ยาดอง-กรณีที่ชาวบ้านกว่า 10 คนใน ต.เสม็ด อ.เมือง จ.ชลบุรี ถูกนำส่งโรงพยาบาลหลังจากมีอาการแน่นหน้าอก อาเจียน ทราบภายหลังว่าร่วมกันดื่มเหล้าดองยาผสมคางคก ซึ่งเป็นเหล้าดองยาของนายณัฏฐพล อายุ 57 ปี ชาวบ้านรายหนึ่งในตำบลเสม็ด อวดสรรพคุณว่ามีการดองเหล้าสูตรใหม่ด้วยสมุนไพรรากสามสิบ ผสมกับคางคกและเหล้าขาว เป็นยาบำรุง ทำให้มีผู้หลงผิดดื่มยาดองดังกล่าวจนเกิดเสียชีวิต จนส่งผลให้กรมสรรพสามิต ออกมาวางมาตรการเด็ดขาดในการควบคุม สุรากลั่น (เหล้าขาว) และสุราผสม (เหล้าดองยา) และไม่อนุญาตให้จำหน่ายโดยไม่ได้รับอนุญาตอีกต่อไป
— ‘กรมสรรพสามิต’ เดินหน้าคุมซุ้มยาดอง ยันไม่ตั้งใจให้กระทบภูมิปัญญาชาวบ้าน
เมื่อวันที่ 27 ตุลาคม จากกรณีดังกล่าวเกิดการเคลื่อนไหวของภาคประชาสังคม ไม่เห็นด้วยกับการออกมาตรการเข้มงวดการใช้ยาดองเหล้า เพราะถือว่าเป็นการเหมารวมไม่แยกแยะ เหมารวมทั้งการปรุงยาและการจำหน่าย กลุ่มชนเผ่าพื้นเมือง ในทุกจังหวัดยังคงใช้สุรากลั่นในการประกอบพิธีทางความเชื่อ และหมอพื้นบ้านในจังหวัดต่างๆ ยังมีความจำเป็นในการสกัดสารสำคัญจากสมุนไพรด้วยสุรากลั่น ซึ่งเรียกว่าเหล้าดองยา เพื่อการรักษาและการบำรุงร่างกาย หมอพื้นบ้านหลายคนยังคงต้องเข้าป่า นำสมุนไพรออกมาตากแห้งนำไปย่อยตากแห้งแล้ว จึงนำไปดอกกับสุราเพื่อให้สารสำคัญถูกดูดออกมาจากเนื้อไม้สมุนไพรแล้วนำไปใช้ในการบำบัดรักษา หรือบำรุง
นายวิรัช พรมสอน ตัวแทนกลุ่มประชาสังคมในจังหวัดเชียงราย กล่าวว่า ทางราชการควรมีการสำรวจสาเหตุการออกฤทธิ์ของยาดองคางคกให้ชัดเจนว่าเกิดจากอะไรแน่ จะเป็นที่ ตัวเหล้าที่ซื้อมาผิดหรือไม่ หรือ คางคกที่มีฤทธิ์แรงมาก หรือจากสาเหตุอื่น ๆ ในขณะที่ยังพิสูจน์ได้ไม่ชัด สรรพสามิตออกมาตรการเข้มงวดกับยาดองเหล้าซึ่งเป็นการเหมารวมถือว่าไม่เป็นธรรมอย่างยิ่ง การทำงานของสรรพสามิตตบตาประชาชนไม่ได้ชาวบ้านรู้ว่าทำเพื่อใคร เหล้าเป็นสารสกัดสมุนไพร แต่คนที่เอาคางคกมาดองต่างหากที่มีปัญหา
นางเอมอร พรหมดี ตัวแทนเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านจังหวัดแพร่ กล่าวว่า ควรตรวจสอบให้ชัดเจนเพราะการดองเหล้าเป็นภูมิปัญญา อย่าเหมารวม ถ้ายังมีมาตรการแบบเหมารวมเครือข่ายเหล้าคงต้องออกมาเคลื่อนไหวแน่นอน
