ชาวตาพระยา แห่ไปฟังผลติดตามคืนทับหลังที่ปราสาทเขาโล้น แม่เฒ่าวัย 80 ปี ยังดั้นด้นขึ้นเขาไปฟังอธิบดีกรมศิลป์ แจงส่งสัญญาณดี มั่นใจได้คืนทับหลังแน่ เร็วๆนี้
เมื่อเวลา 09.00 น. วันที่ 16 สิงหาคม 2560 นายอนันต์ ชูโชติ อธิบดีกรมศิลปากร พร้อมด้วย นายประทีป เพ็งตะโก รองอธิบดี กรมศิลปากร นายธรรมศักดิ์ รัตนธัญญา รองผู้ว่าราชการจังหวัดสระแก้ว นายเมธาดล วิจักขณะ ผู้อำนวยการสำนักศิลปากรที่ 5 ปราจีนบุรี นายอารยันต์ ท่าใหญ่ นายอำเภอตาพระยา และนายพรพงษ์ เสาวคนธ์ นายก อบต.ทัพราช พร้อมสื่อมวลชน เดินทางเข้าไปที่ปราสาทเขาโล้น เพื่อดูความคืบหน้าในการบูรณะซ่อมแซม เป็นการเตรียมพร้อมในการรองรับการคืนทับหลังปราสาทเขาโล้นจากประเทศอเมริกา ในขณะเดียวกัน ได้ให้สัมภาษณ์กับสื่อมวลชนและชี้แจงความคืบหน้าในการทวงคืนทับหลังปราสาทเขาโล้นให้ชาวบ้านรับฟังด้วย
ต่อมาเรื่องทราบถึง ประชาชนชาวบ้านเจริญสุข หมู่ 6 ต.ทัพราช และชาวอำเภอตาพระยา ทำให้ประชาชนคนเฒ่าคนแก่ทั้งหมู่บ้าน เดินทางไปต้อนรับและรอรับฟังความคืบหน้าในการทวงคืนทับหลังปราสาทเขาโล้นด้วย แม้แม่เฒ่า ละเอียด เดชวารี อายุ 80 ปี ก็ยังดั้นด้น ขึ้นเขา เดินบนก้อนหินที่สูงชัน จนถึงตัวปราสาทเขาโล้น อย่างไม่เหน็ดเหนื่อย เพื่อจะฟังข่าวดี การคืนทับหลังด้วย
ทางด้านนายอนันต์ ชูโชติ อธิบดีกรมศิลปากร เผยว่า การมาดูและเยี่ยมชมปราสาทเขาโล้น ที่ อ.ตาพระยา จ.สระแก้ว หากได้ทับหลังปราสาทเขาโล้นคืนมา ทุกอย่างจะได้มีความพร้อม ในการดำเนินการ ระหว่างกรมศิลปากรกับพี่น้องชาว จังหวัดสระแก้ว ชาวอำเภอตาพระยา ในอนาคต วนระยะเวลา ที่จะได้คืนเมื่อไรนั้น เรายังไม่สามารถกำหนดเวลาชัดเจนได้ เพียงแต่ว่า เราดำเนินการ โดยกระทรวงวัฒนธรรม กับ กระทรวงต่างประเทศ และทางเอกอัครราชทูตของสหรัฐอเมริกาโดยมีหน่วยงานของอเมริกา ที่เรียกว่าสำนักความมั่นคงแห่งมาติภูมิ ช่วยในการประสานงานให้ด้วย โดย ในเวลา นี้มีสัญญาณเป็นใบเดินทางที่ดี ที่มีโอกาสจะได้คืน ส่วนจะได้วันไหนนั้น เราไม่ขอกำหนดระยะเวลา เพียงแต่การดำเนินการก็ยังดำเนินการกันอยู่
หลังจาก อุปทูต กับราชทูตสหรัฐอเมริกาประจำกรุงเทพมหานคร ได้เข้าพบรัฐมนตรีและวันนั้น ทางกรมศิลป์ก็ได้ส่งข้อมูลรายละเอียดต่างๆ เพื่อให้ทางคณะในสหรัฐอเมิรกา ได้เข้าไปตรวจสอบ ณ พิพิธภัณฑ์ ศิลปะเอเชียที่ นครซานฟรานซิสโก และกำลังดูในเรื่องเอกสารหลักฐาน ต่างๆ แล้วส่งสัญญาณมาถึงเรา ว่าก็มีโอกาส ไปในทางที่ดี เขาก็ช่วยเราเพราะโอกาสที่เราจะ เข้าไปตรวจสอบด้วยตัวของเราเองนั้นคงลำบาก ก็ได้เจ้าหน้าที่จากสำนัก สืบสวนแห่งความมั่นคงแห่งมาตุภูมิ ของสหรัฐอเมริกาได้ ช่วยตรงนี้อย่างมาก โดยผ่านกระทรวงต่างประเทศ
