วันที่ 18 มีนาคม วันนี้เมื่อ 111 ปีก่อน เป็นวันที่เริ่มใช้ระบบสุขาภิบาลในท่าฉลอม ซึ่งเป็นระบบบริหารท้องถิ่นในหัวเมืองแห่งแรก และกลายเป็นจุดเริ่มต้นขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นของไทย หน่วยงานปกครองส่วนท้องถิ่นในหลายจังหวัด ได้จัดงานเพื่อน้อมรำลึกพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยที่จังหวัดสมุทรสาคร เมื่อเวลา 07.00 น.นายณรงค์ศักดิ์ เฉลิมเกียรติ รองผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสาคร ร่วมกับ ทางเทศบาลนครสมุทรสาคร และประชาชนลูกหลานชาวตำบลท่าฉลอม จังหวัดสมุทรสาคร จัดพิธีทำบุญตักบาตรข้าวสารอาหารแห้งแด่พระภิกษุสงฆ์-สามเณร จำนวน 111 รูป ที่บริเวณถนนถวาย ถนนสายประวัติศาสตร์สำคัญ ที่บรรพชนชาวตำบลท่าฉลอมในอดีตได้ช่วยกันพัฒนาและทำความสะอาด จนพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเห็นถึงความมุ่งมั่นตั้งใจของชาวตำบลท่าฉลอม ที่ได้สละทรัพย์ช่วยกันดูแลท้องถิ่นของตนเองจนสวยงาม สะอาดตา จึงทรงมีพระบรมราชโองการประกาศแต่งตั้งให้ตำบลท่าฉลอมเป็นสุขาภิบาลหัวเมืองแห่งแรกของประเทศไทย และเสด็จมาเปิดถนนถวายเมื่อวันที่ 18 มีนาคม พุทธศักราช 2448 ซึ่งการทำบุญตักบาตรนี้ ได้จัดขึ้นทุกปีเพื่อเป็นการน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 และเพื่อเป็นการรำลึกถึงความจงรัก ความภักดี และความสามัคคีของประชาชนชาวท่าฉลอมในอดีตอีกด้วย
ต่อมาเวลาประมาณ 10.30 น. นายสุธี มากบุญ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย เป็นประธานในพิธีถวายราชสักการะ ต่อหน้าพระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร.5) เนื่องในวันท้องถิ่นไทย ณ ลานพิธีวัดสุทธิวาตวราราม (วัดช่องลม) ต.ท่าฉลอม อ.เมือง จ.สมุทรสาคร โดยมีนายจรินทร์ จักกะพาก อธิบดีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น นายแมนรัตน์ รัตนสุคนธ์ ผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสาคร ผู้ทรงเกียรติ และผู้แทนจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต่างๆ ตลอดจนพี่น้องประชาชนชาวตำบลท่าฉลอม ที่ได้มาร่วมในพิธีอย่างพร้อมเพรียงกัน โดยในการนี้หลังจากที่รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย ได้ถวายเครื่องราชสักการะแล้ว ก็ได้กล่าวคำถวายราชสดุดี สำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ทรงมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ตำบลท่าฉลอม เป็นสุขาภิบาลหัวเมืองแห่งแรกของประเทศไทย เมื่อวันที่ 18 มีนาคม 2448 กระทั่งต่อมาเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2553 คณะรัฐมนตรีมีมติกำหนดให้ วันที่ 18 มีนาคมของทุกปี เป็น “วันท้องถิ่นไทย” จากนั้นได้อ่านสารของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ที่มีถึงองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทุกแห่งทั่วประเทศไทย และพิธีทำบุญถวายเป็นพระราชกุศล
