ภาคเหนือยังจมฝุ่น วอร์รูมเชียงใหม่วอนรัฐบาลเร่งพิจารณา พรบ.อากาศสะอาด

วันที่ 7 เมษายน สภาพอากาศจังหวัดเชียงใหม่ยังคงขมุกขมัวไปด้วยฝุ่นทำให้อากาศยังแย่สูงเป็นอันดับ 1 ของโลกอย่างต่อเนื่อง แม้ว่าจะมีฝนตกบางพื้นที่แต่ยังไม่สามารถสลายหมอกควันที่เกิดจากไฟป่าที่เกิดขึ้นจำนวนมากจนกลายเป็นเขม่าปลิวอยู่ในอากาศ

โดยรายงานจุดความร้อน (Hotspot) จาก GISTDA ประจำวันที่ 7 เมษายน 2569 (รอบเช้า) จังหวัดเชียงใหม่ พบจุดความร้อน จำนวน 17 จุด ในพื้นที่ อ.เชียงดาว 9 จุด อ.จอมทอง 3 จุด อ.ฮอด 3 จุด และ อ.ดอยเต่า 2 จุด สะสมตั้งแต่วันที่ 1 ม.ค. – 6 เม.ย. 2569 จำนวน 6,926 จุด มีปริมาณฝุ่นเกินค่ามาตรฐานจำนวน 27 วัน

สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 (เชียงใหม่ เชียงราย ลำพูน แม่ฮ่องสอน) สรุปสถานการณ์ฝุ่น PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมง ณ เวลา 07.00 น. ประจำวันที่ 7 เมษายน 2569 ในพื้นที่รับผิดชอบพบ PM2.5 มีค่าระหว่าง 65.5 – 197.0 มคก./ลบ.ม. คุณภาพอากาศอยู่ในระดับเริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ พื้นที่ ต.ศรีภูมิ อ.เมือง จ.เชียงใหม่ PM2.5 = 65.6 มคก./ลบ.ม.

และพบพื้นที่ที่ค่าฝุ่น PM2.5 เกินค่ามาตรฐาน คุณภาพอากาศอยู่ในระดับมีผลกระทบต่อสุขภาพ พื้นที่ ต.เวียง อ.เมือง จ.เชียงราย PM2.5 = 102.8 มคก./ลบ.ม. ต.เวียงพางคำ อ.แม่สาย จ.เชียงราย PM2.5 = 101.1มคก./ลบ.ม. ต.เวียง อ.เชียงของ จ.เชียงราย PM2.5 = 135.5 มคก./ลบ.ม. ต.ช้างเผือก อ.เมือง จ.เชียงใหม่ PM2.5 = 94.3 มคก./ลบ.ม. ต.สุเทพ อ.เมือง จ.เชียงใหม่ PM2.5 = 85.0 มคก./ลบ.ม. ต.ช่างเคิ่ง อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่ PM2.5 = 184.9 มคก./ลบ.ม. ต.เมืองนะ อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่ PM2.5 = 158.2 มคก./ลบ.ม. ต.หางดง อ.ฮอด จ.เชียงใหม่ PM2.5 = 88.5 มคก./ลบ.ม. ต.บ้านกลาง อ.เมือง จ.ลำพูน PM2.5 = 113.8 มคก./ลบ.ม. ต.ลี้ อ.ลี้ จ.ลำพูน PM2.5 = 106.0 มคก./ลบ.ม. ต.จองคำ อ.เมือง จ.แม่ฮ่องสอน PM2.5 = 142.2 มคก./ลบ.ม. ต.แม่สะเรียง อ.แม่สะเรียง จ.แม่ฮ่องสอน PM2.5 = 93.7 มคก./ลบ.ม. และ ต.เวียงใต้ อ.ปาย จ.แม่ฮ่องสอน PM2.5 = 197.0 มคก./ลบ.ม.

คาดการณ์การสะสมของฝุ่นละอองภาพรวมภาคเหนือวันพรุ่งนี้ คุณภาพอยู่ในระดับเริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ จากคาดการณ์การ ระบายอากาศ วันที่ 7 เมษายนการระบายอากาศอยู่ในเกณฑ์ “ดี” ส่งผลให้เกิดการสะสมของฝุ่นละออง ส่วนวันที่ 7-11 เมษายน การระบายอากาศเริ่มดีขึ้น อาจส่งผลให้ความเข้มข้นของฝุ่นละอองมีแนวโน้มลดลง อย่างไรก็ตาม หากมีปัจจัยอื่นที่มีน้ำหนักมากกว่า เช่น จุดความร้อนทั้งในประเทศและบริเวณใกล้เคียงอาจส่งผลให้ความเข้มข้นของฝุ่นละอองมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นได้ อัตราระบายอากาศรายชั่วโมงระหว่างวันมีค่า <21,000 ตารางเมตรต่อวินาที เวลา 19:00 – 10:00 น. เป็นช่วงที่อัตราการระบายอากาศต่ำ