สำหรับหลักฐานที่เราส่งไปทางอเมริกาคือ เราได้เอาภาพถ่ายเก่า ที่ถ่ายโดย หม่อมเจ้า สุภัทร ดิส ดิสสกุล เมื่อ พ.ศ. 2510 แล้งก็นำเอาทับหลัง ที่จัดแสดง ณ พิพิธภัณฑ์ศิลปะเอเชียที่ ซานฟรานซิสโก เอามาเทียบกัน แล้วเราได้ ชี้ให้เห็นว่า เป็นชิ้นเดียวกัน นี่คือสิ่งสำคัญ ที่จะยืนยัน ซึ่งกรณีเช่นก็เหมือนกับเมื่อครั้งที่เราทวงคืน ทับหลังที่ปราสาทพนมรุ้ง เราก็ใช้ภาพถ่ายเก่าเมื่อครั้ง ที่ทับหลังนั้นยังอยู่ที่ปราสาท พนมรุ้งและชี้ให้เห็นว่า ตรงกันกับที่จัดแสดง อันนี้เป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ ไม่ใช่หลักฐานจากการบอกเล่า คือสิ่งที่เราส่งไปให้ทาง สหรัฐอเมริกา ทำการตรวจสอบ การจะได้คืนมา ง่ายหรือยากนั้น ขณะนี้ ทางสำนักสืบสวนแห่งความมั่นคงมาตุภูมิเขาก็ ได้ช่วยเข้าไปตรวจสอบ จากข้อมูลที่เรา ส่งไปให้ ได้เข้าไปยังพิพิธภัณฑ์ ความยากง่ายก็ให้ถือว่า ให้เขาดำเนินการ โดยมีกระทรวงต่างประเทศ กรมสารนิเทศ และสถานเอกอัครราชทูต ไทยสถานกงสุล ก็ช่วยในการประสาน เราจำเป็นต้องประสานผ่านกระทรวงต่างประเทศ จะทำให้เกิดความคล่องตัว และทำงานได้ดีกว่า มากกว่าที่เราจะเดินทางไปดูเอง อย่างไรก็ตามก็ได้ มีการแต่งตั้งผู้ที่จะเข้าร่วมงานไว้แล้ว ถ้าเขามีจำเป็นให้ฝ่ายไทยเข้าร่วมกับสหรัฐอเมริกาในการที่จะเข้าไป ถ้ามีการร้องขอเราก็มีตัวแทนที่จะเข้าไปเจรจาเข้าไปร่วมโต๊ะด้วย เราก็เตรียมไว้เรียบร้อยแล้ว
สำหรับทับหลังที่จะได้คืนเมื่อไรนั้น ทางกรมศิลป์ยังตอบไม่ได้ต้องรอให้ทางสหรัฐอเมริกาเข้าไปเจรจา สิ่งสำคัญก็คือเราต้องไปชี้ให้เห็นว่า ทับหลังชิ้นนี้ออกไปจากประเทศไทยโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ต้องชี้ให้เห็นตรงนี้ก่อน ว่าไม่ชอบด้วยกฎหมาย
หากได้คืนทับหลัง จะมีค่าใช้จ่ายหรือไม่ นั้น กรณีทับหลังพนมรุ้งก็ไม่ได้มีเสียค่าใช้จ่าย ก็ได้คืนมาด้วยการตรวจสอบให้เห็นว่า นี่คือ แหล่งกำเนิด อยู่ที่ปราสาทพนมรุ้ง ทับหลังปราสาทเขาโล้น ก็เช่นเดียวกันเราต้อง ใช้ความพยายามทั้งหมด ในการชี้ให้เห็นว่าทับหลัง ชิ้นนี้มีแหล่งกำเนิดอยู่ที่ปราสาทเขาโล้น อ.ตาพระยา จ.สระแก้ว
ส่วนการนำทับหลังออกจากปราสาทเขาโล้น จะโดยวิธีใดก็ตาม จะไม่บอกว่า โจรกรรมหรือไม่โจรกรรม
