ศศินแนะ น้ำท่วมบางบาลทุกปี แต่ไม่ได้กินพื้นที่เยอะ รัฐควรโฟกัส เยียวยาให้ถูก จ่ายชดเชยล่วงหน้าซื้อของใช้ อาหารไว้ใช้ระหว่างน้ำท่วม ยันไม่ใช่ปัญหาใหญ่แต่ต้องทำความเข้าใจ
วันที่ 18 ตุลาคม นายศศิน เฉลิมลาภ กรรมการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร โพสต์เฟซบุ๊ก เรื่องน้ำท่วม ที่น้ำเหนือกำลังไหลลงมาเรื่อยๆ จนขณะนี้เกือบจะถึง จ.พระนครศรีอยุธยาแล้ว โดยระบุว่า
วันนี้น้ำคงใกล้ลงหมดที่ท่วมบางบาล อยุธยาแล้วครับ
เวลาออกข่าวมันดูใหญ่โต แต่จริงๆ มันจะโฟกัสอยู่ที่ชุมชนสองฝั่งคลองบางหลวง ที่ต่อมาจากโผงเผง คลองนี้ไหลไปบรรจบกับแม่น้ำน้อยที่หัวเวียงอำเภอเสนา และบรรจบกับคลองบางบาลที่ตำบลพระขาว อำเภอบางบาล ก่อนจะไหลลงใต้ไปทางบางไทร ไปบรรจบกับแม่น้ำเจ้าพระยา ที่ไหลมาจากบางปะอิน และอำเภอเมือง
ผมทำแผนที่เฉดสีแดงๆ เป็นพื้นที่ที่มีน้ำท่วมประจำทุกปี คือแม่น้ำน้อยที่ไหลมาจากอ่างทอง สิงห์บุรี ชัยนาท เป็นสาขาของเจ้าพระยาก่อนถึงเขื่อนเจ้าพระยา สองฝั่งแม่น้ำน้อยที่จะชะลอน้ำไว้ได้เยอะเพราะทุกปีชลประทานจะกระจายน้ำออกเกือบเต็มทุ่งผักไห่
นายศศินกล่าวว่า แต่ตัวคลองบางหลวง ซึ่งเป็นลำน้ำสาขาแยกเจ้าพระยาที่โผงเผงป่าโมกนี่ที่ผ่านมาหลายปีจะเห็นเขาจำกัดพื้นที่ท่วมในคันถนนสองฝั่ง ตั้งแต่ตำบลโผงเผง (เขตป่าโมก อ่างทอง) เข้าเขตอยุธยาที่ตำบลบางหัก บางหลวงโดด บางหลวง วัดตะกู ทางช้าง (อำเภอบางบาล) และหัวเวียง (อำเภอเสนา) ปีนี้คงโดนกดดันจากชาวบ้านจึงกระจายออกทุ่งเยอะหน่อย อีกสายคือคลองบางบาลก็จะท่วมสองฝั่งคลองแถว กบเจา ถึงพระขาว อำเภอบางบาลปีนี้ ก็ยังไม่ค่อยกระจายออกทุ่งมากนัก
แต่ภาพรวมๆ เวลาออกข่าวน้ำท่วมอยุธยาจริงๆ พื้นที่ที่มีความเดือดร้อนจริงๆ ก็ตรงที่ผมเฉดสีแดงๆ ไว้หกเจ็ดตำบลนี่แหละ และก็ไม่ใช่ทั้งตำบลเป็นแค่ชุมชนริมน้ำพื้นที่แคบๆ ผมเดาว่าคงประมาณไม่เกินพันไร่ ส่วนจะกี่ครอบครัวผมก็ว่าน่าจะไม่มากมายเกินไปถ้าโฟกัสพื้นที่ปัญหาให้ตรงเสีย
พื้นที่แค่นี้จริงๆ ไม่ใช่เพื่อหน่วงน้ำก่อนเข้ากรุงเทพฯ อะไรได้มากมาย แต่เป็นการแบ่งน้ำจากอยุธยามาหน่วงไว้และค่อยๆ ระบายลงแม่น้ำน้อย อ้อมเมืองอยุธยาที่เป็นเกาะเมืองพื้นที่เศรษฐกิจสำคัญมากกว่า นี่คือความสำคัญที่แท้จริงของพื้นที่น้ำท่วมบางบาลนี้
