เครือข่ายประชาชน เผย เหมืองแรร์เอิร์ธจากคะฉิ่น มีแนวโนมย้ายฐานมารัฐฉาน ต้นแม่น้ำกก นักวิชาการแจงยิบฝายดักตะกอนไม่ได้ผล ‘ครูแดง’ แนะกระทุ้ง ‘สี จิ้นผิง’ โดยตรง
เมื่อวันที 22 มิถุนายน ผู้สื่อข่าวรายงารความคืบหน้าการตรวจพบสารหนูในแม่น้ำกกและแม่น้ำสาย เกินค่ามาตรฐานต่อเนื่องนั้น ล่าสุด ทางเครือข่ายประชาชนปกป้องแม่น้ำกก สาย รวก โขง ได้จัดให้มีกิจกรรม “ปอยหลวงเพื่อแม่น้ำกก สาย รวก โขง” ขึ้นที่ พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยเมืองเชียงราย อ.เมือง จ.เชียงราย โดยมีผู้ทรงคุณวุฒิและภาคประชาชนเข้าร่วมอย่างคับคั่ง กิจกรรมมีการแสดงดนตรี นิทรรศการศิลปะ กิจกรรมวัฒนธรรม
รวมทั้งมีการจัดเสวนาจากผู้ที่เกี่ยข้อง เช่น ชาวรัฐคะฉิ่น ประเทศเมียนมา ที่ประสบกับผลกระทบเหมืองแร่แรร์เอิร์ธ, ผศ.ดร.สิตาวงศ์ พิลัยหล้า ภาควิชาวิศวกรรมทรัพยากรน้ำ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ น.ส.เพียรพร ดีเทศน์ ผู้อำนวยการฝ่ายรณรงค์ ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ องค์กรแม่น้ำนานาชาติ (International Rivers) ดร.สืบสกุล กิจนุกร สำนักวิชานวัตกรรมสังคม มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง อาจารย์นคร พงษ์น้อย ผู้อำนวยการอุทยานศิลปะวัฒนธรรมแม่ฟ้าหลวงหรือไร่แม่ฟ้าหลวง ฯลฯ
กิจกรรมจัดขึ้นเนื่องจากการตรวจวัดคุณภาพน้ำในแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขงบางส่วน ยังคงพบการปนเปื้อนสารหนูเกินมาตรฐานอย่างต่อเนื่อง 3-4 ครั้ง และทางต้นแม่น้ำในเขตรัฐฉาน ประเทศเมียนมา โดยเฉพาะในเขตปกครองของชนกลุ่มน้อยว้ามีการทำเหมืองแร่ทองคำ แมงกานิส และแรร์เอิร์ธ โดยบางแห่งตั้งอยู่ใกล้กับแม่น้ำกกและแม่น้ำสายจึงเชื่อว่าเป็นสาเหตุของการพบสารปนเปื้อนดังกล่าว ทั้งนี้ หลังกิจกรรมอาจารย์นครระบุว่าคงต้องมีการจัดกิจกรรมลักษณะนี้อีกหลายครั้งโดยครั้งต่อไปจะจัดที่ไรแม่ฟ้าหลวงต่อไป
ผศ.ดร.ศิตางศุ์ พิลัยหล้า ภาควิชาวิศวกรรมทรัพยากรน้ำ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กล่าวว่า ผลกระทบจากสารหนูและอื่นๆ มีต่อสุขภาพแน่นอน นอกจากนี้ ยังมีการละเหยและกระจายเมื่อเกิดน้ำท่วมได้อีกด้วย และเมื่อมองจากต้นเหตุขอปัญหาพบเหมืองแร่ต่างๆ ตั้งอยู่ในเขตของว้าและผู้ที่ได้รับผลประโยชน์คือประเทศจีนขณะที่ประเทศไทยไม่ได้อะไรเลยแต่ต้องได้รับผลกระทบ จึงถือว่าเราโชคร้ายและสงสัยว่าเหตุใดเราจึงมีรัฐบาลที่ไม่กล้าหาญโดยไม่กล้าพอที่จะไปพูดคุยกับประเทศจีน ทั้งๆ ที่มีกฎหมายระหว่างประเทศที่สามารถทำได้แต่กลับไม่ทำ ขณะที่เหมืองแร่ที่เป็นต้นแม่น้ำทราบว่าไม่มีระบบบำบัดตะกอนจากเหมืองเลย เช่นเดียวกับประเทศไทยที่ไม่เคยมีเขื่อนดักตะกอน