ลอยกระทงกาบกล้วย
หนึ่งเดียวเมือง’แม่กลอง’
สไตล์ครรลองวิถีพอเพียง
สมุทรสงคราม หรือที่เรียกขานดั่งเดิมว่า “เมืองแม่กลอง” ตั้งอยู่บริเวณปากแม่น้ำแม่กลอง บรรจบทะเลอ่าวไทย ประกอบกับแม่น้ำแม่กลอง แยกตัวออกเป็นคูคลองใหญ่น้อยมากมายถึง 366 คลอง กระจายอยู่บนพื้นที่ 417 ตร.กม. สมุทรสงครามจึงเป็นจังหวัดที่มีความอุดมสมบูรณ์เต็มไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติที่หลากหลาย และสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมแก่การทำเกษตรและการประมง วิถีชีวิตของประชาชนส่วนใหญ่ผูกพันกับสายน้ำ มีความเป็นอยู่เรียบง่ายแต่คงไว้ซึ่งประเพณีและวัฒนธรรมอันดีงามแต่ดั้งเดิมที่ปฏิบัติต่อเนื่องกันมายาวนาน เช่น การทอดกฐินทางน้ำ, การแข่งเรือ, และการลอยกระทง เป็นต้น
นายชรัส บุญณสะ ผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสงคราม กล่าวว่า การลอยกระทงกาบกล้วย คือภูมิปัญญาอันชาญฉลาดของชาวแม่กลองที่เกิดจากความมุ่งมั่นในการรักษาประเพณีลอยกระทงให้อยู่สืบไป โดยผนวกด้วยวิถีชีวิตที่พอเพียงเหมาะสมกับอัตลักษณ์ของตนเอง ที่มองหาแนวทางการแก้ไขความยุ่งยากลำบากในการหาวัตถุดิบมาทำกระทงซึ่งใช้ทรัพย์มาก เสียเวลาและได้จำนวนน้อย มาประยุกต์ใช้วัสดุทางธรรมชาติในท้องถิ่น โดยเฉพาะต้นกล้วยที่ชาวสมุทรสงครามนิยมนำลำต้นมาลอกเอากาบออก แล้วทำเป็นหยักทั้ง 2 ข้าง เอาธูปเทียนจุ่มน้ำมันยางปักไว้กลางกาบกล้วย แล้วนำไปปล่อยในแม่น้ำเป็นแพยาว เรียกว่า “กระทงกาบกล้วย” สามารถตอบโจทย์วิถีชีวิตอย่างพอเพียงของคนสมุทรสงครามเป็นอย่างดี เพราะพึ่งพาตนเองได้อย่างมีเหตุผล คือการใช้วัสดุในชุมชนมาประยุกต์ใช้ ลดค่าใช้จ่าย ได้ปริมาณกระทงจำนวนมากจนเกิดความสวยงามกลายเป็นประเพณีที่สำคัญ มีนักท่องเที่ยวมาเยี่ยมชมจำนวนมาก ทรัพยากรที่ใช้เป็นวัสดุจากท้องถิ่นที่หาง่าย เป็นมิตรกับธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
นายชรัส กล่าวอีกว่า จังหวัดสมุทรสงครามร่วมกับ อบจ.สมุทรสงคราม, ททท.สำนักงานสมุทรสงคราม, องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยงานทั้งภาครัฐเอกชน กำหนดจัดงานประเพณีลอยกระทงกาบกล้วย เมืองแม่กลอง ตามครรลองวิถีพอเพียง ปลอดภัยไร้ซึ่งแอลกอฮอล์ ประจำปี 2563 ในวันเสาร์ที่ 31 ตุลาคม 2563 ณ วัดภุมรินทร์กุฎีทอง ต.สวนหลวง อ.อัมพวา เพื่อรักษาจารีตประเพณีและวัฒนธรรมอันดีงามของท้องถิ่นไว้ อีกทั้งปลุกจิตสำนึกให้ประชาชนชาวสมุทรสงครามได้ตระหนักในความสำคัญและหวงแหนประเพณีที่มีมาแต่โบราณ ตลอดจนยกระดับงานประเพณีลอยกระทงกาบกล้วยให้เป็นงานระดับประเทศ สร้างรายได้ให้กับชุมชน โดยเวลา 11.00 น. มีพิธีรับพระประทีปพระราชทาน และถ้วยพระราชทาน บริเวณห้องสมุทรสามัคคี อบจ.