สำหรับกิจกรรมภายในงานก็มีทั้งการจัดแสดงนิทรรศการความเป็นมาของสุขาภิบาลท่าฉลอม และวันท้องถิ่นไทย, การเสด็จพระราชดำเนินมาวัดช่องลมของพระมหากษัตริย์ไทย และพระบรมวงศานุวงศ์, การแสดงภาพถ่ายที่สำคัญทางประวัติศาตร์, บุคคลสำคัญของตำบลท่าฉลอม, การจัดซุ้มถ่ายภาพที่ระลึก และการจำหน่ายสินค้าชุมชนท้องถิ่น รวมถึงการแสดงแสง สี เสียง ประวัติศาสตร์ย้อนยุค เป็นต้น
ต่อกันที่จังหวัดพัทลุง ที่ลานพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว หน้าศาลากลางจังหวัดพัทลุง นายวินัย บัวประดิษฐ์ ผู้ว่าราชการจังหวัดพัทลุง ได้นำหัวหน้าส่วนราชการ คณะผู้บริหาร ข้าราชการ และพนักงานท้องถิ่น ร่วมประกอบพิธีถวายราชสักการะพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เนื่องในวันท้องถิ่นไทย เพื่อน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ได้ทรงวางรากฐานการปกครองท้องถิ่นไทย โดยพระองค์ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้จัดตั้งตำบลท่าฉลอมขึ้นเป็นสุขาภิบาลหัวเมืองแห่งแรก เมื่อวันที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2448 นับเป็นจุดเริ่มต้นของการกระจายอำนาจการปกครองและเป็นการถือกำเนิดของการปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นครั้งแรกในประเทศไทยทางคณะรัฐมนตรีจึงมีมติเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2553 กำหนดให้วันที่ 18 มีนาคม ของทุกปีเป็นวันท้องถิ่นไทย
ด้านจังหวัดราชบุรี เมื่อเวลา 09.00 น. นายสุรพล แสวงศักดิ์ ผู้ว่าราชการจังหวัดราชบุรีพร้อมหัวหน้าส่วนราชการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นร่วมจัดพิธีถวายราชสักการะ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาส “วันท้องถิ่นไทย” บริเวณหน้าพระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 บริเวณด้านหน้าองค์การบริหารส่วนจังหวัดราชบุรี โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้ประกาศใช้พระราชกำหนดสุขาภิบาลกรุงเทพฯ ร.ศ. 116 ขึ้น เป็นต้นแบบการดำเนินงานสุขาภิบาล ต่อมาได้เสด็จประพาสต้น ที่ตำบลท่าฉลอมและตำบลมหาชัย ทรงเล็งเห็นถึงความพร้อมของตำบลท่าฉลอม ซึ่งถือเป็นชุมชนที่มีความเจริญมากกว่าชุมชนอื่นๆ ตามที่สมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพเสนอ จึงทรงตัดสินพระทัยประกาศจัดตั้ง“สุขาภิบาลตำบลท่าฉลอม” ขึ้นเป็นสุขาภิบาลหัวเมืองนอกมณฑลกรุงเทพฯแห่งแรกของประเทศไทย ทรงมีพระบรมราโชบายที่จะเปิดให้โอกาสให้แก่ประชาชน ในท้องถิ่นได้มีส่วนร่วมในการบริหารราชการได้มีระบบการบริหารจัดการ มีการแก้ไขปัญหาและเป็นแกนหลักในกาพัฒนาท้องถิ่นให้มีความเจริญก้าวหน้าประชาชนมีความเข้มแข็งและมีส่วนร่วมในการพัฒนาท้องถิ่นอย่างแท้จริง จึงถือเป็นจุดเริ่มต้นของการกระจายอำนาจ การปกครอง นำความภาคภูมิในมาสู่ประชาชนมาจนถึงปัจจุบัน
ทั้งนี้ เพื่อเป็นการน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ ทรงโปรดเกล้าฯให้มีการจัดตั้งสุขาภิบาลหัวเมืองแห่งแรก ณ ตำบลท่าฉลอม อันเป็นต้นกำเนิดขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบต่างๆ ในปัจจุบัน ได้แก่ องค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล กรุงเทพฯ และเมืองพัทยา เพื่อสร้างความร่มเย็นเป็นสุขแก่ราษฎรและประเทศชาติ