แต่ทางเราจะชี้แจงว่า เราส่งข้อมูลรายละเอียดไปว่า ทับหลังที่จัดแสดงอยู่นั้น ต้นกำเนิดอยู่ที่ปราสาทเขาโล้น เรามีภาพถ่ายเก่ามายืนยัน ต้องมาดูกัน ทรัพย์สินนี้เป็นของบ้านเรา คุณเอาไปคุณก็ต้องมาสู้กันเพียงแต่เราต้องบอกว่าทับหลังที่คุณจัดแสดงเป็นของประเทศไทย มีต้นกำเนิดที่ปราสาทเขาโล้น เราคงไม่ได้เอาไปให้คุณแน่นอนก็ต้องไปชี้แจงแบบนี้ จะไม่ไปกล่าวหาอะไร แต่จะต้องชี้แจ้งว่านี่คือของเรานะ ถาคุณได้มาด้วยชอบด้วยกฎหมายก็ต้องมาต่อสู่กัน และขณะนี้ ส่งสัญญาไปในทางที่ดี ในขณะที่ทับหลังปราสาทหนองหงส์ก็จะทำไปพร้อม ๆ กัน ถ้าตรวจสอบแล้วว่าเป็นของเราก็ส่งสัญญาณว่าที่จะคืน ก็มีแนวโน้มที่จะคืน ครั้งที่ผ่านมา ถ้าเขารู้ว่ามีถิ่นกำเนิดอยู่ที่ไทยเขาก็ส่งมาเลย
กรมศิลปากร ยังยืนยันว่า การดำเนินการของรัฐบาล โดยกระทรวงวัฒนธรรม กระทรวงต่างประเทศ ในการที่จะติดตาม ทวงคืนทับหลังปราสาทเขาโล้น ซึ่งเรามีหลักการชัดว่าเดิมก็เคยอยู่ที่นี่ ณ เวลานี้ก็เป็นสัญญาณที่ดี ที่มีโอกาส ที่จะได้คืนส่วนจะได้เมื่อไหร่ก็ขอให้อดทนสักนิดรอสักนิด ไปอยู่ต่างประเทศกฎหมายคนละฉบับกัน การพูดคนละภาษากันก็อาจจะต้องใช้เวลา ขอเรียนผ่านทางรองผู้วาราชการจังหวัดสระแก้ว ทางนายอำเภอและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พี่น้องประขาชนชาวตาพระยาว่า เป็นสัญญาณที่ดี ที่มีโอกาส ไม่ได้มีทางตันไม่ได้มีอุโมงค์ที่มืดมิด จะเป็นสัญญาณที่ดีก็คิดว่าก็ให้อดทนนิดหนึ่ง เมื่อมันเกิดผลสัมฤทธิ์เมื่อไร จะได้แจ้งอีกครั้งหนึ่ง
ทางด้านนายธรรมศักดิ์ รัตนธัญญา รองผู้ว่าราชการจังหวัดสระแก้ว กล่าวว่า จังหวัดสระแก้ว ขอขอบคุณ อธิบดีกรมศิลปากร ที่นำข่าวดีมาบอกชาวสระแก้ว โดยเฉพาะชาวอำเภอตาพระยา ในส่วนของจังหวัดสระแก้วเราพร้อมที่จะบูรณาการ การพัฒนาปราสาทเขาโล้น ร่วมกับทางกรม ศิลปากร ดั้งเดิมปราสาทเขาโล้น เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของชาวตาพระยา เพระทุกปี ทางอำเภอตาพระยาได้จัดประเพณีสำคัญมีการตักบาตรเทโวโรหนะ มีประชาชนมาร่วมทำบุญจำนวนมาก แสดงว่า ปราสาทเขาโล้น เป็นสถานที่สำคัญ ที่ชาวสระแก้วมีความภาคภูมิใจเราก็พร้อมที่จะพัฒนา คู่ขนานไปกับกรมศิลปากร โดยเฉพาะเรื่องของการ สร้างสิ่งอำนวยความสะดวก ให้กับพี่น้องคนไทย ปราสาทเขาโล้นแห่งนี้เป็นสมบัติของทุกคน เราก็จะพัฒนาเรื่องของถนน อันดับแรกที่เดินทางเข้ามา จากถนนสายหลักเข้ามาสู่บริเวณปราสาท ระยะทางประมาณ 2 กิโลเมตร ทางผู้ว่าราชการจังหวัดก็ได้มอบหมายให้ นายอำเภอตาพระยาร่วมกับส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง ได้จัดทำแผนพัฒนา อีกอย่างจะต้องสร้าง ที่จอดรถ รวมถึงห้องสุขา มีศูนย์บริการ สำหรับผู้ที่มาเยี่ยมชม เป็นจุดบริการนักท่องเที่ยว มีการอบรมมัคคุเทศก์ท้องถิ่น เพื่อที่จะให้ความรู้กับผู้ที่มาเยี่ยมชมเพราะว่า