แต่ในต่างประเทศมีโดยสร้างให้อยู่ลุ่มเหมืองแต่ไม่ได้ให้อยู่ในลำน้ำ เขื่อนดักตะกอนยังไม่เหมือนฝายน้ำล้นโดยแนวคิดคือต้องไม่ให้ทั้งน้ำและตะกอนล้นฝายไป แต่ในประเทศไทยเราคิดกันว่าให้น้ำล้นไปแต่ดักเพียงตะกอนเอาไว้ ทั้งๆ ที่ในความเป็นจริงแล้วทั้งน้ำและตะกอนต่างได้รับการปนเปื้อนมาเหมือนกัน ดังนั้นการจะนำมาสร้างในแม่น้ำของประเทศไทยจึงเป็นแนวคิดที่ไม่ตรงกับการสร้างเขื่อนดักตะกอนดังกล่าว
อาจารย์นิวัฒน์ ร้อยแก้ว ประธานกลุ่มรักษ์เชียงของ กล่าวว่า พบปลาในแม่น้ำโขงมีอาการผิดปกติมากขึ้นเรื่อยๆ เช่น มีตุ่ม ฯลฯ และปัญหาจะรุนแรงมากขึ้นถ้ามีเขื่อนกั้นแม่น้ำโขงคือเขื่อนปากแบงในเขตไชยบุรีไม่ไกลจากชายแดนไทยด้าน อ.เวียงแก่น จ.เชียงรายมากนัก เพราะเขื่อนจะกลายเป็นตัวดักสารปนเปื้อนต่างๆ ด้วย
ดร.สืบสกุล กล่าวว่า พวกเราเคยส่งหนังสือไปถึงสถานเอกอัคราชฑูตจีนประจำประเทศไทยตั้งแต่วันที่ 11 มิ.ย.ที่ผ่านมาเพื่อให้มาร่วมรับฟังความเห็น แต่น่าเสียดายที่ไม่ได้มาร่วมด้วยแต่ก็เข้าใจว่าอาจจะมีเหตุขัดข้องบางอย่าง และหวังว่าในอนาคตประเทศจีนจะมาร่วมเพราะจะยังมีการจัดเวทีลักษณะนี้อีกหลายครั้งจนกว่าปัญหาจะยุติ นอกจากนี้เมื่อวันที่ 8 มิ.ย.สถานฑูตเอกอัคราชฑูตประเทศจีนประจำประเทศไทยยังเคยออกแถลงการณ์ว่ายินดีจะมีการพูดคุยด้วยมาแล้ว
ด้าน Mr.เชาหล็อด ชาวรัฐคะฉิ่น ประเทศเมียนมา ที่มาอาศัยอยู่ทีประเทศไทย กล่าวว่า เหมืองแร่ในรัฐคะฉิ่นเป็นเหมืองแรร์เอิร์ธ (แร่หายาก) โดยมีหลายแห่งโดยปัจจุบันมีอยู่ประมาณ 300 กว่าเหมือง แต่ละเหมืองมีขนาดมากน้อยต่างกันก่อให้เกิดหลุมกว่า 3,000 หลุม ตั้งอยู่ 2 จุดใหญ่ๆ คือตอนเหนือและตะวันออกของรัฐคะฉิ่นติดชายแดนจีน มีแนวโน้มว่าการทำแร่ที่รัฐคะฉิ่นจะโยกย้ายมาทางรัฐฉานคือต้นแม่น้ำกกหลังจากในปัจจุบันได้มีอยู่แล้วอย่างน้อย 3 แห่ง ลักษณะการทำแรร์เอิร์ธเหมือนกันคือขุดดินและหิน กรอกสารเคมี ขุดท่อเชื่อม และเทสารเคมีชนิดรุนแรงลงไป ทำให้ได้สารสีขาวและทำให้เป็นผง ซึ่งตนเชื่อว่าจะทำวิธีเดียวกันที่ลุ่มแม่น้ำกก จากนั้นก็จะทิ้งทุกอย่างที่เหลือลงสู่แม่น้ำเหมือนกัน ทั้งนี้ ในอดีตชาวคะฉิ่นก็เหมือนลุ่มแม่น้ำกกคือมีการจับปลาแต่ปัจจุบันปลาตายหมดแล้ว วัวควายริมน้ำก็ตาย ผักที่เคยส่งไปจีนก็ขายไม่ได้ เขื่อนดักสารพิษไม่ได้ผลแน่นอน แรร์เอิร์ธที่จีนนำไปเอาไปใช้ผลิตรถ EV การคว่ำบาตรการซื้อรถ EV จีนอาจเป็นอีกหนทางหนึ่งที่ทำ
นางเตือนใจ ดีเทศน์ อดีตสมาชิกวุฒิสภา (ส.ว.) กล่าวว่า หลังจากได้รับแจ้งว่าการประสานงานไปยังสถานเอกอัคราชฑูตจีนยังไม่ได้รับการตอบรับว่าจะมาร่วมด้วย จึงทำให้พลังของประชาชนจะต้องเข้มแข็งมากขึ้น โดยอาจจะต้องจี้เรื่องไปยังท่านสีจิ้นผิง ประธานาธิบดีประเทศจีนโดยตรงเพราะท่านเป็นคนดีและกำลังพาประเทศจีนเป็นมหาอำนาจของโลก
