หาดูยาก! แห่แชร์ภาพ เงาพระธาตุลำปางหลวง สะท้อนบนท้องฟ้า
เมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เฟซบุ๊ก “วัดพระธาตุลำปางหลวง อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง” โพสต์ขอความระบุว่า
“#สวัสดียามเช้า #ภาพอันเป็นมงคล
สำหรับวัดพระธาตุลำปางหลวง มี ตำนานการสร้างวัดพระธาตุลำปางหลวงมีหลายตำนานมาก ตั้งแต่ตำนานของพระนางจามเทวี ที่ยกทัพผ่านมาตั้งค่ายใกล้ๆ พระธาตุ แล้วเกิดปาฏิหาริย์เห็นพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้าเป็นลูกไฟพวยพุ่งออกมา
กระทั่งพระนางติดตามไปสร้างเป็นพระธาตุขึ้น หรือตำนานคำทำนายของพระพุทธเจ้า ทรงพยากรณ์ไว้จะมีผู้มาสร้างเมือง “ลัมภะกัปปะนคร” จึงมอบพระเกศา 1 เส้นให้ลั๊วะอ้ายกอน ต่อมาได้ช่วยกันขุดหลุมแล้วอัญเชิญผอบบรรจุพระเกศาฝังลงในหลุม ก่อเป็นพระเจดีย์สูง 7 ศอก ทรงพยากรณ์ว่าหลังจากพระองค์ปรินิพพานแล้ว 218 ปี จะมีพระอรหันต์ 2 รูป
ชื่อพระกุมาระกัสสะปะเถระ นำเอาอัฐิพระนลาตเบื้องขวา (กระดูกหน้าผาก) และพระเมฆิยะเถระนำอัฐิพระศอ ด้านหน้าและด้านหลัง มาบรรจุเพิ่มไว้ในที่นี้อีก และเจดีย์นี้จะปรากฏเป็นพระเจดีย์ทองคำ ได้ชื่อว่า “ลัมภะกัปปะ”
อย่างไรก็ตาม ทั้งหมดก็คือตำนานที่เล่าขานต่อๆ กันมา แต่ที่เป็นความจริงก็คือ พระธาตุลำปางหลวงเป็นวัดไม้ที่มีความสมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่งของไทย อีกทั้งสถาปัตยกรรมในวัดยังมีอิทธิพลต่อสถาปัตยกรรมลำปาง
ซึ่งช่างได้สร้างสรรค์งานที่มีลักษณะเฉพาะตัวของช่างลำปางขึ้น แตกต่างจากงานสถาปัตยกรรมแบบเชียงใหม่
ในทางประวัติศาสตร์ ที่เกี่ยวข้องกับพระธาตุลำปางหลวง ระบุว่าเมื่อปี พ.ศ. 2275 นครลำปางว่างลงไม่มีผู้ครองนคร จึงเกิดความวุ่นวายขึ้น
สมัยนั้นพม่าเรืองอำนาจได้แผ่อิทธิพลปกครองมายังอาณาจักรล้านนา ยึดครองได้ทั้งหมด ตั้งแต่เชียงใหม่ ลำพูน โดยแต่งตั้งเจ้าผู้ครองนครอยู่ภายใต้การปกครองของกษัตริย์พม่า
ท้าวมหายศ เจ้าผู้ครองนครลำพูน ได้ยกกำลังมายึดนครลำปาง โดยตั้งค่ายอยู่ภายในวัดพระธาตุลำปางหลวง ครั้งนั้น “หนานทิพย์ช้าง” ชาวบ้านปงยางคก (ปัจจุบันอยู่ในอำเภอห้างฉัตร) เป็นวีรบุรุษของชาวลำปาง ได้รวบรวมชาวบ้านต่อสู้กับทัพเจ้ามหายศ โดยลอบเข้าไปในวัด แล้วใช้ปืนยิงท้าวมหายศตาย ตีทัพลำพูนแตกพ่ายไป ปัจจุบันยังปรากฏรอยลูกปืนอยู่บนรั้วทองเหลืองที่ล้อมองค์พระธาตุเจดีย์ ต่อมาหนานทิพย์ช้างได้รับการสถาปนาเป็น “พระยาสุลวะลือไชยสงคราม” เจ้าผู้ครองนครลำปางต่อมา และเป็นต้นตระกูล ณ ลำปาง, เชื้อเจ็ดตน, ณ เชียงใหม่, ณ ลำพูน, และ ณ น่าน
เมื่อผ่านซุ้มประตูโขงเข้าไปภายในวัด จะเห็น “ลานทราย” รายรอบวิหารหลวง ซึ่งมีความหมายเปรียบได้กับมหาสมุทรสีทันดร เม็ดทราย ณ ที่วัดนี้ จึงพิเศษกว่าเม็ดทรายทั่วไป และการได้ไปนมัสการพระธาตุลำปางหลวง ก็เปรียบได้กับการได้ไปกราบไหว้ “พระเจดีย์จุฬามณี” อันศักดิ์สิทธิ์บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ซึ่งเป็นเจดีย์ที่บรรจุพระจุฬา พระโมลี และพระเขี้ยวแก้วของพระโคตมพุทธเจ้า
สถาปัตยกรรมขึ้นชื่อว่างดงามอย่างที่สุด ได้แก่ “ประตูโขง” เป็นฝีมือช่างหลวงโบราณ ทำเป็นอาคารเรือนยอดซ้อนชั้นแบบยอดมณฑป ก่ออิฐถือปูน ประดับตกแต่งด้วยลวดลายปูนปั้น รูปดอกไม้ และสัตว์ในหิมพานต์
การประดับปลายกรอบซุ้มด้วยกินรและกินนรีฟ้อน น่าจะเป็นอิทธิพลการประดับกรอบซุ้มแบบสุโขทัยที่วัดตระพังทองหลาง และวัดมหาธาตุ สุโขทัย ถือเป็นต้นแบบของงานซุ้มประตูโขงในสมัยต่อมาในพื้นที่ลำปาง
ประตูโขงแห่งนี้ยังใช้เป็นสัญลักษณ์เมืองลำปางในตราจังหวัดลำปางด้วย