เป็นแหล่งเรียนรู้ในเชิงประวัติศาสตร์ ขณะเดียวกันเรามองไปที่การทำให้ประชาชนได้มีรายได้ มีอาชีพเสริมคือ จะมีสินค้าอาจจะเป็นสินค้าของที่ระลึก หรือสินค้าโอทอป ในของอำเภอตาพระยา อีกภารกิจหนึ่งที่จะ เข้ามาสนับสนุนชาวบ้านในพื้นที่ ได้มีอาชีพมีรายได้เพิ่มขึ้น จากการจำหน่ายสินค้าของที่ระลึก กับผู้ที่มาเยี่ยมชม ในขณะเดียวกันให้มีการดูแลความสะดวกดูแลความปลอดภัย ให้กับนักท่องเที่ยวที่มาเยี่ยม ชมให้เดินทางมาเยี่ยมชมอย่างมีความสุขปลอดภัย และได้รับความรู้กลับไป นี่คือภารกิจทางจังหวัดสระแก้ว ได้เตรียมการในเบื้องต้น ก็จะมีความคืบหน้าควบคู่ไปกับภารกิจที่อธิบดีกรมศิลปากรส่วนบริเวณบนปราสาทเป็นภารกิจหลักของทางกรมศิลปากรจังหวัดก็พร้อมที่จะร่วมมือทุกเรื่อง รวมทั้งอำเภอตาพระยาด้วยก็พร้อมที่จะให้ความร่วมมือ เช่นกัน
ส่วน นายอารยันต์ ท่าใหญ่ นายอำเภอตาพระยา กล่าวว่า ปราสาทเขาโล้นถือว่าเป็นสมบัติชาติ ที่จะทวงคืนกลับมา ตรงนี้เป็นศูนย์รวมจิตใจของประชาชนในการจัดพิธีกรรมต่างๆ รวมถึงการส่งเสริมการท่องเที่ยวเป็นหัวใจสำคัญอย่างหนึ่ง ที่จะเสริมรายได้ให้กับประชาชนเพราะคิดว่าในระยะต่อไป ถ้าหากว่า กรมศิลปากรมาบูรณะ ปราสาทให้เสร็จ ทางจังหวัดมีงบประมาณมาสนับสนุนในเรื่อง การส่งเสริมการท่องเที่ยว ประชาชนก็จะได้รับประโยชน์ จากการจัดกิจกรรมส่งเสริมการท่องเที่ยว ขอปราสาทเขาโล้นแห่งนี้
สำหรับ นายพรพงษ์ เสาวคนธ์ นายก อบต.ทัพราช กล่าวว่า ในส่วนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยเฉพาะ อบตทั.พราช มีการตักบาตรเทโวโรหนะ ทาง อบต.ทับราช ได้ดำเนินการมาเป็นระยะเวลากว่า 10 ปีแล้ว ใส่วนของการดำเนินการเราจะตักบาตรหลังจากออกพรรษา 1 วัน ซึ่งปีนี้จะตักบาตรในวันที่ 7 ตุลาคม 2560 เราจะต้องดำรงขนบธรรมเนียมประเพณี อันนี้เอาไว้คู่กับอำเภอตาพระยาตลอดไป
ส่วนนางละเอียด เดชวารี อายุ 80 ปี ชาวบ้านเจริญสุข กล่าวว่า ได้อพยพมาจากจังหวัดบุรีรัมย์ มาอยู่ที่บ้านเจริญสุข ตั้งแต่อายุได้ 24 ปี ได้เห็นปราสาทเขาโล้นมาตลอด สมัยนั้น ปราสาทแห่งนี้เป็นปราสาทที่ชาวบ้านถือเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์จะพูด จะทำอะไรต้องระมัดระวัง เพราะหากใครมาบนอะไรไว้หากไม่ทำตามที่บนไว้จะมีอันเป็นไป มีหญิงคนหนึ่ง ขึ้นมาดูปราสาท และถมน้ำลายใส่บนพื้นปราสาท เมื่อกลับไปถึงบ้านปากเบี้ยวเลย แม้แต่เจ้าอาวาสวัดปราสาทเขาโล้น องค์เก่า บอกว่าปีนี้จะไปจำพรรษาที่อื่น ออกพรรษาและจะกลับมา แต่พระองค์นี้ไม่ยอมกลับมาจำพรรษาที่วัดปราสาทเขาโล้นอีก ไม่ได้ทำตามสัญญา ก็มรณภาพ ในเวลาต่อมา
