วันที่ 8 กรกฎาคม ที่อุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้า จ.พิษณุโลก สถานอารยธรรมศึกษา โขง-สาละวิน มหาวิทยาลัยนเรศวร ร่วมกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) และมหาวิทยาลัยพะเยา จัดการเสวนา “การจัดการชุมชนท่องเที่ยวบนพื้นที่ภูลมโลและพื้นที่เชื่อมโยงอย่างยั่งยืน” วัตถุประสงค์เพื่อระดมความคิดเห็นจากภาครัฐ เอกชน ชุมชน และผู้เกี่ยวข้องร่วมวางแผนอนาคตในระยะสั้นและระยะยาวเพื่อแก้ไขปัญหาและส่งเสริมการท่องเที่ยว โดยมีนายปริญญา ปานทอง รองอธิการบดีฝ่ายจัดการทรัพย์สิน มหาวิทยาลัยนเรศวร กล่าวปาฐกถาพิเศษ ร่วมด้วยนายธัชชัย สีสุวรรณ รองผู้ว่าราชการจังหวัดพิษณุโลก, พล.อ. ดร.ศิริ ทิวะพันธุ์ ประธานสถาบันพัฒนาสี่แยกอินโดจีน, ผศ.สุภาวดี โพธิยะราช ผู้ประสานงานโครงการวิจัยอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริหาร สกว., ผู้แทนจากกองทัพภาคที่ 3, ผู้แทนชุมชน, องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น, ผู้ประกอบการ, องค์กรด้านการท่องเที่ยวและวัฒนธรรม
ผศ.ดร.วศิน ปัญญาวุธตระกูล ผู้อำนวยการสถานอารยธรรมศึกษาโขง-สาละวิน กล่าวถึงความเป็นมาของการจัดงานนี้ว่า การเสวนาครั้งนี้เป็นผลมาจากงานวิจัย เพื่อศึกษาศักยภาพ แนวทาง สถานการณ์ปัจจุบัน ทิศทางการพัฒนาพื้นที่ท่องเที่ยวภูลมโล รวมถึงมุมมองการท่องเที่ยวที่สำคัญในช่วงเดือนธันวาคม – กุมภาพันธ์ของทุกปี ซึ่งนักท่องเที่ยวนิยมมาสัมผัสธรรมชาติ ชื่นชมดอกนางพญาเสือโคร่งอันสวยงามบานสะพรั่งเต็มภูเขาหรือที่เรียกกันว่าดอกซากุระบาน ตลอดจนศึกษาวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของชุมชนชาวม้งในพื้นที่ภูลมโล เกี่ยวกับผลกระทบจากการท่องเที่ยว ศักยภาพในการรับมือกระแสการท่องเที่ยว
ในการศึกษาวิจัยนั้น ผศ.ดร.วศิน ปัญญาวุธตระกูล กล่าวเพิ่มเติมว่า ต้องศึกษาทั้งแง่บวกที่ต้องช่วยกันส่งเสริมและแง่ลบที่อาจเกิดปัญหา โดยเฉพาะอย่างยิ่งคุณค่าทางวัฒนธรรม จากการลงพื้นที่พบว่า ชาวม้งมีวิถีชีวิต เศรษฐกิจ วัฒนธรรม ประเพณี การละเล่นที่เคยรู้จักกันเพียงในกลุ่ม ได้ถูกพัฒนาเพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยว นับเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยว แต่หากมองอีกส่วนหนึ่งที่น่ากังวลคือ ภูลมโลเชื่อมโยงหลายพื้นที่ จากที่เคยเป็นจุดหมายปลายทางการชมธรรมชาติของนักท่องเที่ยว กลายมาเป็นจุดที่พักแทนเขาค้อหรือภูทับเบิก จึงเกิดการสร้างโฮมสเตย์เพื่อรองรับนักท่องเที่ยว สิ่งนี้อาจมีผลต่อระบบเศรษฐกิจและโครงสร้างของชุมชน เกิดการเปลี่ยนแปลงที่อาจกลายเป็นปัญหาในอนาคต
ในการดำเนินงานวิจัยประกอบด้วย 3 ส่วน คือ ความคาดหวังที่จะพัฒนาให้สูงสุดเป็นอย่างไร มองถึงสิ่งที่จะเกิดขึ้น ณ ภูลมโลและพื้นที่เชื่อมโยง เช่น สาธารณูปโภคเพียงพอหรือไม่ เหตุดินสไลด์ การสร้างที่พักแบบไม่วางแผน พื้นที่เพียงพอต่อการพัฒนาศักยภาพหรือไม่ ปัญหารถติด เป็นต้น เหล่านี้ต้องมีการเตรียมการอย่างไร ความเป็นไปได้ในการวางแผนระยะสั้นและระยะยาว ทั้งนี้ ภูลมโลมีเส้นทางเชื่อมจาก 3 พื้นที่ คือ บ้านใหม่ร่องกล้า จ.พิษณุโลก ภูทับเบิก จ.เพชรบูรณ์ และบ้านกกสะทอน จ.เลย ซึ่งแต่ละหมู่บ้านล้วนมีการบริหารจัดการและองค์กรสนับสนุนอันแตกต่าง จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีการระดมสมอง พูดคุย ทั้งในส่วนของจังหวัด บทบาทของกองทัพภาคที่ 3 บทบาทของชุมชน อุทยาน องค์กรต่าง ๆ ทั้งภาครัฐและเอกชน อันจะเป็นประโยชน์ต่อการวางแผนระยะสั้นและระยะยาวของชุมชนตลอดจนการจัดการท่องเที่ยวของชุมชนในพื้นที่ภูลมโลและพื้นที่เชื่อมโยงต่อไป
“ภายหลังการเสวนาจะมีการรวบรวม สกัดทุกข้อมูล ความคิดเห็น เพื่อวางแผนการจัดการชุมชนท่องเที่ยวบนพื้นที่ภูลมโลและพื้นที่เชื่อมโยงอย่างยั่งยืน โดยจะก่อร่างสร้างเป็นรูปธรรมและดำเนินงานจริงในอีก 6 เดือนข้างหน้า” ผศ.ดร.วศิน กล่าว