สมุทรสงคราม เวลา 15.00 น. ตั้งขบวนอัญเชิญพระประทีปพระราชทาน, ถ้วยพระราชทานประกวดเรือไฟจัดขบวนแห่ทางศิลปวัฒนธรรม นางรำกว่า 100 คน ขบวนกลองยาว, นางนพมาศเดินแห่รอบตลาดแม่กลองและขึ้นรถแห่ไปยังวัดภุมรินทร์กุฎีทอง จากนั้นลอยกระทงพระประทีบพระราชทานเป็นปฐมฤกษ์ของเทศกาลลอยกระทง และเวลา 18.39 น. มีพิธีเปิดงานที่สวยงามตระการตาจากพลุ แสง สี เสียง การแสดงเรือไฟ ต่อด้วยลอยกระทงกาบกล้วยที่มีแห่งเดียวในประเทศไทยจำนวนไม่น้อยกว่า 200,000 ใบ ที่สว่างไสวไปทั่วท้องน้ำแม่น้ำแม่กลอง ในเวลาเดียวกันการประกวดแม่ลูกนพมาศ สลับกับการแสดงความสามารถของเยาวชนในจังหวัดสมุทรสงครามบนเวที
นายจิรศักดิ์ อ่วมอุไร ผอ.ททท.สำนักงานสมุทรสงคราม กล่าวว่า ไฮไลต์ของงานจะมีการปล่อยกระทงกาบกล้วย 200,000 ใบ ซึ่งส่วนสำคัญที่จะทำให้กระทงกาบกล้วยสว่างไสวไปทั่วท้องน้ำคือ ธูปชุบน้ำมันยางและเทียน ซึ่งมีขั้นตอนการทำคือนำธูปชนิดพิเศษยาวกว่า 20 นิ้ว มาชุบน้ำมันยาง แล้วคลี่ผึ่งแดดจนแห้งสนิททำเช่นนี้ 3 ครั้ง จากนั้นจึงนำธูปชุบน้ำมันยางเคลือบเทียนแล้วตากแดดให้แห้งอีกครั้งก็สามารถนำไปใช้งานได้ โดยการทำธูปแต่ละชุดใช้เวลาประมาณ 3 วัน และจุดติดไฟได้นานไม่น้อยกว่า 20 นาที จากนั้นนำต้นกล้วยมาหั่นเป็นท่อนๆ ยาวประมาณ 8-10 นิ้ว ลอกออกทีละกาบ และนำธูปที่เตรียมไว้ลงมาปักที่กาบกล้วยและปล่อยลงแม่น้ำแม่กลองเป็นช่วงๆ บริเวณหน้าวัดท้องคุ้ง ต.สวนหลวง อ.อัมพวา จนถึงหน้าที่ว่าการอำเภออัมพวา เพื่อให้ทั้งท้องน้ำสว่างไสวไปด้วยแสงไฟของธูปในกระทงสลับกับแสงเรือไฟที่ อปท.ในจังหวัดร่วมกันจัดแสดงกว่า 40 ลำ 
ซึ่งคาดว่าจะเป็นการลอยกระทงกาบกล้วยใหญ่ที่สุดในโลก จึงถือเป็นงานลอยกระทงที่สำคัญติด 1 ใน 5 งานลอยกระทงสำคัญระดับประเทศ ประกอบด้วย ประเพณีการลอยกระทง และลอยโคมยี่เป็ง ที่ จ.เชียงใหม่, ประเพณีลอยกระทงสายกะลา ที่ จ.ตาก, ประเพณีลอยกระทงเผาเทียนเล่นไฟ ที่ จ.สุโขทัย, ลอยกระทงรวงข้าว ในงานประเพณีสมมาน้ำ คืนเพ็ง เส็งประทีป ที่ จ.ร้อยเอ็ด และประเพณีลอยกระทงกาบกล้วยเมืองแม่กลอง ตามครรลองวิถีพอเพียง ปลอดภัยไร้ซึ่งแอลกอฮอล์ ที่ จ.สมุทรสงคราม ซึ่ง ททท.ได้บรรจุเป็นปฏิทินการท่องเที่ยวของประเทศไทยล่วงหน้า 1 ปี
จึงขอเชิญนักท่องเที่ยวแต่งกายชุดไทยย้อนยุคร่วมงานประเพณีลอยกระทงกาบกล้วยเมืองแม่กลองได้ที่วัดภุมรินทร์กุฎีทอง โดยมีมาตรการป้องกันการติดเชื้อไวรัสโควิด-19 ได้กำหนดทำความสะอาดพื้นที่ทั้งก่อนและหลัง และติดตั้งป้ายกำหนดจุดเข้าด้านเดียวเพื่อตรวจวัดอุณหภูมิ เจลล้างมือ การลงทะเบียนเข้าร่วมงาน นอกจากนี้ยังกำหนดให้ผู้เข้าร่วมงานสวมใส่หน้ากากอนามัยทุกคนด้วย ส่วนท่านใดที่ไม่ประสงค์เที่ยวงานตามสถานที่ดังกล่าว แต่อยากชมความสวยงามของแสงไฟจากธูปในกระทงกับแสงเรือไฟที่สว่างไสวไปท้องน้ำแม่กลอง สามารถชมได้ตามสถานที่ทุกแห่งริมแม่น้ำแม่กลองอีกด้วย
