีการขออนุญาต ตามขั้นตอนเพื่อการนำเข้า เบื้องต้นได้มีการตรวจสอบ ขั้นตอนกระบวนการนำเข้า เพื่อให้เป็นไปตามระเบียบ ซึ่งอาจจะมีบางส่วนที่มีการดูดทรายที่เข้าข่ายกระทำผิด แต่ต้องมีการตรวจสอบหลักฐานชัดเจน ยืนยันว่า ทางอำเภอ รวมถึงหน่วยงานเกี่ยวข้องมีการตรวจสอบดูแล แต่อาจจะมีบางช่วงที่มีผู้ประกอบการบางรายลักลอบกระทำผิด ซึ่งจะต้องมีมาตรการในการดูแลป้องกันปราบปราม โดยหลังจากนี้จะมีการตรวจสอบทุกราย เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมาย ส่วนปัญหามีผู้ร้องเรียนเกี่ยวกับผู้มีอิทธิพล ดูแลอยู่เบื้องหลัง ยืนยันว่า ในพื้นที่ไม่มี และหากใครกระทำผิดดำเนินคดีทุกราย

