ชาวแม่กาแห่เข้าป่าหา ‘เห็ดเผาะ’ เลี้ยงชีพ ราคาพุ่ง ที่ อ.ภูซาง กก.500-600 บาท
วันที่ 17 พฤษภาคม 2563 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ตั้งแต่ต้นเดือนพฤษภาคม 2563 ที่ผ่านมา เนื่องจากมีฝนตกและลูกเห็บลงในพื้นที่หลายแห่งของจังหวัดพะเยา ทำให้ประชาชนที่มีภูมิปัญญาเรื่องการเก็บเห็ดเผาะหรือ เห็ดถอบ นิยมเข้าป่าหาเห็ดในยามว่างกันมากขึ้น โดยหาเป็นอาหารทานในครอบครัว หรือหาเพื่อนำมาขายเป็นรายได้ในช่วงฤดูแล้ง ที่อยู่ระหว่างรอการทำนาในช่วงฤดูฝน
นางบุญทา เฉพาะธรรม อายุ 76 ปี เลขที่ 105 หมู่ 7 ตำบลแม่กา อ.เมืองพะเยา จ.พะเยา กล่าวว่า ตนเริ่มหาเห็ดเผาะและหาเป็นมาตั้งแต่สมัยเป็นสาวรุ่นเมื่อประมาณ 50 ปีที่ผ่านมา เพราะพ่อกับแม่พาเข้าป่าหาเห็ดในฤดูกาลต่าง ๆ ทั้งเห็ดเผาะ เห็ดดินหรือเห็ดเครื่อง เห็ดโคน ผักหวานป่า ฯลฯ เพราะหมู่บ้านอยู่ติดกับป่าทำให้สามารถหาอาหารในป่าได้ตลอดทั้งปี ทุกฤดูกาลก็จะมีของป่าให้เก็บมาทานเป็นอาหารได้ตลอด ทั้งเห็ด พืช สัตว์ป่า ที่กินได้ เพราะมีป่าสมบูรณ์ สำหรับเห็ดเผาะนั้น ตามป่าไม้ซึ่งลักษณะเป็นป่าแพะ(กระยาเลย)ที่เรียกกันตามท้องถิ่น ป่าไม้ตึง ไม้รัง ดินจะเป็นลูกรัง เป็นหิน ช่วงเดือนพฤษภาคม – มิถุนายน ที่อากาศร้อนจัด มีฝนตกและลูกเห็บตก จะทำให้มีเห็ดเผาะขึ้นมาจากดิน
นางบุญทา กล่าวต่อว่า ทุกวันนี้ ตนเอง ลูกชายพร้อมกับลูกสะใภ้จะออกจากบ้านประมาณ 06.00-07.00 น. บางครอบครัวจะออกตั้งแต่เช้ามืดประมาณ 05.00 น. ไม่ต้องผจญกับอากาศร้อน เมื่อไปถึงแหล่งที่เป็นป่าตามม่อนดอยต่าง ๆ ในพื้นที่ ต.แม่กา จะพบคนไปหาเห็ดเผาะจำนวนมาก เหมือนคนไปจ่ายตลาดหรือไปเที่ยวงาน รถจอดไว้บริเวณด้านหน้าเข้าป่า ทั้งรถยนต์เก๋ง รถกระบะ รถจักรยานยนต์ ส่วนมากถ้าเป็นครอบครัวที่เข้าป่าหาเห็ดเผาะเพียงเป็นอาหาร ได้เพียง 1-2 กก. ก็พอแล้ว กลับบ้าน แต่ถ้าเป็นกลุ่มที่หาเพื่อนำไปขายต่อ กลุ่มนี้จะเดินสายเก็บเป็นอาชีพ ซึ่งทั้งคนที่หาเลี้ยงชีพ หรือ หาเพื่อขาย ต่างก็ต้องอดทนกับอากาศที่ร้อนจัดเป็นอย่างมาก
ขณะที่นายพรศักดิ์ เฉพาะธรรม อายุ 35 ปี บุตรชายนางบุญทา ที่ได้เข้าป่าหาเห็ดเผาะด้วยกัน กล่าวว่า เมื่อเข้าป่าหาเห็ดเผาะต้องใช้เหล็กขอขูดหาเห็ด เพราะส่วนใหญ่เห็ดเผาะจะหนุนดินขึ้นเป็นรอยแยก หรือบางพื้นที่ก็จะอยู่ตามผิวดินใต้ก้อนหินลึกประมาณ 0.5 ซม. หรือบางจุดก็โผล่พ้นดินมาให้เห็นครึ่งลูก ดังนั้นต้องมีเครื่องทุ่นแรง หาพบก็ส่งเสียงร้องกันสนุกมาก แต่ถ้าไม่ได้ก็จะเหงาบ้าง การหาเห็ดเผาะแบบท้องถิ่นจะหาในลักษณะเน้นให้เก็บได้พอกิน ไม่เก็บแบบทำลายให้สูญพันธุ์ โดยเจะเก็บเม็ดใหญ่ที่กำลังจะโผล่พ้นจากดิน ลูกเล็กก็ให้ซุกอยู่ใต้ดินต่อไป ลูกที่แก่จัดอากาศร้อนจัดจะแตกสปอร์กระจาย เมื่อโดนความชื้นจะมีเห็ดเผาะลูกใหม่ขึ้นมาอีก เป็นวงจรเช่นนี้เรื่อยไป แต่ถ้ามีสารเคมีเห็ดทุกชนิดตายหมด
“เห็ดเผาะถ้าซื้อขายกันตามท้องตลาดทุกวันนี้ กก.ละ 500-600 บาท ผมกับแม่และภรรยาจะชวนกันมาหาเห็ดเผาะบริเวณวัดม่อนอ่าง ใกล้กับอ่างแม่ต๋ำ ต.แม่กา ห่างจากหมู่บ้านประมาณ 3-5 กม. การรักษาป่าก็เปรียบเหมือนการรักษาลมหายใจของทุกคน เพราะมีป่า มีอาหารจากป่า มีชีวิตต่อไป คาดว่าถ้ามีฝนตกลงมาอีกครั้งจะทำให้เห็ดเผาะที่ยังเล็กอยู่ใต้ดิน พร้อมโตขึ้นมาเป็นอาหารจากป่าได้อีกครั้ง”นายพรศักดิ์ กล่าว
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ในตลาดสดพื้นที่ อ.ภูซาง อ.เชียงคำ จ.พะเยา พบว่ามีทั้งเห็ดเผาะในพื้นที่และเห็ดเผาะจากต่างถิ่นที่มาจากจังหวัดใกล้เคียงในภาคเหนือ ราคา กก.ละ 500-600 บาท แต่หากเป็นเห็ดเผาะพื้นถิ่นที่มีลักษณะเปลือกขาวและในขาว คือ เห็ดที่ยังไม่แก่ จะราคาแพงมาก กก.ละ 600 บาท ขึ้นไป หากเป็นเห็ดเผาะจากต่างพื้นที่ เปลือกจะมีสีดำหนา ราคาประมาณ กก.ละ 500 บาท