ทั้งนี้ ศูนย์อำนวยการป้องกันและแก้ไขปัญหาหมอกควัน ไฟป่า และฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 จังหวัดเชียงใหม่ สรุปผลระหว่างวันที่ 3 -6 เมษายน 2569 ปีนี้ไฟเกิดขึ้นกระจายพร้อมๆ กัน ไม่ได้แบ่งเป็นโซน ใต้ กลาง เหนือ เหมือนที่เคยเกิด ในขณะที่สภาพอากาศและค่าฝุ่น วันที่ 6-7 เมษายน เริ่มมีความชื้น โดยเฉพาะโซนใต้ของจังหวัด มีฝนกลุ่มเล็กๆ ตามแนวเขา ช่วงนี้เป็นลมตะวันตก (บางวันตะวันตกเฉียงใต้ บางวันตะวันตกเฉียงเหนือ) คาดว่าระหว่างวันที่ 7-11 เมย.ค่าฝุ่นจะดีขึ้น จากแดงเป็นส้ม เนื่องจากทิศทางลมจากประเทศเพื่อนบ้านเฉียงออกไป บวกกับจุดความร้อนลดลง แต่ในช่วงสงกรานต์ฝนจะน้อยลง เมื่อเทียบกับปี 2568 สภาพอากาศคล้ายปี 2566 คือความชื้นต่ำกว่าปี 2568 มาก รวมถึงอัตราการระบายอากาศเดือนเมษายนจะต่ำกว่าปีที่ผ่านมา เพดานอากาศช่วงเช้าต่ำ ช่วงบ่ายยกตัว วันที่ 8 – 11 เมษายน อัตราการระบายอากาศดี ส่วนเรื่องงบประมาณ ตอนนี้จังหวัดเชียงใหม่ประกาศเขตภัยพิบัติ 9 อำเภอ เพื่อให้หน่วยงานและ อปท.สามารถใช้เงินมาบริหารสถานการณ์ได้ โดยราชการ/อำเภอใช้งบทดลองราชการ กรณีฉุกเฉินตามกฎหมายปภ. ส่วนอปท.ใช้เงินทดลองฉุกเฉินงบสะสมของตนเอง มีการเสริมกำลังเหยี่ยวไฟจากต่างจังหวัด 400 คน และอาสาสมัครรักษาดินแดน จาก 14 จังหวัด เสริมเชียงใหม่ 700 คน และลำพูน 300 คน กลไกรับผิดชอบคืออำเภอโดยใช้งบทดลองราชการ ตามพรบ.ปภ.ปี 2550

ด้านมาตรการทางกฎหมาย แนวทางจากนี้คือประสานข้อมูลผู้ใช้ “ยา” กับตำรวจ ผู้เข้าหาของป่า เข้าคุยระงับยับยั้งขอความร่วมมือก่อนก่อเหตุเพื่อลดไฟ

ข้อสังเกตต่อสถานการณ์ปี 2569 ค่าความเข้มข้นของฝุ่นสูงมาก อาจมีผลมาจากไม้ล้มในป่าที่เกิดจากรูปแบบฝนที่เปลี่ยนแปลง คือปริมาณน้ำมามากในช่วงเวลาสั้นๆ ทำให้เกิดดินสไลด์ในป่ามีต้นไม้ล้มเยอะ เมื่อเกิดไฟกลายเป็นไฟสุมขอนควันเยอะดับยาก จะจัดการไม้เหล่านี้อย่างไรในอนาคตภายใต้กฎหมายป่าไม้ ชีวมวลตอนนี้ไม่ได้มีแค่ใบไม้ที่จะย่อยสลายได้ง่ายๆ ตามข้อถกเถียงว่าใบไม้ย่อยได้ภายใน 1 ปี กับเรื่องงบประมาณปีนี้มีน้อยมาก ไม่สอดคล้องกับสภาพปัญหาและอากาศที่เข้าสู่เอลนีโญ งบฯฉุกเฉินมาเมื่อเกิดเหตุแล้วตามพรบ.ปภ. ดังนั้นจึงควรเปลี่ยนเป็น “พรบ.อากาศสะอาด” ที่จะทำให้มีกองทุนวางแผนทั้งเชิงมาตรการป้องกันก่อนเกิดเหตุและมาตรการระยะยาว โดยหากจะให้เดินหน้าต่อภายใต้ร่างฉบับปัจจุบัน รัฐบาลต้องมีมติให้เดินหน้าต่อภายใน 60 วันนับจากเปิดประชุมสภาฯครั้งแรก ซึ่งจะครบกำหนดภายในวันที่ 13 พฤษภาคมนี้