ชาวบ้านกังวลสารหนู แม่น้ำสายพุ่ง 28 เท่า วอนรัฐแก้ไขต้นเหตุ หามาตรการป้องกัน-ดูแล

เมื่อวันที่ 2 ตุลาคม ผู้สื่อข่าวรายงานว่าสภาพของแม่น้ำสายที่ไหลผ่านบริเวณสะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา ข้ามลำน้ำสายแห่งที่ 1 อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย อยู่ในภาวะที่ตื้นเขินและมีสีขุ่นเข้ม ภายหลังฝนในพื้นที่เบาบางลง เป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้สารปนเปื้อนประเภทโลหะหนักมีความเข้มข้นขึ้นกว่าช่วงฤดูน้ำหลากที่ผ่านมา โดยกรมควบคุมมลพิษได้รายงานผลผลตรวจวัดในแม่น้ำสายและแม่น้ำรวกพบสารหนู (Arsenic) สูงกว่ามาตรฐาน WHO และกฎหมายไทยถึง 28 เท่า บางจุดสูงถึง 0.284 มก./ล. จากเกณฑ์มาตรฐานไม่เกิน 0.01 มก./ล. และพบสารตะกั่ว (Pb) สูงเกินค่ามาตรฐานแหล่งน้ำผิวดินหลายเท่าตัว โดยที่สถานีบ้านหัวฝายพบ 0.266 มก./ล. และสะพานมิตรภาพแห่งที่ 2 พบ 0.193 มก./ล.

นางนงนุช สิงห์แก้ว ชาวบ้านชุมชนสายลมจอย กล่าวว่า ช่วงนี้น้ำสายขุ่นและตื้นเขินจึงอาจเป็นสาเหตุทำให้มีการปนเปื้อนสูง ซึ่งได้สร้างความวิตกกังวลต่อชาวบ้านเป็นอย่างมาก ไม่มีใครกล้าลงไปสัมผัสหรือนำน้ำมาใช้เหมือนในอดีต ในเรื่องของน้ำสำหรับการอุปโภคและบริโภคไม่น่ากังวลเพราะมีน้ำประปาใช้อย่างเพียงพอ แต่ก็ยังเป็นห่วงเรื่องของคุณภาพที่อยากให้มีตรวจสอบคุณภาพน้ำต่อเนื่อง รวมไปถึงน้ำที่ใช้ในการผลิตน้ำดื่มบรรจุขวดและการผลิตน้ำแข็งเพื่อความสบายใจของชาวบ้าน แต่ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้จริงๆคือน้ำที่นำไปใช้เพื่อการเกษตรที่ยังต้องใช้น้ำจากน้ำสายอยู่ ซึ่งอยากให้หน่วยงานภาครัฐเข้ามาแก้ไขปัญหา และเร่งแก้ไขที่ต้นเหตุของสารพิษเหล่านี้เพราะหากปล่อยระยะยาวจะกระทบกับชาวบ้านในหลายด้าน

ด้านนายวรายุทธ ค่อมบุญ นายอำเภอแม่สาย กล่าวว่า สารปนเปื้อนน้ำสายที่สูงขึ้นทางอำเภอมีการเตรียมแผนรองรับเรื่องของน้ำสำหรับอุปโภคบริโภคให้เพียงพอ โดยการประปาสามารถนำน้ำมาผลิตประปาได้ไม่กระทบต่อชุมชน โดยที่ผ่านมาอำเภอแม่สายก็ไม่ได้นำน้ำสายมาใช้ประโยชน์มากนัก เพราะพื้นที่ส่วนใหญ่ติดลำน้ำสายเป็นย่านธุรกิจ และการค้า ซึ่งใช้น้ำประปาเสียเป็นส่วนใหญ่ ในส่วนที่การผลิตน้ำดื่มบรรจุขวดและน้ำแข็ง ก็ใช้น้ำใต้ดินและน้ำจากเทือกเขาดอยนางนอน ไม่ได้ใช้น้ำสายจึงไม่น่าห่วงส่วนน้ำเพื่อการเกษตรทางอำเภอกำลังหาแนวทางผันน้ำจากแหล่งอื่นที่ไม่มีสารปนเปื้อนเข้ามาใช้ในพื้นที่

ล่าสุดทางจังหวัดเชียงราย โดยนายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการ จ.เชียงราย ได้มีการประกาศยกระดับเฝ้าระวังคุณภาพน้ำแม่น้ำสายกรณีตรวจพบสารปนเปื้อนในระดับสูง โดยประกาศระบุว่าจากการติดตามและเฝ้าระวังคุณภาพน้ำพบสารหนูและตะกั่วในระดับสูงกว่ามาตรฐานจึงมีความจำเป็นต้องมีมาตรการป้องกันและลดความเยงต่อสุขภาพของประชาชน จึงประกาศให้หน่วยงานภาครัฐ สถานประกอบกิจการ และประชาชนในพื้นที่ ต.แม่สาย ต.โป่งผา ต.เกาะช้าง ต.เวียงพางคำ และ ต.ศรีเมืองชุม หลีกเลี่ยงการนำน้ำจากแม่น้ำสายมาใช้โดยตรงโดยเฉพาะผลิตน้ำดื่ม ประกอบอาหาร ทำน้ำแข็ง แปรรูปอาหาร ล้างภาชนะ หรือใช้ในกิจกรรมอื่นที่อาจทำให้สารปนเปื้อนเข้าสู่ร่างกาย ยกเว้นมีการปรับปรุงคุณภาพน้ำเพื่อลดการปนเปื้อนของโลหะหนักก่อน ด้านผลิตน้ำประปาให้เพิ่มความเข้มงวดในกระบวนการปรับปรุงคุณภาพน้ำ มีการตรวจสอบก่อนจ่ายสู่ระบบประปา,ขอให้ประชาชนหลีกเลี่ยงการจับสัตว์น้ำจากบริเวณที่ได้รับผลกระทบเพื่อนำมาบริโภค ฯลฯ

อย่างไรก็ตามทางชาวบ้านยังเรียกร้องอยากให้ภาครัฐดำเนินการจัดเจ้าหน้าที่เช่นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหรือทางสถานศึกษาหรือทางผู้นำชุมชนออกให้คำแนะนำการรับมือหรือการป้องกันตัวจากสารปนเปื้อนแก่ชาวบ้าน กำหนดพื้นที่เสี่ยงภัย และจัดหลักสูตรให้เด็กหรือเยาวชนได้เรียนรู้ตามสถานศึกษา เป็นความปลอดภัยของคนทั่วไปด้วย