วันที่ 26 ก.ย.59 ผู้สื่อข่าวรายงานว่าคณะทำงานเครือข่าย ” ตามรอยถิ่นฐาน เจ้าพระยาสายเก่า “นำโดย ดร.ปริญญา เทวานฤมิตรกุล รองคณบดี ม.ธรรมศาสตร์ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ม.ธรรมศาสตร์ ว่าที่ รต.ทวีศักดิ์ อินกว่าง กลุ่มตามรอยถิ่นฐาน เจ้าพระยาสายเก่า นายจีรพันธ์ สมประสงค์ ผู้ทรงคุณวุฒิทางวัฒนธรรม จังหวัดปทุมธานี นายกระแสร์ บางพาน นายปัญญา แก้วมุข ผู้ใหญ่บ้าน ม..2 ต.เชียงรากใหญ่ นายพรวิศิษฏ์ เขียวอำพร อดีตนายก อบต.เชียงรากใหญ่ นายอำนวย เจริญนา ประธานสภาบางพูด และ นายวินัย ว่านกระ ผู้ใหญ่บ้าน ม..3 ต.เชียงรากใหญ่ และนักศึกษาคณะนิติศาสตร์ ม.ธรรมศาสตร์ ลงพื้นที่สำรวจ แม่น้ำเจ้าพระยาสายเก่าที่ไหลผ่านปทุมธานี ตำบลเชียงรากใหญ่ อ.สามโคก จ.ปทุมธานี เมื่อในอดีตนานนับพันปี ที่ถูกถมกลายเป็นถนนจนถึปัจจุบันนี้พร้อมทวงคืนแม่น้ำเจ้าพระยาสายเก่ากลับคืนมาอีกครั้ง
รต.ทวีศักดิ์ เปิดเผยว่า บนเส้นทางลำน้ำเจ้าพระยาสายเก่าก่อนที่จะถูกทับถมนั้นเป็นสายน้ำที่คดโค้งวกวน ไปตามกระแสน้ำธรรมชาติซึ่งมีเรืองเล่าถึงสำเภาจีน ที่ใช้เส้นทางแม่น้ำสายเก่าขึ้นล่องค้าขาย ถึงสุโขทัย ผ่านมาแล้วเรือล่มที่ปทุมธานี เขตตำบลเชียงรากใหญ่ หมู่ที่ 4 จึงเรียกขาน สำเถาล่ม หรือตะเถาล่ม ชึ่งมีการบันทึกไว้ ในกำสรวลสมุทร นิราศศรีปราชญ์ ปี 2534 ต่อมามีการขุดคลองลัดแม่น้ำขึ้นชื่อคลองขุดลัดเตร็ดใหญ่ เริ่มที่หน้าวัดไก่เตี้ย ตำบลกระแชง ผ่านมาถึงหน้าอำเภอเมือง ปทุมธานี ไปสุดที่หน้าวัดศาลเจ้า คลองขุดนี้ ขุดในสมัยพระเจ้าทรงธรรม พ.ศ. 2151 ในอยุธยาตอนกลาง ระทางประมาณ 5 กิโลเมตร อายุราว 408 ปี แม่น้ำเจ้าพระยา สายใหม่ จึงทอดยาวสายตรง ขุดด้วยมือของมนุษย์ ทำให้เราไม่รู้จักคลองลัดเกร็ดใหญ่ ที่เป็นธรรมชาติอีกแล้ว
“ตรงนี้มีการแลกเปลี่ยน ขนถ่ายสินค้า ที่นี่อาจเป็นแห่งแรกของประเทศไทยก็ว่าได้ “คล้ายตลาดไทยปัจจุบัน” ริมสองฝั่งคลอง มีชาวบ้านตั้งเรียงรายหน้าแน่น บ้างบ้านเป็นร้านขายของชำ ร้านขายกาแฟโบราณ ขายน้ำมัน มีก๋วยเตี๋ยวเรือ เรือขายข้าวโพดขั่ว เรือขายกล๋วยแขก ช่วงน้ำลงจะเห็น คนดำดิน เพื่อไปทำอิฐ เครื่องปั้นดินเผ่า เรียกได้ว่า ธาตุดินสะสมดีที่สุดก็ว่า เผ่าด้วยแกลบ จะแดง แข็งแกล่งมาก บางบ้านรับหีบอ้อย เพื่อเอาน้ำมาเขี่ยว ทำขนม เช่นกระยาสาด จะเห็นชาวบ้านรวมตัวหาปลากันเต็มไปหมด เราเรียกกัน มอญหาปลา บางคนมีตระข้อง มีซุ่ม มีชะหมวก มีสวิง มีแห บางคนมามือเปล่า ก็ได้ปลาไปแบ่งกันกิน เหลือกินก็นำไปทำน้ำปลา ทำปลาร้า ทำปลาตากแดด ยามค่ำคืนฝนตกพร่ำๆ ออกไปหานก หาหนู หากบ หรือไปปักเบ็ด ลงเบ็ดราว นำมาปรุงอาหารเสร็จก็มาแบ่งปันกันข้างบ้าน แบ่งไว้ใส่บาตรพระใน แต่ละบ้านวันหนึ่งๆไม่ต้องใช้สตางค์ ใช้สอยโดยธรรมชาติ” รต.ทวีศักดิ์ กล่าว
รต.ทวีศักดิ์ กล่าวต่อว่าทั้งนี้จึงได้ร่วมตัวกันกับชาวบ้าน ทำการศึกษาค้นหาความจริง ตามรอยหลักฐานประวัติศาสตร์ พร้อมทวงคืนแม่น้ำเจ้าพระยาสายเก่ากลับคืนมา ซึ่งได้รับการสนับสนุนข้อมูล จาก นายจีรพันธ์ สมประสงค์ โดยมีทาง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ รศ.ดร. ปริญญา เทวานิมิตร เป็นประธานคณะทำงาน เพื่อศึกษาประวัติศาสตร์เริ่มจาก ลำน้ำเจ้าพระยาสายเก่า ที่ผ่านคลองบ้านพร้าว คลองน้ำอ้อม คลองเชียงราก ในปัจจุบัน ศึกษาพื้นที่ จุดสำเภาจีนล่ม โดยมีหลักฐานข้อมูลอ้างอิง ชาวบ้านเจอถ้วยชามจีน ตราไก่ เซรามิค กระโดงเรือ ตุ๊กตาจีน กล้องสูบยาดินเผา เป็นต้น ได้เก็บรักษาไว้ ที มหาวิทยาลัย วไลลงกรณ๋ รวมถึงการผลักดันแก้ไขปัญหา ที่คลองถูกปิดทับเพื่อสร้างถนน จึงร่วมกันขอพื้นที่คืน โดยจะศึกษา “เกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นในอดีต” (What), “เหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นเมื่อไหร่” (When), “เหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นที่ไหน” (Where), “ทำไมจึงเกิดเหตุการณ์นั้นขึ้น” (Why), และ “เหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นได้อย่างไร” (How) โดยการสืบค้น การรวบรวมหลักฐานการวิเคราะห์ ตีความ ประเมินหลักฐานการเชื่อมโยงความสัมพันธ์ของหลักฐานการนำเสนอข้อเท็จจริง เพื่อเป็นประโยชน์ต่อสาธารณะต่อไป