นายศศินระบุด้วยว่า เพราะธรรมชาติหรือมนุษย์ก็ไม่ทราบที่ทำให้ขนาดของแม่น้ำเจ้าพระยาหลังจากแบ่งน้ำลงคลองบางหลวงและคลองบางบาล แม่น้ำใหญ่โตที่ผ่านป่าโมกมาเข้าอยุธยาที่บางบาลจะลดขนาดเหลือสักครึ่งเดียว หรือไม่ถึง เพราะแต่เดิมผมทราบมาว่าแม่น้ำเจ้าพระยาสายเก่าจริงๆ คือคลองบางบาล คนบางบาลที่อายุ 80 ขึ้นไปจะเรียกคลองบางบาลว่า เจ้าพระยา ส่วนแม่น้ำเจ้าพระยาปัจจุบันชาวบ้านเก่าๆ เขาเรียกว่า #คลองควาย ผมคิดเอาเองว่ามีความเป็นไปได้ที่คลองควายนี้จะถูกขุดขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยาเพื่อเป็นเส้นทางคมนาคม และนำน้ำมาทำนา มาท่วมทุ่งภูเขาทองเพื่อยุทธศาสตร์ป้องกันพระนคร ต่อมาน้ำไหลสะดวกก็ค่อยๆ ขยายคลองควายใหญ่ขึ้นจนกลายเป็นสายน้ำเจ้าพระยาใหม่ตรงยาวมา
และก็มักจะนำมวลน้ำมหาศาลมาจะท่วมไม่ท่วมอยุธยาแทบจะปีเว้นปี ลำน้ำเล็กแคบน้ำเยอะก็ต้องล้น ทุ่งภูเขาทอง ลุมพลี บ้านป้อม ก็ไม่ค่อยรับน้ำเพราะกลายเป็นชุมชน
ตราบใดที่โครงการเจ้าพระยาสองที่ขุดแบ่งน้ำให้ไหลตรงไปลงบางไทรแทนคลองบางหลวงและคลองบางบาลยังไม่เสร็จ (อีกสามสี่ปีเป็นอย่างเร็ว) พื้นที่คลองบางหลวงและคลองบางบาลก็คงต้องรับน้ำต่อไปทุกปีก่อน
ถ้ารัฐบาลเข้าใจ ก็เร่งมาดูแลผู้คนและชุมชนที่น้ำท่วมแค่นี้ โฟกัสให้ถูกที่ จะช่วยเหลือเยียวยาอย่างไร ไม่ใช่พื้นที่ใหญ่โต
หากมอบนโยบายให้ท้องถิ่น ให้เทศบาล ให้จังหวัดช่วยกันทำงาน หางบดีดบ้านช่อง วางมาตรการบรรเทาทุกข์หาที่จอดรถ มีสวัสดิภาพสวัสดิการให้เขาแค่ไม่กี่ตำบลผมคิดว่าใช้งบไม่มาก และชาวบ้านก็จะพอใจขึ้น
“แต่สิ่งที่พวกเขาต้องการมากที่สุดคือการกระจายน้ำออกไปในทุ่งที่แทบไม่มีบ้านเรือนผู้คนอยู่อาศัย เร่งเกี่ยวข้าวให้เสร็จก่อนเดือนตุลาคม และหาพื้นที่ทุ่งรองรับ เร่งทำความเข้าใจและจัดการความขัดแย้งเรื่องนี้ให้ได้ เมื่อออกทุ่งแล้วก็รีบส่งน้ำต่อไปทางบางไทร ทางเจ้าเจ็ด ทางลาดบัวหลวง ต่อไปยังเชียงรากปทุมธานี โดยควบคุมน้ำในทุ่งไม่ให้ท่วมสูงมากนัก จะทำให้พื้นที่บางบาลในระหว่างคันกั้นน้ำเขาจะได้น้ำไม่สูง พอจะดำรงชีวิตอยู่ได้ มีการเยียวยาชดเชยที่เป็นธรรม จ่ายล่วงหน้าให้ไว้ใช้ช่วงน้ำท่วม เพราะรู้อยู่แล้วว่าน้ำจะมาแน่ มีเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องมาช่วยเหลือกันสม่ำเสมอแค่สองเดือนน่าจะทำได้” นายศศินกล่าว
นายศศินระบุด้วยว่า องค์การบริหารส่วนจังหวัดอยุธยา และฝ่ายการเมืองควรทำความเข้าใจให้คนอยุธยาที่ได้รับประโยชน์จากการที่น้ำไม่ท่วมเมืองระดมความช่วยเหลือและร่วมเป็นกำลังใจให้ชุมชนในพื้นที่อย่างถูกเรื่องถูกราว ให้คนมีความเข้าใจเห็นใจกัน
ส่วนในระยะยาวควรมีมาตรการจัดเก็บภาษีพื้นที่ได้รับประโยชน์ มาชดเชยเยียวยาพื้นที่ที่ได้รับความเดือดร้อนที่มีความเป็นจริง เป็นธรรมและเป็นไปได้อย่างไรก็รีบคิดรีบวางแผนเสีย
